ساختمان خانه اپرای سیدنی ازنظر معماری یکی از بناهای شاخص سده بیستم در استرالیا و جهان است که توسط یورن اوتزون معمار دانمارکی در سال ۱۹۵۷ طراحیشده است و پس از اتمام ساختمان آن در بیستم اکتبر سال ۱۹۷۳ توسط ملکه الیزابت دوم افتتاح شد. این معمار به جهت طراحی خانه اپرای سیدنی در سال ۲۰۰۳ برنده جایزه معماری پریتزکر شد و بنای مذکور در ۲۸ ژوئن سال ۲۰۰۷ در لیست بناهای تاریخی سازمان میراث فرهنگی جهانی، یونسکو به ثبت رسیده است.
اوتزون در نظر داشت تا در طرح این بنا، بادبانهای کشتیها، امواج اقیانوس و صدفهای دریایی را بهگونهای نمایش بگذارد. امروزه این ساختمان نهتنها سمبل و نماد شهر سیدنی است بلکه در باور بسیاری نماد کشور استرالیا و قاره اقیانوسیه نیز است.
گفتنی است ابتدا در نیوولز جنوبی مســابقهای بینالمللی توسط فرماندار ایالت برای انتخاب سمبل فرهنگی (جهت برگزاری مراسم فرهنگی استرالیا) در سال ۱۹۵۰ برگزار شد که طرحهای بسیاری ارائه گردید و در پایان طرح یورن اوتزون پیروز گردید و وی برای انجام کار به استرالیا رفت و کار خود را آغاز کرد. اوتزون در نظر داشت تا در طرح این بنا، بادبانهای کشتیها، امواج اقیانوس و صدفهای دریایی را بهگونهای نمایش بگذارد. امروزه این ساختمان نهتنها سمبل و نماد شهر سیدنی است بلکه در باور بسیاری نماد کشور استرالیا و قاره اقیانوسیه نیز است.
پروژه ساخت بنا در سه دوره (پایهگذاری و زیربنا، کاشیکاری پوستههای حلزونی و بام اپرا، تزئینات داخلی) و از سال ۱۹۵۹ تا ۱۹۷۳ اجراشده و پس از چهارده سال کار آن به پایان رسید. سقف بنا از چندین بخش نیم حلزونی تشکیل یافته و پوسته حلزونی شکل آن با یکمیلیون و ۵۶ هزار تکه سنگ گرانیت سوئدی ساخته شد که زیبایی بنا را نشان میدهد. دو نیمکره حلزونی که بزرگتر از سایر بخشها هستند، سالن کنسرت و تئاتر را تشکیل داده و این سازه دارای دیوارهای شیشهای است که انعکاس نور را در داخل سالنهای این خانه اپرا بیشتر میکند. این بنا دارای ۵ سالن تئاتر، ۵ سالن تمرین نمایش، ۲ سالن اصلی، ۴ رستوران، تعداد بسیاری فروشگاه و …است که هرساله میزبانی برنامههای مختلف و گوناگون هنری از تئاتر، نمایش، گروههای ارکستر برجسته و… را بر عهده میگیرد.
طرح داخلی بنا بهگونهای است که دو تالار اصلی در کنار هم و در موازات یکدیگر قرار دارند و با مسیری با شیب نامحسوس از سمت شمال به جنوب بهسوی آمفیتئاتر کشیده میشود. آمفیتئاتر اصلی دارای چندین صحنه نمایش بوده و مسیر عبور تماشاگران بسیار گسترده است و گاهی در برخی مسیرها عرض آن به ۱۰۰ متر نیز میرسد.
از نکات قابلتوجه این بنا این است که برای رسیدن به ورودی بنا باید مسیری مارپیچ را طی کرد و این مارپیچ بودن مسیر یک تکنیک معماری است که بر فرم سهبعدی ساختمان تأکید میکند و بازدیدکننده را وادار میکند که در طول مسیر پیرامون بنا یا ورودی آن را چندین بار ببیند. این مسیر در کنار دریا قرار دارد تا بازدیدکننده طرح کامل بنا را بهخوبی مشاهده کند.
از سالنهای خانه اپرای سیدنی، سالن کنسرت آن با گنجایش ۲۶۷۹ صندلی، خانه ارکستر سمفونیک سیدنی است که مورداستفاده تعداد بسیاری از برگزارکنندگان کنسرت نیز قرار میگیرد. بزرگترین ارگ دنیا با بیش از ۱۰ هزار لوله در این سالن وجود دارد. سالن دیگر خانه اپرا، تماشاخانه اپرا، یک سالن نمایش با ۱۵۰۷ صندلی است که مورداستفاده اپرا و باله قرار میگیرد. قابلتوجه است که از سالنهای این خانه اپرا سالن کوچک به نام طراح این بنا، اتاق اوتزون است که با ۲۱۰ صندلی برای انجام برنامههای مختلف مورداستفاده قرار میگیرد.
گزارش: احسان محمدحسینی