به گزارش سیناپرس به نقل از جام جم آنلاین،در بیمارستانهایی که معمولا به درمان افراد الکلی یا معتاد به مواد مخدر میپرداختند، اکنون بیمارانی معتاد به فناوری، تحت درمان هستند. مثل پسر نوجوانی که بعد از مدرسه، هشت تا ده ساعت مقابل صفحه نمایش ابزارهای دیجیتال مینشست. یا دختر دیگری که بشدت نگران دنبالکنندگان (فالوئرهای) اینستاگرامش بود. این افراد معمولا ارتباطات و دوستان واقعیشان و حتی کارهایی را که دوست دارند انجام بدهند، از دست میدهند. تمام این شرایط این پرسش را مطرح میکند که «چهوقت عادت به انجام کاری تبدیل به یک مشکل میشود؟»
منظور از اعتیاد به فناوری، استفاده بیش از حد از ابزارهای الکترونیک بویژه گوشیهای هوشمند و کنسولهای بازی است، به طوری که فرد نمیتواند آن ابزار را لحظهای از خود دور کند. تخمین تعداد افراد معتاد به فناوری در هر کشوری، با توجه به کشور و گروههای سنیاش، بین ۲ تا ۶ درصد متغیر است. استفاده بیش از حد این ابزارها، فرد را به محرومیت از خواب، اضطراب و افسردگی مبتلا میکند. خبر بد این که اعتیاد «واقعی» به فناوری در مغز اوست و درست مانند اعتیاد به مواد مخدری مانند هروئین است. اگرچه همه ما به فناوری تا این اندازه وابستگی نداریم، اما وقتی دائما به تلفن همراهمان نگاه میکنیم، احتمال تصادف با خودرو در خیابان را بالا میبریم، نمیتوانیم به افرادی که در زندگیمان هستند، پاسخ دهیم و حتی خواب شبانه خوبی نخواهیم داشت. علاوه بر اینها این مقدار استفاده از فناوری، سلامت، شادی و رفاهمان را به خطر میاندازد.
با این حال بیشتر ما به دلیل شغلمان و ارتباط با خانواده و دوستان خود، به فناوری متکی هستیم. محققان بر این باورند نه تنها نمیتوان فناوری دنیای مدرن را کنار گذاشت، بلکه بیشتر مواقع بسیار مفید هم هست. بنابراین باید یاد بگیریم از فناوری و ابزارهای خود بدرستی استفاده کنیم. اما ابتدا باید به سمزدایی از فناوری بپردازیم.
فاجعه دنیای مدرن
گراهام، روانشناسی از دانشگاه ناتینگهام ترنت بریتانیا، پس از بررسی ۲۰ ساله به این نتیجه رسید که اعتیاد به اینترنت یا تلفن هوشمند، عبارتهایی بیمسما هستند. در واقع افرادی که به بازیهای آنلاین، خرید آنلاین یا قمار آنلاین اعتیاد دارند، در واقع به بازی، خرید یا قمار معتاد هستند و فقط از وسیلهای به نام اینترنت برای انجام رفتارهای اعتیادآورشان استفاده میکنند. فردی که به بازی با تلفن هوشمند خود معتاد است، تغییرات ساختاری در سیستم پاداش مغزشان بهوجود آمده و او را به جای صرفا استفاده از کارکرد اصلی تلفن، به بازی بیشتر مشتاق میکند. تکرار این رفتار (یا هر نوع رفتار اعتیادآور دیگر)، باعث میشود سلولهای عصبی درون هسته اکومبنس و قشر جلوی پیشانی مغز که به ترتیب مربوط به انگیزه و تصمیمگیری است، بهگونهای در ارتباط با هم باشند که فرد هرچیزی را که دوست داشته باشد، بخواهد.
بررسی دائمی پیامهای ارسالی از طریق شبکههای اجتماعی، بهدلیل ترس از دست دادن یک پیام، تقریبا به شکل بیاختیاری درآمده است. فرد دائما نگران است شاید موضوعی جالب یا هیجانانگیز در جایی از فضای آنلاین در حال رخ دادن باشد و او آن را از دست بدهد!
پس در دنیایی که همه ما یک تلفن هوشمند در جیب خود داریم و برای در ارتباط بودن با دیگران، به این ابزارها وابسته شدهایم، چگونه متوجه میشویم دچار مشکل شدهایم؟
گراهام میگوید: اگر بازی، بررسی توییتر یا تماشای نتفلیکس جای خود را بیشتر و بیشتر در زندگیتان باز کردند، بدانید که مشکلی وجود دارد. در واقع اگر به جای این که صرفا بخشی از یک بازی را انجام دهید و سراغ کار یا بازی دیگر بروید یا از یک شبکه اجتماعی دیگر دیدن کنید، دائم مشغول یک نوع بازی هستید یا مدام وارد شبکه اجتماعی خاصی میشوید، شما به فناوری معتاد شدهاید. همچنین مراقب تغییرات زیستی بدنتان بهدلیل استفاده بیش از حد از فناوری نیز باشید. مثلا وقتی بهدلیل استفاده از تلفن همراه نمیتوانید شبها به اندازه کافی بخوابید، ساعت بدنتان دچار اختلال شده و شما صبحها برای بیدار شدن به ساعتی شماطهدار نیاز پیدا میکنید یا بسیار خسته از رختخواب بیرون میآیید. در ضمن زمانیکه به علت استفاده نامتعارف از فناوری، عادتهای غذاییتان به هم میریزد و سراغ غذاهای حاضری میروید یا روزانه ۳۰ دقیقه ورزشتان را انجام نمیدهید، فناوری زندگیتان را به سطح ناسالمی سوق داده است.
همیشه تشخیص و شناخت مشکل، گام مهمی در برطرف کردن آن است؛ اما چگونه میتوان مشکل را حل کرد؟
سمزدایی دیجیتالی
برخی محققان بهمنظور سمزدایی دیجیتالی، روی خود ابزارها متمرکز شدهاند. بهطور مثال، محققانی از دانشگاه بورنموث بریتانیا پیشنهاد کردهاند روی ابزارها، برچسبهای هشدار زده شود. این برچسبها میتواند زمان استفاده از ابزارها را مشخص کند و به این ترتیب به کاربران هشدار دهند. برچسبهای دیجیتال برخلاف برچسبهای معمولی تنباکو یا الکل، میتوانند تعاملی باشند و وقتی از ابزار بیش از حد استفاده شد، رنگ آنها تغییر کند یا به کاربر پیام شخصی بفرستند. برنامههای کاربردی هم میتواند بر مقدار زمان استفاده نظارت داشته باشد.
اما افرادی که به استفاده از این ابزارها معتاد شدهاند، به کمک بیشتر و موثرتری نیاز دارند.
گراهام، با بررسی بیماران معتاد به فناوری، به این نتیجه رسید که سمزدایی فنی ۷۲ ساعته، به طوری که هیچ نوع فناوری در این مدت در دسترس نباشد، موثر است. این کار برای بیماران سخت است و علائم افسردگی مانند معتادان به مواد مخدر را از خود نشان میدهد. از آنجا که در دنیای امروز نمیتوان بدون فناوری زندگی کرد، پس از سمزدایی فنی، باید ابزار مورد نظر دوباره معرفی شود و این بار به روشی کنترلشده و صحیح مورد استفاده قرار گیرد.
گراهام در نتیجه بررسیهای خود متوجه شد این روش سمزدایی واقعا موثر و کارآمد است. او این کار را از سال ۱۳۸۹/ ۲۰۱۰ برای بیماران خود انجام داده و نتایج خوبی بهدست آورده است. همچنین او میگوید در شرایط اعتیاد نوجوانان به فناوری، اگر والدین، فرزندشان را هنگام جداسازی از فناوری، یک هفته یا زمان طولانیتری به تعطیلات ببرند، نتایج مثبت آن شگفتآور خواهد بود. در این مدت وضعیت خواب، بهبود یافته و از اضطراب اجتماعی کاسته میشود. زمانی که فرد احساس کند دیگر مجبور نیست دائم شبکههای اجتماعی را بررسی کند یا تا آخر بازیهای آنلاین پیش برود، احساس آرامش بیشتری خواهد داشت.
قدم بعدی در سمزدایی فنی سختتر است. در این مرحله فرد باید برنامههای زندگیاش را بر اساس اولویتهایش که پاداشی حقیقی بهدنبال خواهد داشت، بریزد. بنابراین باید به کارهای دیگر مانند دوچرخه سواری، آشپزی، شرکت در کلاسهای مورد علاقه و ارتباط چهره به چهره با دیگران بپردازد. این نوع فعالیتها زمان کمی برای گذراندن با فناوری برای او میگذارد. مسلما هیچ کدام از ما تلفنهای همراهمان را دور نمیاندازیم. اما با استفاده صحیح از آن و دیگر ابزارهای دیجیتال میتوانیم از فواید آنها بهرهمند شویم.
۵ راهنمایی برای پرهیز از اعتیاد به تلفنهمراه
۱- زمان بررسی پیامها
گاهی اوقات بررسی دائمی پیامهای دریافت شده در تلفن همراه به نوعی واکنش غیرارادی تبدیل میشود. اگر احساس کردید لحظه به لحظه این کار را انجام میدهید، سعی کنید هر ۱۵ دقیقه سراغ تلفنتان بروید و سپس مدت آن را به ۳۰ دقیقه، یک ساعت و حتی چند ساعت برسانید.
2ـ برنامه نظارت
با استفاده از این برنامهها میتوانید زمان استفاده از ابزارهای مختلف، بویژه تلفن همراه را محدود کنید.
3ـ ساعت شماطهدار
به جای استفاده از تلفنهمراه برای بیدار شدن، ساعتی شماطهدار تهیه کنید. به این ترتیب تلفن را از رختخوابتان دور کرده و به خواندن پیامها وسوسه نمیشوید.
4ـ پاک کردن تماسها
شماره تماسهای اضافی را از شبکههای اجتماعیتان حذف کنید تا مدام حواستان پرت نشود. همچنین برنامهها و نرمافزارهای بیمصرف و نیز هر نوع بازی را که وقتتان را بیش از حد میگیرد پاک کنید.
۵ ـ منتظر ماندن
سعی کنید به محض شنیدن دریافت پیام، کمی منتظر بمانید و ابتدا کارهای ضروری دیگرتان را انجام دهید.