وَیَسْئَلُونَکَ عَنِ الْاَهِلَّه قُلْ هِیَ مَواْقیتُ لِلنّاسِ وَ الْحَجّ(سوره مبارکه بقره/آیه ۱۸۸)
«درباره هلالهای ماه از تو سؤال میکنند، بگو آنها بیان اوقات [تقویم طبیعی] برای [نظام زندگی] مردم و [تعیین وقت] حج است.»
انسان از قدیمترین ایام از پدیده های طبیعی برای زمانسنجی و استخراج تقویم استفاده می کرد که از مهمترین آنها میتوان حرکت وضعی زمین، حرکت انتقالی زمین به دور خورشید و حرکت ماه بدور زمین را برشمرد. به طور کلی بر اساس این حرکتهای تناوبی نجومی، در طول تاریخ، سه نوع تقویم ابداع گردیده است که عبارتند از:
۱- تقویم قمری ۲- تقویم شمسی ۳- تقویم شمسی – قمری
در کشور ما ایران، در حال حاضر سه نوع تقویم مختلف رایج است. تقویم هجری قمری برای برگزاری مراسم مذهبی و عبادی؛ تقویم هجری شمسی به عنوان تقویم ملی برای ثبت تاریخ وقایع، و تقویم میلادی که به دلیل جنبه بینالمللی آن برای گسترش ارتباط میان ایرانیان و سایر ملل در کلیه تقویم های سالیانه ضبط میشود.
تقویم هجری شمسی: در این تقویم، سال بر مبنای حرکت زمین به دور خورشید است که مدت آن به طور متوسط ۲۴۲۱۹۸/۳۶۵ روز یا ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۴۸ دقیقه و ۴۶ ثانیه میباشد. مبدأ تاریخ، هجرت پیامبر اکرم (ص) از مکه به مدینه است، و نخستین روز مبدأ هجری شمسی، یکم فروردین ماه سالی است که در آن هجرت اتفاق افتاده است که ۱۱۹ روز قبل از مبدأ هجری قمری است. سال، شمسی و دارای ۱۲ ماه است. هر کدام از ۶ ماه اول سال ۳۱ روز، و ۵ ماه بعد ۳۰ روز، و ماه اسفند در سال های عادی ۲۹، و در سالهای کبیسه ۳۰ روز منظور میشود.
تقویم هجری قمری: تقویم هجری قمری هلالی، تقویم دینی مسلمانان جهان است و تنها تقویمی است که در ۱۲ سده گذشته برای ثبت بسیاری از وقایع تاریخی مورد استفاده مورخان ایران بوده است. مبدأ این تقویم، اول محرم سالی است که پیامبر اکرم (صلیا… علیه و آله و سلم) از مکه معظمه به مدینه منوره هجرت فرمودند. اول هر ماه با رؤیت هلال ماه نو در شامگاه روز بیست و نهم یا سیاُم ماه قبل، تعیین میشود.
طول ماه هلالی، مدت زمان بین دو رؤیت متوالی هلال ماه است. مقدار متوسط طول ماه هلالی حدود ۵۳۰۵۸۹/۲۹ شبانهروز یا معادل ۲۹ شبانهروز و ۱۲ ساعت و ۴۴ دقیقه و ۳ ثانیه است. بنابراین به طور متوسط طول سال قمری برابر با ۳۶۷۰۶۸/۳۵۴ شبانهروز است. این تقویم به دو شکل هلالی و قراردادی مورد استفاده قرار می گیرد. از ویژگی های تقویم هجری قمری، جابه جایی ماه های این تقویم در فصول سال است.
تقویم میلادی: در تقویم میلادی (گریگوری) طول متوسط سال ۲۴۲۵/۳۶۵ روز یا ۳۶۵ روز و ۵ ساعت و ۴۹ دقیقه و ۱۲ ثانیه محاسبه میگردد و در سالهای عادی ۳۶۵ روز و در سالهای کبیسه ۳۶۶ روز منظور میشود.
از آنجایی که بسیاری از مناسبتهای دینی و انجام فرایض مذهبی بر پایه تقویم هجری قمری است، بنابراین مسئله انطباق تاریخهای تقویم هجری قمری، هجری شمسی و میلادی همواره مورد توجه مورخین بوده است. یکی از این موارد، انطباق اول ماه مبارک رمضان و شوال هر سال با تقویم هجری شمسی و یا میلادی است.
گفتنی است، تطبیق اول ماه مبارک رمضان و عید سعید فطر با تاریخهای هجری شمسی و میلادی در بازه زمانی ۲۰ ساله (سالهای ۱۴۳۵ هجری قمری تا ۱۴۵۴ هجری قمری) که بر اساس پیشبینی رؤیت شامگاهی هلال ماه در گستره ایران، توسط دکتر حسین مهرجردی استخراج گردیده است، در جدول زیر اعلام گردید:
جدول زیر، جابه جایی اول ماه مبارک رمضان در فصلهای مختلف سال را نشان می دهد. ضمناً در سال ۱۴۰۲ هجری شمسی، دو ماه مبارک رمضان و در سال ۱۴۰۴ هجری شمسی دو عید فطر وجود دارد.
- تاریخهای دارای یک ستاره: امکان رؤیت هلال ماه با چشم غیرمسلح نیز وجود دارد.
- تاریخهای دارای دو ستاره: رؤیت هلال ماه فقط با ابزار اپتیکی امکانپذیر است.
- تاریخهای بدون ستاره: رؤیت هلال ماه با چشم غیرمسلح
جدول مطابقت اول ماههای رمضان المبارک و شوال المکرم با تقویم های هجری شمسی و میلادی دسامبر
|
روز هفته |
تاریخ هجری قمری (اول رمضان المبارک) |
تاریخ هجری شمسی |
تاریخ میلادی |
فصل سال |
عید سعید فطر (اول شوال المکرم) |
|
یکشنبه |
1435 |
۸ تیر ۱۳۹۳ * |
۲۹ ژوئن ۲۰۱۴ |
تابستان |
سه شنبه ۷ مرداد ۱۳۹۳ |
|
پنجشنبه |
1436 |
۲۸ خرداد ۱۳۹۴ * |
۱۸ ژوئن ۲۰۱۵ |
بهار |
شنبه27 تیر ۱۳۹۴ |
|
سهشنبه |
1437 |
۱۸ خرداد ۱۳۹۵ |
۷ ژوئن ۲۰۱۶ |
چهارشنبه ۱۶ تیر ۱۳۹۵ * |
|
|
شنبه |
1438 |
۶ خرداد ۱۳۹۶ * |
۲۷ مه2017 |
دوشنبه ۵ تیر ۱۳۹۶ |
|
|
پنجشنبه |
1439 |
۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۷ |
۱۷ مه ۲۰۱۸ |
جمعه ۲۵ خرداد ۱۳۹۷ ** |
|
|
دوشنبه |
1440 |
۱۶ اردیبهشت1398 ** |
۶ مه ۲۰۱۹ |
چهارشنبه ۱۵ خرداد ۱۳۹۸ |
|
|
شنبه |
1441
|
۶ اردیبهشت ۱۳۹۹ |
۲۵ آوریل ۲۰۲۰ |
یکشنبه ۴ خرداد ۱۳۹۹ * |
|
|
چهارشنبه |
1442 |
۲۵ فروردین ۱۴۰۰ |
۱۴ آوریل ۲۰۲۱ |
پنجشنبه23 اردیبهشت1400 ** |
|
|
یکشنبه |
1443 |
۱۴ فروردین ۱۴۰۱ |
۳ آوریل ۲۰۲۲ |
دوشنبه ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۱ ** |
|
|
پنجشنبه |
1444 |
۳ فروردین ۱۴۰۲ |
۲۳ مارس ۲۰۲۳ |
شنبه ۲ اردیبهشت ۱۴۰۲ |
|
|
سهشنبه |
1445 |
۲۲ اسفند ۱۴۰۲ |
۱۲ مارس ۲۰۲۴ |
زمستان |
چهارشنبه ۲۲ فروردین ۱۴۰۳ |
|
شنبه |
1446 |
۱۱ اسفند ۱۴۰۳ ** |
۱ مارس ۲۰۲۵ |
دوشنبه ۱۱ فروردین ۱۴۰۴ |
|
|
پنجشنبه |
1447 |
30 بهمن ۱۴۰۴ |
۱۹ فوریه ۲۰۲۶ |
جمعه ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ ** |
|
|
دوشنبه |
1448 |
۱۹ بهمن ۱۴۰۵ * |
۸ فوریه ۲۰۲۷ |
چهارشنبه ۱۹ اسفند ۱۴۰۵ |
|
|
جمعه |
1449 |
۸ بهمن ۱۴۰۶ * |
۲۸ ژانویه ۲۰۲۸ |
یکشنبه ۸ اسفند ۱۴۰۶ |
|
|
سه شنبه |
1450 |
۲۷ دی ۱۴۰۷ * |
۱۶ ژانویه ۲۰۲۹ |
پنجشنبه27 بهمن ۱۴۰۷ |
|
|
یکشنبه |
1451 |
۱۷ دی ۱۴۰۸ |
۶ ژانویه ۲۰۳۰ |
دوشنبه ۱۶ بهمن ۱۴۰۸ |
|
|
پنجشنبه |
1452 |
۵ دی ۱۴۰۹ |
26دسامبر ۲۰۳۰ |
جمعه ۴ بهمن ۱۴۰۹ ** |
|
|
سهشنبه |
1453 |
۲۵ آذر ۱۴۱۰ |
۱۶ دسامبر ۲۰۳۱ |
پاییز |
چهارشنبه ۲۴ دی ۱۴۱۰ |
|
شنبه |
1454 |
۱۴ آذر ۱۴۱۱ * |
۴ دسامبر ۲۰۳۲ |
دوشنبه ۱۴ دی ۱۴۱۱ |