سرطان پستان یکـی از شـایع تـرین سـرطان هـا در زنـان است، به طوری که در سال2008 ,۱/۴ میلیـون مـورد جدید سرطان پستان در سراسر دنیا تشخیص داده شد که ۲۳% کل موارد تشخیص سرطان در زنان را شامل مـی گردیـد . در ایران نیز مطالعات حاکی از این هسـتند کـه ۲۴/۴% از بدخیمی ها مربوط به سرطان پستان بوده و سن متوسط زنـان مبـتلا بـه ایـن بیمـاری در ایـران حـداقل ۱۰ سـال کمتـر از کشورهای توسعه یافته می باشد.
عوامل خطر شناخته شده سرطان پستان عبارتند از: سن، نداشتن فرزند، سن بیشـتر در اولین زایمان، شروع زودهنگـام قاعـدگی، یائسـگی دیرهنگـام، چاقی، مصرف الکل، سابقه خانوادگی سرطان پسـتان، مصـرف قرص های ضدبارداری و درمان هورمـونی جـایگزین.
بـا وجود شناسایی عوامل خطر فوق، به نظر می رسـد کـه عوامـل خطر دیگری نیز در این بیماری نقش داشته باشـند کـه هنـوز مبهم باقی مانده اند و شناسایی آنها ممکن است منجر بـه توصیه بهتر استراتژیهای کاهش خطر شود . برخی از شواهد موجود حاکی از ارتباط وضـعیت ویتـامین D و خطر سرطان پسـتان هسـتند .
بهتـرین شـاخص بررسـی وضعیت ویتامین D در بـدن انـدازه گیـری25 OH)D ) پلاسـما می باشـد . گفتنی است که عوامـل تعیـین کننـده OH)D ۲۵ )پلاسـما دریافـت ویتامین D (از رژیم غذایی یا مکمل) و مواجهه با نور خورشـید هستند . در ایـران مطالعه ای در مـورد ارتبـاط میـزان دریافت ویتامین D با خطر سرطان پستان صـورت نگرفته بود , به همین جهت پژوهشگران کشورمان مطالعـه ای بـا هـدف ارزیـابی ارتبـاط دریافـت ویتامین D و ابتلا به سرطان پستان در زنان ایرانـی طراحـی و اجرا کرده اند.
در این پژوهش ۱۳۵ مورد جدید سرطان پستان در مرکز جامع کنترل سرطان با ۱۳۵ شاهد همسان شدند. لازم به ذکر است که افرادی که حداکثر ۲ ماه از تشخیص سرطان پستان در آنها گذشته بـود، به عنوان افراد گروه مورد و افرادی که عدم ابـتلای آنهـا بـه بیمـاری خوش خیم یا بدخیم پستان با انجام معاینات و آزمایشات لازم تأیید گردید و سابقه ابتلا به هیچ نـوع سـرطان را نداشـتند بـه عنوان افراد گروه شاهد انتخاب شـدند. اطلاعات عوامل خطر سرطان پستان، مواجهه با آفتاب و مصرف مکمل ویتامین D از طریق تکمیل پرسشنامه عمومی به دست آمد. جهت اندازه گیری مقدار دریافت انرژی، درشت مغذی ها، کلسیم و ویتامین D یک پرسشنامه بسامد خوراک نیمه کمی با ۱۶۸ ماده غذایی تکمیل گردید.
یافته ها نشان می داد متوسط دریافت رژیمی ویتامین D در افراد گروه مورد در مقایسه با گروه شاهد به طور معنی داری پایین تر بود (۲۴ واحد در مقایسه با ۳۰/۵۶ واحد) . افرادی که در چارک چهارم دریافت رژیمی ویتامین D بودند نسبت به چارک اول حدود ۲/۵ بار (۶۱%) شانس کمتری برای ابتلا به سرطان پستان داشتند . همچنین بـا تفکیک افراد مورد مطالعه بر اساس وضـعیت یائسـگی کـاهش خطر سرطان پستان با افزایش دریافت رژیمـی ویتـامین D در زنان غیریائسه همچنان قابل مشاهده بـود در حـالی کـه ایـن ارتباط معکوس در زنان یائسه وجود نداشت. در واقع وضعیت یائسـگی بر ارتباط دریافت تام ویتـامین D بـا خطـر ابـتلا بـه سـرطان پستان تأثیرگذار نبود.
بنا به گفته محققان , اثــر ضــد سـرطانی ویتــامین D تــا حــدی در ارتبــاط بــا هورمونهای جنسی اسـت و غلظـت ایـن هورمـون هـا نیـز در گردش خون زنان غیر یائسـه بیشـتر اسـت . جزئیات بیشتر این تحقیق در مجله علوم تغذیه و صنایع غذایی ایران , سال دهم، شماره ۱، بهار ۱۳۹۴، صفحات ۳۱-۴۰ منتشر شده است.
محققین: یاسمن جمشیدی نائینی , محمد اسماعیل اکبری , مرتضی عبداللهی , مرجان عجمی , سید حسین داوودی