پیوند قرنیه: نخستین ایده پیوند قرنیه مربوط به سال۱۷۸۹ در زمینه استفاده از شیشه به جای قرنیه انسانی بود که عملی نشد. اوایل قرن۱۹ تلاشهایی برای استفاده از قرنیه گونههای مختلف مثل خوک در انسان صورت گرفت که موفقیت چندانی در این زمینه بهدست نیامد. در سال۱۸۷۷،«فون هیپل» اولین ترفاین مدور مکانیکی را استفاده کرد که هنوز هم اساس برش در پیوند قرنیه مدرن است. در این میان کشف اتر و کلروفورم در سالهای ۱۸۴۶ و ۱۸۴۷، انتشار نظریه «لیستر» مبنیبر شرایط استریل برای جراحی موفق در سال۱۸۷۶ و نیز کشف کوکایین موضعی توسط «کوهلر» در سال۱۸۸۴باعث موفقیت در زمینه پیوند قرنیه شد اما ادوارد زیرم در سال ۱۹۰۵ در یک کلینیک تخصصی چشم در 
پیوند کلیه: اولین پیوند از اهداکننده مرگ مغزی توسط جراح اوکراینی «یوری وارانی» در دهه ۱۹۳۰ به انجام رسید که پس زدن عضو منجر به شکست این عمل شد. «جوزف موری» و «جی. هارتول هریسون» در سال ۱۹۵۴ نخستین پیوند موفق یعنی پیوند کلیه بین دوقلوهای همسان را به انجام رساندند. دلیل موفقیت این پیوند چیزی نبود جز اینکه در دوقلوهایی که از نظر ژنتیکی یکسان هستند، نیاز به هیچ گونه جلوگیری از عملکرد سیستم ایمنی بدن وجود ندارد. در اواخر دهه ۹۴۰ ،«پیتر مداوار» مفهوم پس زدن را روشنتر کرد. مداوار با شناسایی واکنش سیستم دفاعی بدن در سال ۱۹۵۱ پیشنهاد کرد که برای مواجهه با این رویداد از داروهای سرکوبگر سیستم ایمنی استفاده کرد. در آن زمان، کورتیزون به تازگی کشف شده بود و آزاتیوپرین که نقش موثرتری در این کار دارد در سال ۱۹۵۹ شناخته شد اما اینها کافی نبود. سرانجام در سال ۱۹۷۰ سیکلوسپورین به عنوان یک سرکوب کننده سیستم ایمنی برای جراحی پیوند شناخته شد؛ اولین پیوند موفق کلیه از اهداکننده مرگ مغزی در جولای سال ۱۹۵۹ در انگلستان توسط اورولوژیستی به نام فرد پیتر رپر در شهر لیدز انجام شد.
پیوند کبد: اولین پیوند کبد انسان در سال ۱۹۶۳ توسط یک تیم جراحی به سرپرستی دکتر توماس استارزل در در ایالت کلرادو، شهر دنورآمریکا انجام شد. طی این عمل کبد کودکی که دچار تومور مغزی شده بود به کودکی سه ساله که دچار انسداد مجرای صفراوی شده بود و از نظر فیزیولوژیک شرایط بسیار بدی داشت، پیوند شد. گیرنده در حین عمل با مشکل انعقاد خون و هموستاز روبرو شد و تنها پنج ساعت پس از پیوند، زنده ماند. دومین پیوند کبد انسان پنجم می سال ۱۹۶۳ موفقتر از پیوند قبلی انجام شد، بیمار ۲۲ روز بعد از عمل به علت آمبولی ریوی اما با یک کبد طبیعی درگذشت. در سالهای بعد، دکتر استارزل چندین پیوند دیگر نیز انجام داد تا اینکه در سال ۱۹۶۷ اولین موفقیت کوتاه مدت در این زمینه به دست آمد و بیمار تا یک سال پس از پیوند زنده ماند.
پیوند کلیه و قرنیه قبل از انقلاب اسلامی در ایران انجام شده است؛ سال۱۳۱۳ اولین پیوند قرنیه در ایران توسط پروفسور شمس در بیمارستان فارابی تهران انجام شد. آبان سال ۱۳۴۷ نیز در بیمارستان نمازی شیراز عمل پیوند کلیه یک جوان ۲۴ ساله به یک زن ۲۷ ساله با موفقیت انجام شد اما کلیه پیوندی از کاداوار(جسد) از خارج از کشور تامین میشد.
پیوند ریه: در ژوئن سال ۱۹۶۳ میلادی «جیمز هاردی» در می سی سی پی موفق به پیوند ریه از یک فرد مرگ مغزی به یک فرد مبتلا به سرطان ریه شد اما بیمار پس از هجده روز به دلیل نارسایی کلیه جان باخت.
پیوند قلب: جیمز هاردی، پیشگام پیوند ریه، در سال ۱۹۶۴ اقدام به انجام عمل پیوند قلب کرد اما با نارسایی زودرس قلب گیرنده عضو، از قلب یک شامپانزه استفاده کرد که این کار هم به سرعت با شکست مواجه شد. در این زمینه، اولین موفقیت در تاریخ ۳ دسامبر1967، توسط کریستین برنارد در کیپ تاون آفریقای جنوبی به دست آمد. در همان زمان گیرنده عضوی به نام لوئیس واشکانسکی، هجده روز زنده ماند اما اثر ناخوشایندی را در
پیوند دست: اولین پیوند دستی که به موفقیت طولانی دست یافت توسط تیم جراحان دست«کلینرت کوتز» متشکل از دکتر «وارن بردن باخ» و « تسو مین تسای» با همکاری موسسه کریستین کلینرت، بیمارستان جویش و دانشگاه لوئیس ویل واقع در لوئیس ویل کنتاکی انجام شد. جراحی روی متیو اسکات که اهل نیوجرسی بود در ۲۴ ژانویه ۱۹۹۹ انجام شد. او دستش را در یک حادثه آتش بازی در سن ۲۴ سالگی از دست داده بود.
پیوند صورت: در ۲۷ نوامبر سال ۲۰۰۵ برای اولین بار عمل پیوند بخشی از صورت روی ایزابل دینور انجام شد. بخشی از صورت این زن به وسیله یک سگ از بین رفته بود و پزشکان با این عمل توانستند او را برای ادامه زندگی کمک کنند. دالاس وینز نیز اولین دریافتکننده پیوند کامل صورت به حساب میآید. دالاس وینز که صورتش در سال ۲۰۰۸ در اثر اتصال برق سوخته بود توانست با این پیوند بار دیگر در میان مردم حاضر شود و حتی حس بویایی خود را به دست آورد. سال ۲۰۱۲ نیز بزرگترین عمل پیوند صورت قرار گرفت. در این عمل نوریس صورتی جدید از جمله فک، دندان و زبان دریافت کرد.
پیوند کاداوار در ایران
پیوند کلیه و قرنیه قبل از انقلاب اسلامی در ایران انجام شده است؛ سال۱۳۱۳ اولین پیوند قرنیه در ایران توسط پروفسور شمس در بیمارستان فارابی تهران انجام شد. آبان سال ۱۳۴۷ نیز در بیمارستان نمازی شیراز عمل پیوند کلیه یک جوان ۲۴ ساله به یک زن ۲۷ ساله با موفقیت انجام شد اما کلیه پیوندی از کاداوار(جسد) از خارج از کشور تامین میشد. پس از انقلاب و زمانی که پیوند کلیه در ایران با توسعه چشمگیری همراه شد متخصصان و مسوولان برای ایجاد زمینه مناسب جهت استفاده از اعضاء مبتلایان به مرگ مغزی تلاش کردند. همچنان که بعد از استفتاء از حضرت امام خمینی ( ره) و کسب اجازه و بنا بر فرمایش ایشان به صورت موردی پیوندهای قلب، کلیه و کبد از مبتلایان به مرگ مغزی صورت گرفت. لایحه اجازه پیوند از بیمار مرگ مغزی نیز در سال ۱۳۷۹ در مجلس ششم مطرح و به تصویب رسید. با تصویب آیین نامه اجرایی قانون(پیوند اعضای بیماران فوت شده یا بیمارانی که مرگ مغزی آنها مسلم است) زمینه توسعه آن فراهم و در سال ۱۳۸۱ شبکه فراهمآوری اعضای پیوندی ایران طراحی و به تدریج اجزای آن در تهران و شهرستانها شکل گرفت و زمینه برای توسعه آن در همه استانها فراهم شد.
اولین پیوند کبد در ایران در سال ۱۳۷۲ در بیمارستان نمازی شیراز انجام شد. این پیوند از یک اهدا کننده مرگ مغزی در تهران صورت گرفت و عضو پس از برداشت به شیراز منتقل شد. پس از آن پیوند قلب(تابستان 1993میلادی)، روده باریک(۱۳۷۷)، ریه( ۱۳۷۹) و پانکرانس(۱۳۸۵) از دیگر جراحیهای موفقیت آمیز انجام شده در ایران است.
گزارش: فرزانه صدقی