کشورهای چاق از قد دنیا جا ماندند!

نخستین و بزرگترین مطالعه انجام شده درباره قد انسان طی ۱۰۰ سال در ۲۰۰ کشور جهان نشان می‌دهد روند افزایشی قد مردان ایرانی از تمام مردان جهان سریع‌تر بوده است؛ به طوری که قد مردان ایرانی در طول یک قرن، ۱۶٫۵ سانتیمتر افزایش یافته و با ۱۱۴ پله صعود، به رتبه ۶۷ جهان رسیده است.

 این پژوهش توسط تیمی از دانشمندان بین‌المللی و با مشارکت ۲۰ پژوهشگر ایرانی در امپریال کالج لندن به سرپرستی دکتر مجید عزتی، دانشمند ایرانی، با استفاده از داده های موجود در کشورها صورت گرفته و در آن، قد مردان و زنان بالغ بین سال های ۱۹۱۴ تا ۲۰۱۴ برآورد شده است.

دکتر ملک‌زاده، معاون تحقیقات و فناوری وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و رییس پژوهشکده بیماری های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران که از جمله دانشمندان ایرانی همکار در این پژوهش بوده است در گفت‌و‌گویی با خبرنگار «دیده‌بان علم ایران» یافته‌های این پژوهش مهم جهانی را که در مجله ای-لایف (e-Life) به چاپ رسیده، تشریح کرد.

افزایش قد مردان ایرانی سریع‌تر از تمام جهان

دکتر ملک‌زاده، پژوهش جهانی برآورد افزایش قد انسان در ۲۰۰ کشور را پژوهشی بسیار منحصر به فرد دانست که برای اولین بار در سطح جهان صورت گرفته و تصویر واضح و شفافی از سطح سلامت در کشورها و روند آن طی یک قرن ارائه می‌دهد.

وی با بیان این که نتایج این پژوهش جهانی نشان می‌دهد قد مردان و زنان طی قرن گذشته در اکثر کشورها روند افزایشی داشته است گفت: مهمتر آن که، روند افزایش قد در مردان ایرانی از تمامی کشورها سریع‌تر بوده است. در مردان ایرانی، میانگین قد از ۱۹۱۴ تا ۲۰۱۴ از ۱۵۷/۱ سانتیمتر به ۱۷۳/۶ رسیده و رتبه قد مردان ایرانی از ۱۸۱ به ۶۷  صعود کرده است.

زنان ایرانی تا رتبه ۸۸ جهان قد کشیدند

معاون تحقیقات و فناوری وزیر بهداشت افزود: در سال ۱۹۱۴ میانگین قد  زنان ایرانی ۱۴۸٫۵ سانتیمتر بوده که در سال ۲۰۱۴ به ۱۵۹٫۷ سانتیمتر رسیده و رتبه قد زنان در ایران از ۱۵۹ به ۸۸ جهان صعود کرده است.

ادامه روند افزایش قد مردان ایرانی

نکته مهم مورد اشاره دکتر ملک‌زاده در این گفت‌و‌گو، ادامه روند افزایش قد در ایران است. وی قد انسان را به شدت تحت تأثیر عوامل تغذیه‌ای و محیطی دانست و گفت: البته عوامل ژنتیکی هم نقش مهمی بر عهده دارند؛ اما کودکان و نوجوانانی که تغذیه بهتری دارند و در محیط های بهتری زندگی می‌کنند عموما قد بلندتری دارند و قد انسان حتی ممکن است به سلامت مادر و تغذیه در دوران بارداری بستگی داشته باشد.

تاثیر گسترش نظام سلامت در ایران بر افزایش قد

معاون تحقیقات و فناوری وزیر بهداشت خاطرنشان کرد: یافته ها در ایران حاکی از آن است که روند افزایش سطح سلامت که با روند افزایش قد در کشور ما همراه بوده طی سال های گذشته سرعت بیشتری از سایر کشورها داشته و کماکان هم رو به افزایش است. گسترش نظام سلامت و شبکه بهداشت در ایران به ویژه در چهار دهه گذشته، تاثیر چشمگیری بر وقوع گذار اپیدمیولوژیک در ایران داشته که با افزایش امید به زندگی و افزایش سطح سلامت در کشور نمود پیدا کرده  و امید است با تدوین و راه‌اندازی سیاست های موثر در سطح ملی و فروملی بتوانیم اهداف نظام سلامت برای کاهش چشمگیرتر مرگ های زودرس و افزایش امید به زندگی در کشورمان را تحقق بخشیم.

مردان هلندی و زنان لتونی،‌ بلندترین انسان‌های روی زمین

دکتر ملک‌زاده در ادامه به نتایج این مطالعه در سایر کشورهای جهان اشاره کرد و گفت: این مطالعه نشان می دهد که مردان هلندی و زنان کشور لتونی بلند قدترین انسان های روی زمین هستند. مردان هلندی با میانگین  قد ۱۸۲/۵ سانتیمتر و زنان لتونی، با میانگین قد ۱۷۰ سانتیمتر بلندقدترین در جهان هستند.

بیشترین افزایش قد زنان طی ۱۰۰ سال گذشته ، در کره جنوبی

وی با بیان این که طی ۱۰۰ سال گذشته، قد زنان کشور کره جنوبی نیز بیشترین افزایش را در میان کشورهای جهان داشته است، افزود: قد زنان کره جنوبی به میزان ۲۰/۲ سانتیمتر افزایش پیدا کرده است. طی قرن گذشته، قد مردان و زنان در انگلستان نیز حدود ۱۱ سانتیمتر افزایش پیدا کرده است. در مقایسه، قد مردان و زنان در ایالات متحده به ترتیب ۶ و ۵ سانتیمتر افزایش یافته در حالی که افزایش قد در مردان و زنان چینی به ترتیب ۱۱ و ۱۰ سانتیمتر است.

۱۰ کشور اروپایی،‌ جزو بلندترین‌های دنیا

معاون تحقیقات و فناوری وزیر بهداشت همچنین گفت: این پژوهش نشان داده است که در سال ۱۹۱۴ مردان امریکایی رتبه سوم و زنان امریکایی رتبه چهارم را از لحاظ قد در روی زمین در اختیار داشتند، ولی در سال ۲۰۱۴، مرداان در ایالات متحده به رتبه ۳۷ و زنان در ایالات متحده به رتبه ۴۲ نزول پیدا کرده اند. به طور کلی در سال ۲۰۱۴، ۱۰ کشوری که بلندقدترین مردان و زنان را در خود جای داده اند اکثرا کشورهای اروپایی هستند و هیچ کشور انگلیسی زبانی در ۱۰ رده اول قرار ندارد. رتبه زنان در انگلستان از ۵۷ به ۳۸ رسیده در حالی که رتبه مردان از رده ۳۶ به ۳۱ افزایش پیدا کرده است.

بلندترین کشورهای جهان

وی در ادامه به تشریح سایر نتایج پژوهش فوق پرداخت و گفت: هلند، بلژیک، استونی، و لتونی چهار کشوری هستند که بلندقدترین مردان را در خود جای داده اند و بلندقدترین زنان نیز به ترتیب در لتونی، هلند، استونی، و جمهوری چک هستند.

کوتاه‌ترین کشورهای جهان

به گفته دکتر ملک‌زاده، نتایج پژوهش حاضر همچنین حاکیست که در سال ۲۰۱۴، مردان در تیمور شرقی با میانگین قد ۱۶۹ سانتیمتر کوتاه ترین مردان در جهان و زنان در گواتمالا با میانگین قد ۱۴۹ سانتیمتر کوتاه ترین زنان در ۲۰۱۴ بودند.

تقاوت قد در بلندترین و کوتاهترین کشورها

معاون تحقیقات و فناوری وزیر بهداشت در ادامه گفت‌و‌گو با دیده‌بان علم ایران،‌ تفاوت قد بین بلندترین و کوتاه ترین جوامع در سال ۲۰۱۴ را بر اساس این پژوهش،‌ برای مردان حدود ۲۳ سانتیمتر و برای زنان حدود ۲۰ سانتیمتر اعلام کرد و افزود: تفاوت بین قد مردان و زنان طی سده گذشته تغییر چشمگیری نداشته است. تفاوت قد مردان و زنان در سال ۱۹۱۴ حدود ۱۱ سانتیمتر و در سال ۲۰۱۴ حدود ۱۲ سانتیمتر بوده است.

دانشمند ایرانی جاضر در پژوهش بین‌المللی بررسی افزایش قد در نقاط مختلف دنیا،  گفت: در سال ۲۰۱۴، مردان در استرالیا تنها مردان غیراروپایی بودند که در فهرست ۲۵ کشور بلند قد جهان قرار داشتند.

بلندترین کشور آسیای شرقی

دکتر ملک‌زاده همچنین گفت: در آسیای شرقی، مردان و زنان در کره جنوبی و چین اکنون از همتایان خود در ژاپن بلند قدتر هستند. روند افزایش قد در کشورهای آسیای جنوبی نظیر بنگلادش و هندوستان متوقف شده است و به طور متوسط در فاصله ای بین ۵ تا ۱۰ سانتیمتر کمتر از کشورهای آسیای شرقی نظیر ژاپن و کره جنوبی باقی مانده است.

مردان و زنان کوتاهترین کشور در ۱۹۱۴ ، اندازه پسر ۱۲ ساله و دختر ۱۰ ساله

وی افزود: در سال ۱۹۱۴، مردان در لائوس با میانگین قد ۱۵۳ سانتیمتر کوتاهترین مردان در جهان بودند. این میزان قد معادل قد یک پسر ۱۲ ساله در زمان حال است که به خوبی تغذیه شده باشد. در ۱۹۱۴، کوتاه ترین زنان در گواتمالا بودند، با میانگین قد ۱۴۰ سانتیمتر که معادل قد یک دختر ۱۰ ساله در زمان حال است که به خوبی تغذیه شده باشد.

توقف افزایش قد در کشور پردرآمد آمریکا طی ۴ دهه گذشته

به گفته وی،‌ پژوهشگران در این تحقیق دریافته‌اند که علی رغم افزایش اولیه قد در ابتدای سده مورد مطالعه، طی ۳ تا ۴ دهه گذشته روند افزایش قد در بعضی از کشورها متوقف شده است. ایالات متحده امریکا از اولین کشورهای پردرآمد است که روند افزایش قد در آن متوقف شد و روند مشابهی نیز در کشورهای انگلستان، فنلاند، و ژاپن مشاهده شده است. بر خلاف این، در اسپانیا، ایتالیا، و بسیاری از کشورها در امریکای لاتین و شرق آسیا، روند افزایشی قد همچنان ادامه دارد. علاوه بر این، در بعضی از کشورها به ویژه در  جنوب  صحرای افریقا و در خاورمیانه و شمال افریقا، میانگین قد در ۳ یا ۴ دهه گذشته کاهش پیدا کرده است.

قدبلندها بیشتر عمر می‌کنند/ خطر برخی سرطان‌ها برای قدبلندها

دکتر ملک‌زاده با تاکید بر این که قد در طول زندگی بر سلامت و حتی بر میزان تحصیلات و وضعیت اقتصادی اجتماعی افراد تاثیر دارد گفت: برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند افرادی که قد بلندتری دارند غالبا بیشتر عمر می‌کنند، تحصیلات بالاتر و حتی درآمد بیشتری دارند. با این حال، قد بلند با برخی مخاطرات همراه است. تعدادی ازپژوهش ها ارتباط قد را با افزایش خطر بعضی از سرطان ها از جمله سرطان تخمدان و پروستات نشان داده اند.

لزوم بهبود فوری تغذیه کودکان و نوجوانان در جهان

 دکتر مجید عزتی، دانشمند ایرانی دانشکده بهداشت امپریال کالج لندن و سرپرست تیم تحقیقاتی بررسی روند افزایش قد در سطح جهان درباره نتایج این تحقیق می‌گوید: این مطالعه سلامت مردم جهان در قرن گذشته را به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد که ممکن است در بعضی از کشورها قد در حال کاهش و در بعضی دیگر رو به افزایش باشد. این یافته تاییدی بر این واقعیت است که باید وضعیت تغذیه و محیط کودکان و نوجوانان در سطح جهان را به فوریت بهبود بخشیم و اطمینان حاصل کنیم که کودکان در جهان به بهترین صورت سالهای آغازین زندگی خود را سپری کنند.

کشورهای انگلیسی‌زبان در افزایش قد عقب افتادند

وی اضافه کرد: «یافته های مطالعه ما نشان داد که کشورهای انگلیسی زبان به ویژه ایالات متحده، از سایر کشورهای پردرآمد در اروپا و آسیا و اقیانوسیه عقب افتاده‌اند. با در نظر گرفتن روند نامناسب چاقی در این کشورها، سیاست های موثرتری برای اصلاح تغذیه در طول زندگی مورد نیاز است.»

فاصله بین بلندترین و کوتاه ترین کشورهای دنیا همچنان بسیار زیاد است

«ماری دو سیلوا»، رییس بخش جمعیت، محیط، و سلامت در ولکام تراست  (Wellcome Trust) که بر روی این پروژه سرمایه گذاری کرده است نیز در این زمینه گفت: « این یک آنالیز منحصر به فرد است که از ادغام داده هایی که طی صد سال از اقصی نقاط جهان جمع آوری شده به دست آمده است. برجسته‌ترین یافته در این مطالعه این است که با وجود افزایش چشمگیر قد در بعضی از کشورها، هنوز فاصله بین بلندترین و کوتاه ترین کشورهای دنیا بسیار زیاد است. درک علل این فاصله به پژوهش های بیشتری نیاز دارد تا بتوانیم راه های کاهش این نابرابری در سلامت که هنوز در سطح دنیا وجود دارد را دریابیم.»

به گزارش دیده‌بان علم ایران گروه پژوهشگران این تحقیق جهانی مهم که از حدود ۸۰۰ دانشمند تشکیل شده و از همکاری سازمان بهداشت جهانی بهره‌مند شده است، از داده های منابع بسیار گسترده و متنوعی استفاده کرده است، از جمله داده های ثبت شده در ارتش‌ها و نیروهای نظامی، نظرسنجی ها بر روی سلامت و تغذیه جوامع، و مطالعات اپیدمیولوژیک. این داده‌ها مربوط به افراد ۱۸ سال به بالا در سال ۱۹۱۴ (متولد ۱۸۹۶) تا ۲۰۱۴ (متولد ۱۹۹۶) بوده است.