دفع سنگ مجاری ادراری با دم گیلاس

Cerasus avium، گیاهی درختی است که ارتفاع آن 10 تا 20 (به ندرت 30) متر می ‌رسد. ساقه اصلی در این گیاه به خوبی مشخص است و شاخه‌های آن افقی‌‌اند؛ ترکه‌های جوان برهنه، پوست تنه به رنگ سرخ فام- قهوه‌ای است که به صورت نوارهای کاغذ مانندی از تنه جدا می ‌شود. برگ ها کشیده، تخم مرغی واژگون، نوکدار با حاشیه‌ای دالبری- دندانه‌ای؛ دندانه‌ها عمیق اما نوک کند هستند، برگ ها نیز بدون کرک و در سطح رویی کدرند، معمولا در سطح زیرین پوشیده از کرک های دائمی هستند. برگ ها به هنگام جوانی می‌ ریزد؛ ابعاد برگ 8-15×4-7 سانتی متر، دمبرگ به طول 2-5 سانتی متر همراه با دو غده در قسمت بالا است. گل ها نیز به صورت چترهایی بدون پایه و دارای 2 تا 6 گل، ‌دمگل‌ها به طول 2 تا 5 سانتی متر هستند. گلبرگ ها به طول 5 تا 15 میلی متر و به رنگ سفید، میوه به قطر 9 تا 12 سانتی متر، کروی، به رنگ قرمز تیره (علاوه بر این زرد- کرم، قرمز روشن و یا سیاه نیز دیده می‌ شود)، مزه میوه شیرین یا تلخ، درون بر تقریبا کروی و صاف است.

قسمت دارویی این گیاه، دم میوه آن موسوم به دم گیلاس است که به طول 3 تا 5 سانتی متر، باریک و مدور به رنگ قهوه‌ای روشن دیده می‌ شود و در دو طرف کمی برجستگی دارد.

میوه گیلاس را از آخر اردیبهشت تا خرداد ماه جمع ‌آوری و دم گیلاس را از آن جدا و خشک می‌ کنند. دم گیلاس به عنوان مدر مورد مصرف قرار می‌گیرد.

مقدار مصرف

2تا 4 گرم از دم گیلاس روی سه بار به صورت دم کرده در یک فنجان استفاده می شود. در طب گذشته از دم گیلاس به عنوان مدر و دفع کننده سنگ مجاری ادراری استفاده می شد.

مواد متشکله

کاتشین تانن‌ها، گلی کوزیدهای سیانوژنیک، فلاونوییدها، لکو آنتوسیانین، پورین ها، اسید سالیسیلیک و فنل ها، آنیون‌های کلرو ازت، کاتیون های پتاسیم، آهن، کلسیم، منیزیم و سدیم، مقداری ژنیستئین، وپرونتین، اولئالیک اسید، نارینجنین وکورستین ، در دم گیلاس وجود دارد .

دم گیلاس به علت داشتن مقداری فلاونوئید اثر ضد التهاب داشته و همچنین به علت داشتن املاح پتاسیم و سدیم و املاح دیگر دارای خاصیت مدری نیز است.

*مونا غیاثی یکتا، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاددانشگاهی