وی از نوجوانی به نگارش روی آورد و سلسله مقالاتی هجوآمیز از زندگی روزانه مردم انگلیس منتشر کرد. در کتابهای اولیه دیکنز، خردهگیری شدیدی از جامعه عصرملکه ویکتوریا وجود دارد که باعث شهرت پا برجای او شد.
همچنین در آثار او، سهلانگاری فراوانی نسبت به اصول و قواعد ادب و زبان دیده میشود که با قدرت استادیش در ظرافت و بذلهگویى برطرف شده است. وی به سبب انعکاس حقایق موجود در جامعه در آثار خود، به عنوان بنیانگذار سبک رئالیسم شناخته میشود که در آن، حقیقتجویى و واقعبینی به جای خیالپردازی و خیالپرستی مطرح میگردد.
چارلز دیکنز در بیشتر داستانهایش با استفاده از شخصیت های آرمان گرا و عاطفی که در تضاد با واقعیت های زشت جامعه است، به توصیف رویدادها پرداخت. برای مثال، صحنه مرگ نل کوچک در رمان “فروشگاه عجایب قدیمی” به طور باور نکردنی، خوانندگان معاصر را تحت تأثیر قرار میدهد. “چسترتون” نویسنده انگلیسی در این مورد میگوید :
” این مرگ نل کوچک نیست، بلکه زندگی اوست، چیزی که من به آن اعتراض دارم.”
چارلز دیکنز در رمان “الیور تویست”، تصویر پسری جوان و آرمانگرا را به نمایش میگذارد که از سرشت بسیار خوبی برخوردار می باشد، به گونه ای که ارزشهای اخلاقی اش هرگز تحت تأثیر قرار نمیگیرد.
چارلز دیکنز در بیشتر رمانهایش تمرکز خود را بر شخصیتی آرمانگرا قرار میدهد، مانند “سامرسون” در خانه متروکه و “دوریت” در دوریت کوچک. این آرمانگرایی، تنها به روشنگری و برجسته کردن هدف اصلی دیکنز که نشان دادن وضعیت تأسف بار جامعه میباشد، کمک میکند. وی در رمانهای خود، به واقعیت های اجتماعی نیز پرداخته است.
دیکنز از اتفاقات غیر قابل پیش بینی هم استفاده کرده است ( برای مثال، در رمان الیور تویست ناگهان مشخص میشود که او برادر زاده گمشده خانواده ای از طبقه ثروتمند است و به طور ناگهانی، از خطر دسته جیب برها نجات پیدا میکند). این پیشامدهای غیر منتظره، محور اصلی رمانهای قرن هجدهم همچون “هنری فیلدینگ” بودند، رمانهایی که چارلز دیکنز بسیار دوست داشت. از نظر او این پیشامدها تنها وسیله ای برای طرح مسئله و نوشتن داستان نبود، بلکه به عنوان نشانه ای از انسانیت به شمار میرفت. او بر این باور بود که سرانجام، این خوبی است که برنده خواهد شد، آن هم از راههای غیر منتظره.
شهرت آثار دیکنز به سبب قدرت او در مجسم کردن خصوصیات قهرمانان خود و تصویر صحنههای زندگی اجتماعی و جنبه احساسی آنهاست. دیکنز علاوه بر واقعبینی، لحنی پرجاذبه و مردم پسند دارد و سبک نوشته هایش، نافذ، مطایبهآمیز، عرفانی، انسانی و خیالانگیز است. وی توانسته است به صورتی قانع کننده، بیعدالتیها و ستمگریهایی را که از طرف بزرگترها بر کودکان وارد میشود، در نظر خواننده مجسم سازد. چارلز دیکنز سرانجام در نهم ژوئن 1870م در 58 سالگی درگذشت.