نکوداشت دکتر کازرونی بنیانگذار غربالگری نوزادان

 30 فروردین سالروز بزرگداشت حکیم فرزانه سید اسماعیل جرجانی که به عنوان روز ملی آزمایشگاهیان نامگذاری شده؛ فرصتی است تا از تلاش و زحمات سفید پوشان گمنام عرصه های سلامت کشور که با تشخیص های دقیق آزمایشگاهی، راهگشایان و رمزگشایان طبیبان در عرصه درمان می باشند، تقدیر و تشکر به عمل آید.

عضو هیات مدیره انجمن دکترای علوم آزمایشگاهی روز دوشنبه در گفت و گو با ایرنا گفت: نکوداشت اساتید و پیشکسوتان علوم آزمایشگاهی در روز 30 فروردین ماه (روز آزمایشگاهیان) ازجمله برنامه های جنبی نهمین کنگره کشوری ارتقای کیفیت خدمات آزمایشگاهی تشخیص پزشکی ایران است که امسال به منظور تقدیر از تلاش های دکتر کازرونی از اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز و بنیانگذار غربالگری نوزادان در جریان جشنواره حکیم جرجانی برگزار می شود.
به گفته دکتر علی صادقی تبار، دکتر کازرونی ابتدا طرح آزمایش های غربالگری نوزادان از نظر بررسی بیماری های متابولیک را در استان فارس اجرایی کرد که پس از آن به برنامه غربالگری کشور تبدیل شد.
حمیدرضا کازرونی، در دوازدهم مردادماه سال 1336 در شیراز متولد شد. اواخر دی ماه سال 1354 برای تحصیل به آمریکا رفت و در آنجا در رشته علوم آزمایشگاهی تا مقطع کارشناسی تحصیل کرد و در سال 1361 به ایران بازگشت. وی مقطع دکترا را در رشته علوم آزمایشگاهی در دانشگاه علوم پزشکی شیراز گذراند و به عضویت هیات علمی این دانشگاه درآمد.
بسیاری از بیماری ها از لحاظ ظاهری در لحظه تولد قابل تشخیص نیست اما می توان با انجام برخی آزمایش های به موقع، از ابتلای نوزادان به عوارض ناشی از بسیاری از بیماری های مادرزادی پیشگیری کرد.
به گفته کازرونی، طرح غربالگری نوزادان از سال 1376 در دانشگاه علوم پزشکی شیراز آغاز شد؛ این طرح در ابتدا اختیاری بود اما به دلیل عدم استقبال برخی خانواده ها، اجباری شد.
در قالب این طرح بیماری های کم کاری تیروئید، فاویسم (حساسیت های شدید تنفسی، پوستی و گوارشی به باقلا)، فنیل کتونوری (PKU) (اختلالات مغزی و پوستی در اثر تجمع اسیدآمینه) و گالاکتوزمی (عدم تحمل شیر و عقب ماندگی ذهنی در نوجوانی) برای نوزادان استان فارس و بیماری های کم کاری تیروئید و PKU برای نوزادان سراسر کشور اجرا می شود.

 اهمیت علوم آزمایشگاهی
همواره در علم و حرفه پزشکی از گذشته های دور تاکنون، تشخیص صحیح مقدم بر درمان بوده است و پزشکان پس از معاینه و بررسی نتایج آزمایش های بالینی به تشخیص بیماری می رسیدند.
علوم آزمایشگاهی از جمله بخش های پیراپزشکی است که جزئی از سیستم تشخیص و درمان به شمار می رود که اگر وجود نداشته باشد یا دچار مشکل باشد، نظام سلامت را دچار اشکال خواهد کرد.
در رشته علوم آزمایشگاهی آنالیز خون، مایعات و بافت‌های بدن انسان با هدف تشخیص بیماری، پیشگیری از بیماری، پیگیری درمان و حفظ سلامت افراد جامعه انجام می شود.

** روز آزمایشگاهیان، مقارن با سالروز تولد حکیم جرجانی
حکیم جرجانی دارای بزرگ‌ ترین دایره ‌المعارف پزشکی به زبان فارسی و به نام ذخیره خوارزمشاهی و شامل 10 جلد است که در آن به صورت جامع به بررسی مسائل آزمایشگاهی پرداخته است.
عضو هیات مدیره انجمن دکترای علوم آزمایشگاهی در خصوص انتخاب سالروز تولد حکیم جرجانی (سی ام فروردین ماه) به عنوان روز آزمایشگاهیان گفت: این انتخاب به دلیل این است که وی اولین پزشک ایرانی است که از آزمایش ادرار برای تشخیص و درمان بیماری ها استفاده می کرد.
صادقی تبار افزود: حکیم جرجانی که از او به عنوان پدر علوم آزمایشگاهی ایران نیز نام برده می شود، برای این منظور از وسیله ای به نام قاروره استفاده می کرد که تا پیش از زمان وی، هیچ یک از بزرگان حیطه پزشکی از این وسیله و آزمایش برای تشخیص و درمان بیماری ها استفاده نکرده بودند.
به گفته وی، در این روز با برگزاری جشنواره حکیم جرجانی همچنین از فعالان حوزه آزمایشگاهی کشور در قالب بخش های مقالات و پایان نامه های برتر، کارکنان برتر آزمایشگاهی در مقاطع مختلف کاردان، کارشناس، کارشناس ارشد و دکترا، شرکت های تولیدی و خدماتی تقدیر می شود.

 حکیم جرجانی
سید اسماعیل حکیم جرجانی پزشک نامدار ایرانی، در سال 434 هجری قمری در گرگان دیده به جهان گشود و ابتدا طب را در زادگاه خود فراگرفت و سپس به منظور افزودن بر معلومات خود رنج سفر را به جان خرید و عازم دیگر نقاط ایران شد.
البته روایت دیگری نیز در مورد محل تولد جرجانی نقل می شود که طبق آن جرجانی در اصفهان متولد شده اما در دوران کودکی همراه با خانواده به گرگان مهاجرت کرده است.
طبیب زبردست گرگانی، در سال 504 هجری رهسپار خوارزم و دربار قطب ‌الدین ‌محمد سرسلسله خوارزمشاهیان شد که دربارش مجمع فضلا و دانشمندان بود. وی در خوارزم مسئولیت بیمارستان بزرگ آن دیار را پذیرفت.
حکیم سید ‌اسماعیل جرجانی در اولین سال حضورش در خوارزم تدوین کتاب عظیم خود ذخیره خوارزمشاهی را که مشتمل بر 750 هزار اصطلاح مرتبط با علم پزشکی بود به پایان برد.
جرجانی علاوه بر ذخیره خوارزمشاهی دارای آثار دیگری در زمینه علم پزشکی همچون خفی‌ علایی، طب الملوکی، الاغراض‌ الطبییه و یادگار نیز است که بسیاری از آنان راهگشای طبیبان آن عصر و نیز مشخص‌ کننده روش پزشکان گذشته برای طبیبان فعلی است.
نکته جالب اینجاست که در آن عصر که زبان عربی در ایران بزرگ رایج بود حکیم جرجانی آثارش را به زبان فارسی نگاشته است.
این پزشک معروف ایرانی 97 سال عمر کرد و طی عمر کاری خود بیشتر از طریق مشاهدات آزمایشگاهی به تشخیص بیماری ها می پرداخت. جرجانی در نهایت در سال 531 هجری قمری دیده از جهان فروبست.