براساس آمارهای مجلس و وزارت آموزش و پرورش، حدود ۷۰ درصد از رتبههای برتر کنکور، المپیادیها و مدال آوران علمی از کشور خارج میشوند اما سورنا ستاری، معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری ایران از بازگشت نخبگان بیش از هزار نخبه ایرانی به کشور خبر داد و گفت: معاونت علمی و فناوری از سه سال گذشته برنامهای تحت عنوان همکاری با متخصصان و کارآفرینان ایرانی خارج از کشور داشته و خوشبختانه نتایج خوبی در پیشرفت خوبی در زمینههای مختلف حاصل شده است.
وی افزود: از سه سال گذشته در حدود ۱۰۲۰ نفر از متخصصان و نخبگان ایرانی خارج از کشور که در رشتههای مختلف تحصیل کردهاند به کشور بازگشته و در شرکتهای دانش بنیان مشغول به فعالیت هستند. بیش از ۳۰۰ نفر از نخبگان بازگشته به کشور به عنوان اعضای هیات علمی در دانشگاههای سراسر کشور مشغول به تحقیق و پژوهش شدهاند.
وی در ادامه به کشورهایی که بیشتر تعداد بازگشت نخبه ایرانی به کشور داشته اند، اشاره کرد و گفت: فارغ التحصیلان برجسته ایرانی خارج از کشور عمدتا از کشورهای آمریکا، انگلیس و کانادا به ایران برگشتهاند .
معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری ادامه داد: معاونت علمی برنامههای مختلفی را برای نخبگان بازگشته خارج از کشور طراحی کرده است و معاونت هیچ اصراری بر بازگشت نخبگان به کشور ندارد و نخبگان بازگشته با علاقه و اختیار خود به ایران بازگشته اند.
ستاری با اشاره به رشته هایی که بیشترین نخبه ایرانی بازگشته به کشور را دارند، تصریح کرد: بیشتر نخبگان ایرانی بازگشته از کشورهای خارجی در رشتههای مهندسی، علوم پایه، علوم انسانی تحصیل کردهاند که فارغالتحصیلان گروه پزشکی کمترین بازگشت را طی چند سال گذشته داشتهاند.
وی ادامه داد: نخبگان میتوانند شرکتی را برای خود راهاندازی یا در دانشگاهها مشغول به تدریس شوند و مسیر آکادمیک را انتخاب کنند و معاونت علمی برای هر یک از نخبگان مسیرهای جداگانهای را پیشبینی کرده است.
وی با اشاره به اینکه نخبگان بازگشته از خارج از کشور ۷۰ شرکت در رشتههای مختلف راهاندازی کردهاند، افزود: در حدود ۱۵۰۰ نفر از فارغالتحصیلان دانشگاههای داخلی کشور در شرکتهایی که به وسیله نخبگان ایرانی تاسیس شده مشغول به فعالیت هستند.
ستاری بیان کرد: معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برنامه بازگشت نخبگان ایرانی را از سال ۹۴ آغاز و بر اساس برنامهریزیها پیشبینی کرده بود که سالی ۱۰۰ نفر جذب کشور شوند و خوشبختانه در سال اول ۱۲۶ نفر و در سال ۹۵، ۴۹۵ نفر به کشور برگشتهاند.
معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری ادامه داد: با توجه به محدودیت منابع مالی شرایط سختگیرانهای را برای بازگشت نخبگان در نظر گرفته ایم به طوری که بازگشت نخبگان فارغالتحصیل در ۱۰۰ دانشگاه برتر در فاز اول مد نظر معاونت علمی و فناوری است.
وی تاکید کرد: با وجود سختگیری در بازگشت نخبگان بیش از ۳۷۰ نفر سال گذشته به کشور بازگشتند و دانشگاهها و پژوهشگاههای مختلف نیازهای خود را در رشتههای مختلف مشخص کردهاند.
ستاری یادآوری کرد: رشتههای مهندسی و علوم پایه بیشترین دانشجویان ایرانی خارج از کشور را تشکیل میدهند به همین دلیل تعداد نخبگان بازگشته در این رشتهها بیشتر است و رشته های پزشکی کمترین بازگشت نخبه به کشور را دارند.
بازگشت ۱۴۰۰ نخبه به کشور طی سه سال گذشته
محمد صالح ترکستانی، معاون توسعه مدیریت و منابع بنیاد ملی نخبگان نیز در این خصوص گفت: در ۳سال گذشته یکهزار و ۴۰۰ نفر از نخبههای ایرانی مشغول به تحصیل در دانشگاههای خارج به کشور بازگشتند. از این تعداد ۶۰۰ نفر به صورت کوتاه مدت در کشورهای خارجی اقامت کرده بودند. نخبگانی که در این سه سال به کشور برگشتهاند در ۲۰۰ دانشگاه برتر دنیا تخصیل کردهاند.
وی افزود: ۱۶۰ نفر از نخبگانی که به کشور بازگشتهاند در دانشگاههای معتبر ایران مشغول تدریس شده که باعث تحول جدی در مراکز علمی شدهاند. بنیاد نخبگان با ۳۰۰ عضو در سراسر کشور تلاش دارد تا استعدادهایی که از کشور خارج می شوند برای خدمت به میهن برگردند.
وی ابراز داشت: این بنیاد تاکنون سه هزار نفر نخبه را در سراسر کشور شناسایی کرده است. بودجه سالیانه بنیاد نخبگان ۵۰۰ میلیارد ریال است که برای ساماندهی و حمایت این فرهیختگان ناچیز است.
وی اظهار کرد: پیشنهاد بنیاد نخبگان بودجه ۹۰۰ میلیارد ریالی بود که در صورت تحقق امکان حمایت از پنج هزار نخبه در کشور وجود دارد.
وی درباره استخدام نخبگان گفت: نخبگانی که با استفاده از مقالات، اختراعات و ایده های خلاق پژوهشی شناسایی می شوند از شرکت در آزمون های استخدامی معاف هستند و برای خدمت مقدس سربازی یک طرح پژوهشی انجام می دهند.
معاون توسعه مدیریت و منابع بنیاد ملی نخبگان استعدادیابی را از رسالتهای این بنیاد عنوان کرد و افزود: یکی از اولویتها پیگیری و اجرای طرح شهاب است و در این طرح استعداد دانش آموزان شناسایی می شود.