سلولی که مسئول سرطان تهاجمی تخمدان در زنان است؛
راز سرعت مرگبار سرطان تخمدان فاش شد

سرطان تخمدان را می‌توان مرگبارترین سرطان در بین زنان دانست و متاسفانه در بیشتر افراد، بیماری زمانی تشخیص داده می‌شود که سرطان در سراسر شکم پخش شده است. تا امروز، دانشمندان به‌طور کامل درک نکرده بودند که چرا این سرطان این‌قدر سریع پیشرفت می‌کند.

به گزارش خبرگزاری سیناپرس، نتایج یک مطالعه جدید که در دانشگاه ناگویا (Nagoya University) نشان می‌دهد سلول‌های سرطانی از سلول‌های مزانتلیال محافظ (mesothelial cells) که به‌طور طبیعی دیواره حفره شکمی را می‌پوشانند، کمک می‌گیرند. در حقیقت این سلول‌های مزانتلیال مسیر پیشرفت بیماری را باز کرده و پیش می‌روند و سلول‌های سرطانی از مسیرهایی که آن‌ها ایجاد کرده‌اند، دنبالشان می‌آیند. متاسفانه این خوشه‌های ترکیبی سلول‌ها نسبت به سلول‌های سرطانی تنها، مقاومت بسیار بیشتری در برابر شیمی‌درمانی از خود نشان می‌دهند.

در این مطالعات، محققان مایع شکمی بیماران مبتلا به سرطان تخمدان را بررسی کرده و با موضوعی غیرمنتظره روبه‌رو شدند. پژوهشگران برای نخستین بار دریافتند که سلول‌های سرطانی به‌تنهایی در حفره شکم شناور نیستند. بلکه اغلب به سلول‌های مزانتلیال می‌چسبند و سلول‌های ترکیبی تشکیل می‌دهند. حدود ۶۰ درصد از تمام این سلول های سرطانی جدید حاوی سلول‌های مزانتلیال جذب‌شده هستند. در این همکاری مرگبار بر علیه بدن، سلول‌های سرطانی پروتئینی به نام TGF-β1 ترشح می‌کنند که سلول‌های مزانتلیال را تغییر داده و باعث می‌شود آن‌ها ساختارهای خاردارمانندی به نام اینوادوپودیا (invadopodia)  ایجاد کنند؛ این ساختارها مانند مته بافت‌ها را سوراخ می‌کنند و راه را برای نفوذ باز می‌کنند.

به گفته محققان، هنگامی که سرطان تخمدان شروع می‌شود، سلول‌های سرطانی از تومور اصلی جدا می‌شوند. این سلول‌ها وارد مایع شکمی می‌شوند و در آن شناور می‌مانند. این مایع با تنفس و حرکت بدن جابه‌جا می‌شود و سلول‌های سرطانی را به نقاط مختلف شکم می‌برد.

یافته این تیم پژوهشی از این نظر دارای اهمیت است که بیشتر سرطان‌های دیگر به شیوه متفاوتی پخش می‌شوند. مثلا در سرطان پستان یا ریه، سلول‌ها وارد رگ‌های خونی می‌شوند، از طریق جریان خون به اندام‌های دوردست می‌رسند و گاهی می‌توان با آزمایش خون آن‌ها را ردیابی کرد زیرا خون مسیرهای مشخصی دارد، اما سلول‌های سرطان تخمدان اصلا وارد رگ‌های خونی نمی‌شوند. آن‌ها در مایعی شناورند که مسیر ثابتی ندارد. این مرحله شناور بودن، قبل از چسبیدن به اندام‌های جدید رخ می‌دهد. دانشمندان تا امروز به طور دقیق نمی‌دانستند در این دوره شناوری چه اتفاقی می‌افتد و چگونه سلول‌ها با هم همکاری می‌کنند تا سرطان این‌قدر سریع پخش شود.

اعضای این تیم تحقیقاتی همچنین کشف کرد که در این مرحله شناوری، سلول‌های سرطانی، سلول‌های مزانتلیال محافظی را که از دیواره حفره شکمی جدا شده‌اند، به خدمت می‌گیرند.

این سلول‌های ترکیبی در برابر داروهای شیمی‌درمانی مقاوم‌ترند و هم وقتی به سطح اندام‌ها می‌رسند، خیلی سریع‌تر بافت را مورد تهاجم قرار می‌دهند.

دکتر کانامه اونو (Kaname Uno )، سرپرست این تیم مطالعاتی و استاد دانشکده پزشکی دانشگاه ناگویا در این رابطه توضیح داد: «سلول‌های سرطانی نیازی ندارند خودشان تهاجمی‌تر شوند. آن‌ها سلول‌های مزانتلیال را دستکاری می‌کنند تا کار نفوذ به بافت را انجام دهند. خود سلول‌های سرطانی تغییرات ژنتیکی و مولکولی بسیار کمی دارند و فقط از سوراخ‌هایی که سلول‌های مزانتلیال ایجاد کرده‌اند عبور می‌کنند.»

این کشف، مسیرهای جدیدی برای درمان مرگبارترین سرطان زنان باز می‌کند زیرا شیمی‌درمانی فعلی فقط سلول‌های سرطانی را هدف قرار می‌دهد و سلول های مزانتلیال را نادیده می‌گیرد. داروهای آینده شاید بتوانند سیگنال TGF-β1 را مسدود کرده و جلوی تشکیل این همکاری خطرناک را بگیرند. همچنین این پژوهش پیشنهاد می‌کند که پزشکان بتوانند این خوشه‌های سلولی ترکیبی را در مایع شکمی رصد کنند تا پیشرفت بیماری و پاسخ به درمان را پیش‌بینی کنند.

شرح کامل این پژوهش در آخرین شماره مجله تخصصی Science Advances  منتشر شده و در اختیار محققان قرار دارد.

مترجم: فاطمه کردی