کنترل فشارخون به کمک «رفتار برنامهریزیشده»
شیوع بالای پرفشاری خون در سراسر جهان و عوارض جدیی که این بیماری برای ارگان های بدن به وجود می آورد، آن را به مشکل بهداشتی عمده ای برای کلیه جوامع تبدیل کرده است. بیماری های قلبی- عروقی به عنوان اولین عامل مرگ و میر در جهان شناخته می شوند و پرفشاری خون نیزخود به عنوان عمده ترین عامل خطر برای بیماری های قلبی-عروقی به حساب می آید که البته قابل اصلاح، پیشگیری و کنترل می باشد. مطابق تعریف پزشکان، هنگامی که فشار خون سیستولیک در شخصی 14 سانتی متر جیوه یا بالاتربوده و فشار خون دیاستولیک 9 سانتی متر جیوه یا بالاترباشد، آن شخص مبتلا به پرفشاری خون است.
آموزش به بیمار مبتلا به پرفشاری خون و خانواده وی، یک بخش مهم از درمان می باشد. به نحوی که در اکثر بیماران، بدون آموزش مناسب، دستیابی به اهداف درمانی میسر نخواهد بود. بر این اساس، مطالعه برای انتخاب روش آموزشی مناسب و مؤثّر، لازم و ضروری است و در این خصوص انتخاب الگوی آموزشی مناسب، اولین گام در فرآیند طراحی برنامه آموزشی به حساب می آید.
تئوری رفتار برنامه ریزی شده (TPB) یکی از مدل های شناختی برنامه ریزی شده اجتماعی برای تغییر رفتار است که بر اساس آن ، مهم ترین عامل تعیین کننده رفتار را قصد فرد می داند واز منظر آن، قصد فرد، تحت تأثیر سه سازه نگرش، هنجارهای انتزاعی و کنترل رفتاری درک شده می باشد. گروهی از محققین دانشگاه علوم پزشکی بیرجند به منظور بررسی برنامه آموزشی مبتنی بر این تئوری، پژوهشی را به انجام رسانده اند. 
نتایج این پژوهش که بر روی 110 نفر از بیماران مبتلا به پرفشاری خون شهرستان زیرکوه استان خراسان جنوبی انجام شده، نشان می دهد که با بهره گیری از آموزشی که بر پایه تئوری رفتار برنامه ریزی شده طراحی گردیده و بر روی عوامل مهم روانشناختی و ایجاد یا تغییر رفتار تأکید می نماید، می توان نگرش فرد نسبت به فشار خون، هنجارهای انتزاعی، کنترل و قصد رفتار را بهبود بخشید. بر این اساس هر زمان که بیماران، آگاهی کافی و صحیح به همراه نگرش مثبت نسبت به قابل کنترل بودن فشار خون را به دست آورند، در جهت اتخاذ رفتارهای سالم تصمیم می گیرند.
با توجه به نتایج مثبت به دست آمده در این پژوهش، محققین مجری آن پیشنهاد نموده اند که از این تئوری در برنامه های آموزشی سطوح مختلف پیشگیری از فشار خون استفاده گردد.
گفتنی است نتایج پژوهش فوق الذکر به صورت مقاله ای علمی پژوهشی در مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند دوره 22 شماره 3 به چاپ رسیده است.
منبع: حسینی سورند، ع.، میری، م. و شریف زاده، غ. 1394. برنامه آموزشی مبتنی بر تئوری رفتار برنامه ریزی شده و تأثیر آن بر سازه های تئوری در بیماران مبتلا به پرفشاری خون. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، دوره 22، شماره 3: 208-199.