عوامل متعددی از جمله چاقی، بی تحرکی، مصرف رژیم غذایی چرب، شیرین و پرکالری و عوامل ژنتیکی در ابتلا به دیابت نقش دارند. همچنین به دیابت بیماری خاموش نیز اطلاق می شود به این جهت که در مراحل اولیه علائم مشخصی ندارد و در صورتی که بیمار تحت آزمایش کنترل قندخون قرار نگیرد، ممکن است تا سال ها از بیماری خود بی خبر باشد.
همین مساله سبب رشد و پیشرفت بیماری می شود و قندخون بالا به سیستم های بدن آسیب می رساند و در نهایت درمان آن را با مشکل مواجه می کند.
به دلیل خاموش بودن این بیماری، گفته می شود که ۵۰ درصد مبتلایان به دیابت در ایران از بیماری خود بی خبرند و بیماری تنها ۵۰ درصد از تعداد هفت میلیون دیابتی کشور شناخته شده است و تحت درمان قرار دارند.
به گفته اسدالله رجب رئیس انجمن دیابت ایران، نزدیک به ۱۰ درصد از کل جمعیت ایران معادل بیش از هفت میلیون نفر به دیابت مبتلا هستند و سالانه بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ هزار نفر به تعداد مبتلایان دیابت در کشور افزوده می شود که بخشی از این افراد به علت مراجعه نکردن به موقع به مراکز پزشکی تا مدت ها و گاه تا سال ها از بیماری خود بی اطلاع هستند.
وی در گفت و گو با ایرنا اظهار کرد: مشکل اصلی در حوزه دیابت، افرادی هستند که در 'معرض ابتلا به دیابت' که به اصطلاح به آنها 'پری دیابت می گویند، یعنی دارای دیابت پنهان هستند و طی چند سال آینده به دیابت مبتلا می شوند.
رجب ادامه داد: طبق آمار، بیش از ۷۰ درصد جمعیت ایران دارای اضافه وزن و یا چاق هستند که جزو افراد پری دیابتی محسوب می شوند.
دیابت
دیابت نوعی اختلال در سوخت و ساز بدن است که در آن انسولین به مقدار کافی در بدن وجود ندارد و یا انسولین موجود قادر نیست وظیفه خود را به درستی انجام دهد که در نتیجه به علت وجود مقاومت در برابر آن، قندخون بالا می رود.
انسولین هورمونی است که توسط سلولهای 'بتا' موجود در پانکراس ترشح می شود و وظیفه اصلی آن کاهش قندخون است. پانکراس نیز یکی از غدد دستگاه گوارش است که در پشت معده قرار دارد بالا بودن قندخون در درازمدت سبب بروز عوارض در سیستم قلب و عروق، کلیهها، چشم و سلسله اعصاب می شود.
به طور کلی، دیابت شامل دیابت نوع یک و دیابت نوع ۲ است؛ دیابت نوع یک در اثر کمبود و یا نبود انسولین در بدن به وجود می آید؛ بنابراین افراد مبتلا به دیابت نوع یک باید انسولین دریافت کنند.
دیابت نوع یک که به آن دیابت جوانی نیز می گویند، بیشتر در کودکان و نوجوانان دیده می شود.دیابت نوع ۲ در اثر اختلال در ترشح انسولین در افراد بزرگسال رخ می دهد و افراد مبتلا به این نوع دیابت اغلب توان کنترل بیماری خود را از طریق ورزش و رژیم غذایی مناسب دارند.
دیابت حاملگی نیز نوع دیگری از دیابت است که به طور ناگهانی در زمان بارداری بروز می کند.
در مقابل عوامل ابتلا به دیابت مواردی مانند کنترل وزن، ورزش روزانه، پیروی از رژیم غذایی سالم، پرهیز از مصرف نوشابه ها و غذاهای آماده (فست فودها) که در قالب اصلاح سبک زندگی این روزها به وفور به آن توصیه می شود، برای پیشگیری از ابتلا به دیابت مورد تاکید پزشکان است.
به گفته رئیس انجمن دیابت ایران، سیگار هم از عوامل بروز دیابت است که احتمال ابتلای سیگاری ها و هم نشینان آنها به دیابت را افزایش می دهد.
رجب توضیح داد: مصرف سیگار سبب بروز مشکلات عروقی در افراد می شود، در نتیجه مطالعات نشان می دهند که افراد دیابتی که سیگار نیز مصرف می کنند، بیشتر در معرض ابتلا به دیابت قرار دارند.
به طورکلی، دیابت بیماری بسیار مرموزی است که تمام سیستم های بدن را تحت تاثیر قرار می دهد و در مواردی منجر به قطع برخی از اعضای بدن به ویژه پا و انگشتان پا می شود. به گونه ای که گفته می شود این بیماری منجر به قطع اعضای بدن ۲۰ درصد مبتلایان، افزایش احتمال سکته قلبی و مغزی و حتی مرگ بیماران می شود به طوری که تنها در سال ۲۰۱۲ نزدیک به یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر از مردم جهان در اثر این بیماری جان خود را از دست داده اند.
افزایش شمار مبتلایان به دیابت
به گفته رئیس انجمن دیابت ایران، این بیماری در سراسر جهان رو به افزایش است به طوری که در سال ۱۹۸۵ میلادی ۳۰ میلیون دیابتی در جهان برآورد شده بود و امروزه این تعداد بیش از ۴۱۵ میلیون نفر هستند که پیش بینی می شود تا سال ۲۰۴۰ میلادی به بیش از ۶۰۰ میلیون نفر برسند.
رجب اظهار کرده است آمارها نشان می دهند که در طول ۳۰ سال گذشته تعداد دیابتی ها در ایران به بیش از ۱۴ برابر افزایش یافته است.
روز جهانی دیابت
در پی هشدارهای متخصصان مبنی بر افزایش روزافزون دیابت و هزینههای آن، فدراسیون بینالمللی دیابت برای اولین بار در پایان دهه ۸۰ میلادی و در سال ۱۹۹۱، روز ۱۴ نوامبر سالروز تولد فردریک بانتینگ کاشف انسولین را به عنوان روز جهانی دیابت اعلام کرد.هدف از برگزاری این روز، افزایش آگاهی عمومی در مورد علل، علائم، درمان و عوارض مربوط به دیابت اعلام شده است.شعار امسال روز جهانی دیابت، 'چشم ها به دیابت' و هدف از آن تاکید بر اهمیت غربالگری و تشخیص زودهنگام بیماری است. در ایران روبان آبی نماد دیابت است.