دیجیتالسازی 2600 نسخه خطی و چاپ سنگی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه شیراز
![سینا](https://sinapress.ir/wp-content/uploads/2024/02/114455.jpg)
رئیس کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه شیراز از دیجیتالسازی 2600 نسخ خطی و چاپهای سنگی و سربی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد این دانشگاه خبر داد و گفت: با کاملشدن دیجیتالسازی و ورود کاربرگ در نرمافزار کتابخانه، این مجموعه میتواند بهصورت الکترونیکی در دسترس پژوهشگران و علاقهمندان قرار گیرد.
به گزارش سینا پرس فارس، دکتر فرزانه عفیفیان، امروز 18 بهمن ماه اظهار داشت: آفتزدایی و اسیدزدایی نسخ خطی و چاپهای سنگی و سربی کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه شیراز، با اعتباری بالغ بر 2 میلیارد ریال حمایت معاونت پژوهشی دانشگاه شیراز و از سوی عضو هیئتعلمی گروه هنر دانشگاه در یک بازه زمانی دوماهه، بهمدت 15روز، در روزهای تعطیل انجام گرفت.
وی تصریح کرد: مجموعه خطی و چاپهای سنگی و سربی این کتابخانه بیش از 2600 نسخه است که بخش خطی آن با حدود 1200نسخه، مهمترین مجموعه خطی استان فارس به شمار میرود و بسیاری از نسخ آن منحصربهفرد و بینظیر است.
رئیس کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه شیراز افزود: درحال دیجیتالسازی این مجموعه ارزشمند هستیم و با کاملشدن دیجیتالسازی و ورود کاربرگه در نرمافزار کتابخانه، این مجموعه میتواند بهصورت الکترونیکی در دسترس پژوهشگران و علاقهمندان قرار گیرد.
وی اشاره کرد: بیشتر کتابهای این مجموعه، اهدایی مرحوم شیخ عبدالنبی امامی و مابقی اهدائی خیّرینی چون داریوش نویدگویی، نجفقلی معزی، صادق چوبک، سیدعبدالحسین معین، محمدرضا شیرازی، رضا رازانی و… است.
عفیفیان در ادامه حفاظت و نگهداری از این میراث ارزشمند را از اولویتهای کتابخانه عنوان و تأکید کرد: بخش اعظم توسعه فرهنگ، علم و هنر کشورمان به تولید کتاب در گذشته یعنی به نسخ خطی بازمیگردد.
وی بیان کرد: منابع اهدایی به نام اهداگران در مجموعه موزه و اسناد کتابخانه در شرایط مطلوب نگهداری میشود. بنابراین با توجه به اینکه نگهداری اسناد و کتابهای قدیمی در منزل با شرایط استاندارد ممکن نیست، پیشنهاد میشود به مراکز مطمئن سپرده شوند. با اهداء این منابع علاوهبر امکان بهرهمندی اصحاب علم و دانش از این منابع، گامی مثبت در راستای نگهداری دایمی و ماندگاری این آثار برداشته میشود.
رئیس کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه شیراز خبر داد: بخشی از این کتابها نیاز به مرمت و بازسازی دارند، که قصد داریم با منابع دولتی و کمک خیّرین این مهم را انجام دهیم؛ بنابراین از خیّرین فرهنگدوست استان خواستاریم برای حفظ و بازسازی این میراث ارزشمند حمایت کنند.
عضو هیئتعلمی بخش هنر دانشگاه شیراز نیز در خصوص شیوه آفتزدایی و اسیدزدایی توضیح داد: برای نگهداری اسناد و مدارک مهم کارهای مختلفی صورت میگیرد که از آن جمله، میتوان به مرمت اسناد، آفتزدایی و اسیدزدایی اشاره کرد.
دکتر سامانیان افزود: یک برگ سند یا کتابی که برای مرمت ارسال میشود، ابتدا روی آن آسیبشناسی بیولوژیکی انجام شود و نوع آلودگی مشخص میشود. درصورتیکه اثر دارای آلودگی باشد، برای آفتزدایی و ضدعفونی در محیطی خاص قرار میگیرد و با روشهای خاص ازجمله: گازی، غوطهوری و اسپریکردن آفتزدایی انجام میشود.
این استاد مرمت اشاره کرد: اسیدیشدن درحقیقت یک فرآیند شیمیایی است و دلایل اسیدیشدن یک اثر بسیارزیاد است، یکی از دلایل اصلی آن میتواند آلایندههای شیمیایی در هوا باشد. تغییرات قابل مشاهده بر اثر اسیدیشدن خرد و شکنندگی است، فرآیند اسیدزدایی موجب میشود منابع اسیدیتر نشوند. انتخاب اصولی اسیدزدایی باتوجه به جوهر و برگهای موجود در آثار است که با روشهای غوطهوری، اسپریکردن و گازی انجام میشود.
مدیر انتشارات بینالمللی نوید، از اهداگران مجموعهی ارزشمند نسخ خطی و چاپهای سنگی و سربی نیز در حاشیهی این برنامه به بیان خاطرات و حرفهی خود پرداخت و بیان کرد: حدود 54سال پیش کار صحافی را انجام میدادم و به همین دلیل علاقه خاصی به نسخههای خطی پیداکردم. برخی روزها هزینه تهیه ناهار خود را برای خرید کتاب از دلالان کتاب میدادم، تا اینکه به تدریج این مجموعه گردآوری شد.
داریوش نویدگویی ادامه داد: اواسط دههی هفتاد، گروهی از افراد صاحبنظر که هرکدام در حوزهی موضوعی تخصصی داشتند ازجمله دکتر رستگارفسایی، دکتر طاووسی، مرحوم امداد و استاد دیرین در منزل ما جمع شدند و برخی نظرشان بر فروش کتابها بود، اما پس از مشورت تصمیم بر اهدای آنها گرفتیم و با رئیس وقت دانشکدهی ادبیات دانشگاه شیراز مکاتبهای انجام دادیم. سپس کتابها به کتابخانهی ادبیات و علوم انسانی منتقل شد و اواخر دههی هفتاد بود که کتابها به کتابخانهی میرزای شیرازی منتقل گردید.
رئیس هیئت مدیرهی انجمن خیّرین توسعهی کتابخانهها و ترویج کتابخوانی بیان کرد: 530 نسخه کتاب خطی، چاپ سنگی و سربی را پس از پاکسازی، غبارروبی و آفتزدایی به کتابخانه دانشگاه اهدا کردم. البته تاکنون تفاهمنامهای بسته نشده و کاغذی ردوبدل نشده، کتابها سالها در کارتن در کتابخانه نگهداری میشد تا اینکه در ویترین گذاشته شدند و بخش خطی آن توسط حاج آقا برکت فهرستنویسی شد.
وی افزود: کتابها در موضوع طب، دیوانهای شعر، فارسشناسی، جغرافیا، تاریخ، فلسفه و… بود. برخی از کتب این مجموعه هرگز استنساخ نشده و منحصر به فرد است.
این خیّر فرهنگدوست اشاره کرد، این مجموعهی ارزشمند باید به دور از نور و گرد و غبار باشد و همچنین به نام خود اهداکنندگان در شرایط استاندارد نگهداری شود. اگر ادعایی در قدمت فرهنگی-تاریخی داریم اینها سند است. براساس این اسناد و کتابها میتوانیم نشان دهیم که چه کار کردهایم. باید اعتماد خیّرین را جلب کنید تا آثار خود را به جای مطمئن بدهند.