تحقیقات کانی شناسی در کانسار گمیش تپه

کانسار روی، سرب، مس (نقره) گمیش تپه در شمال باختری کمربند آتشفشانی نفوذی ارومیه، دختر و در 90 کیلومتری جنوب غرب زنجان قرار دارد. رخنمون های سنگی منطقه معدنی شامل توالی های آتشفشانی رسوبی و رسوبی الیگومیوسن، گنبد نیمه ژرف داسیتی و آتشفشانی های ریوداسیتی پلیوسن و دایک هایی با ترکیب آندزیت پورفیری است.

می توان گفت که شواهد میانبارهای سیال، برش های گرمابی، بافت های نواری- قشرگون- کلوفرمی و سیلیس های بی شکل نشان می دهند که پدیده جوشش، عامل اصلی در ناپایداری این کمپلکس ها و ته نشینی کانه ها بوده است.

کانه زایی اصلی در کانسار گمیش تپه در امتداد گسل و شکستگی های عادی با روند شمال شرقی جنوب غربی رخ داده که به سه مرحله برش های گرمابی، رگه، رگچه های سیلیسی، سولفیدی و سیلیسی – سولفیدی – کربناتی و رگه، رگچه های تاخیری نواری غنی از سیلیس و اسپکیولاریت قابل تقسیم است.

سنگ های میزبان کانه زایی شامل کریستال لیتیک توف داسیتی، گنبد نیمه ژرف داسیتی و به ویژه توف اسیدی است. پاراژنز کانی شناسی در این کانسار از پیریت، آرسنوپیریت، کالکوپیریت، بورنیت، گالن، اسفالریت فقیر از آهن، تتراهدریت، تنانتیت و اسپکیولاریت تشکیل شده است.

دگرسانی های مهم در منطقه معدنی شامل دگرسانی های سیلیسی، سیلیسی – سولفیدی، سریسیتی، کربناتی، آرژیلی و پروپیلیتی است. با توجه به الگوی توزیع و پراکندگی عناصر در نمونه های مواد معدنی، در میان فلزات پایه، بالاترین تمرکز عناصر مربوط به روی، سرب، مس و نقره است. میانگین عیار عناصر در رگه های کانه دار، 6 درصد روی، 4 درصد سرب، 2 درصد مس، 88 ppm نقره و 44 ppb طلا است.

بر پایه مطالعات ریزدماسنجی میانبارهای سیال بلورهای کوارتز مربوط به مرحله اول و دوم کانه زایی، دمای همگن شدگی 260 تا 367 درجه سانتی گراد، درجه شوری 1/ 9 تا 9/ 16 درصد معادل وزنی نمک طعام و ژرفای تقریبی کانه زایی 956 متر در زیر سطح ایستابی دیرین، به دست آمده است.

با توجه به درجه شوری میانبارهای سیال کانسار گمیش تپه و میزان بالای فلزات پایه، به نظر می رسد کمپلکس اصلی حمل کننده فلزات پایه و نقره، کمپلکس های کلریدی هستند. به این ترتیب می توان گفت که شواهد میانبارهای سیال، برش های گرمابی، بافت های نواری- قشرگون- کلوفرمی و سیلیس های بی شکل نشان می دهند که پدیده جوشش، عامل اصلی در ناپایداری این کمپلکس ها و ته نشینی کانه ها بوده است.

منبع: طوبی صالحی، مجید قادری، نعمت اله رشیدنژاد عمران، 1394. کانه زایی اپی حرارتی فلزات پایه- نقره در کانسار گمیش تپه، جنوب غرب زنجان، فصلنامه علوم زمین، سال بیست و پنجم، شماره 97.

لینک منبع