کارشناسان هشدار دادند؛
افزایش خطر برخورد زبالههای فضایی با هواپیماها
کارشناسان هشدار میدهند با رشد چشمگیر فعالیتهای فضایی، خطر عبور زبالههای فضایی از حریم هوایی شلوغ جهان و حتی برخورد آنها با هواپیماها در حال افزایش است.
به گزارش خبرگزاری سیناپرس، وبگاه اسپِیس در گزارشی آورده است:
بر اساس دادههای جدید، احتمال اینکه در سال آینده بقایای یک فضاپیما از آسمانهای پرتردد بگذرد، نزدیک به ۳۰ درصد است.
با افزایش چشمگیر تعداد ماهوارهها و پرتابهای فضایی، خطر سقوط کنترلنشده بقایای آنها به زمین و تهدید حریم هوایی، به چالشی جدی تبدیل شده است. آمارهای جدید نشان میدهند که بهطور متوسط هفتهای یکبار، یک فضاپیما یا بخشی از آن به جَو زمین بازمیگردد و احتمال عبور این زبالهها از آسمانهای شلوغ دنیا رو به افزایش است.
اعداد و ارقام نگرانکننده
بر اساس مقالهای از پژوهشگران دانشگاه بریتیش کلمبیا در اوایل سال ۲۰۲۵ میلادی، ۲۶ درصد احتمال وجود دارد که در سال آینده، زبالههای فضایی از حریم هوایی شلوغ جهان عبور کنند. احتمال برخورد مستقیم یک تکه زباله با هواپیما هنوز کم است، اما مطالعات نشان میدهد که تا سال ۲۰۳۰ میلادی، این احتمال برای هر پرواز تجاری میتواند به حدود یک در هزار برسد. با در نظر گرفتن حجم بالای پروازهای روزانه در سراسر جهان، این رقم قابل تأمل است.
حادثهای که هشدار داد؛ لانگ مارچ ۵ بی چین
نمونه عینی این خطر در نوامبر ۲۰۲۲ میلادی رخ داد، زمانی که مرحله مرکزی (بخش اصلی و بزرگ حاوی موتور و سوخت) موشک لانگ مارچ ۵ بی (Long March ۵B rocket) چین به صورت کنترلنشده وارد جَو زمین شد و مسیر آن از فراز اسپانیا گذشت. این رویداد باعث تعطیلی بخش وسیعی از حریم هوایی و تأخیر یا لغو بیش از ۳۰۰ پرواز شد. این حادثه، ضرورت هماهنگی بیشتر و هشدارهای اختصاصیتر را برجسته کرد.
چالش بزرگ: پیشبینی دقیق زمان و مکان سقوط
یکی از موانع اصلی، دشواری پیشبینی دقیق نقطه ورود زبالهها به جَو است. خطای پیشبینی میتواند به اندازه چند ساعت و هزاران کیلومتر باشد. این عدم قطعیت، مسئولان کنترل ترافیک هوایی را بر سر دو راهی دشواری قرار میدهد: تعطیلی گسترده و پر هزینه حریم هوایی، یا بهخطر انداختن جان مسافران با احتمال (هر چند جزئی) وقوع یک فاجعه.
بنجامین ویرجیلی باستیدا (Benjamin Virgili Bastida)، مهندس آژانس فضایی اروپا تأکید میکند: اگر به هر خطری واکنش نشان دهیم، نیمی از جهان هر از گاهی تحت تأثیر قرار میگیرد؛ بنابراین امکانپذیر نیست.
راهحلهای در دست اقدام
برای مدیریت این تهدید، تلاشها در چند محور متمرکز شده است:
۱. جمعآوری دادههای بهتر: آژانس فضایی اروپا (ESA) قصد دارد در اواخر سال ۲۰۲۷ میلادی، مأموریتی به نام دراکو (DRACO) را پرتاب کند که دقیقاً نحوه تخریب یک ماهواره کوچک در جَو فوقانی را اندازهگیری میکند تا مدلهای پیشبینی را بهبود بخشد.
۲. هماهنگی بینالمللی: ایجاد کانالهای ارتباطی مؤثر بین آژانسهای فضایی و کنترلکنندگان ترافیک هوایی در کشورهای مختلف، کلید مدیریت این بحران است. این هماهنگی باید به تدوین استانداردهای بینالمللی منجر شود که مشخص کند در چه شرایطی و با چه سطحی از خطر، حریم هوایی باید بسته شود.
۳. طراحی وسایل نقلیه فضایی با قابلیت تخریب کنترلشده: طراحی ماهوارهها و مراحل موشکها به گونهای که در ارتفاع بالا تا حد امکان به طور کامل از بین بروند، میزان زبالههای خطرناک را کاهش میدهد.
به نقل از ایرنا، کارشناسان اطمینان میدهند که احتمال آسیب دیدن مسافران هوایی از این طریق هنوز بسیار پایینتر از بسیاری از خطرات روزمره است. با این حال، اقدامات پیشگیرانه و برنامهریزیهای فنی در حال انجام است تا اطمینان حاصل شود که آسمان برای همه، ایمن باقی میماند.
ویرجیلی باستیدا در پایان تأکید میکند: احتمال آسیب دیدن شما از زباله فضایی بسیار ناچیز است. آسمان آنقدر هم نا امن نیست که روی سرتان خراب شود؛ اما امنتر کردن آن، دغدغه ماست.
