در حال حاضر کشور عربستان مقام رهبری علمی جهان عرب را عهدهدار است و در زمینه نشر مقالات معتبر جهان و از نظر شاخص نیچر دارای رتبه سی و یک جهان است. این در حالی است که ایران رتبه ۳۳ جهانی را داراست . در شرایطی که هیچ دانشگاهی از میان دانشگاههای ایران در لیست ۵۰۰ دانشگاه برتر نیچر قرار ندارد، دانشگاه KAUST عربستان رتبه ۱۷۲ را از آن خود کرده است.
تصمیم جدی و قطعی کشور عربستان بر این است که به یکی از موفقترین کشورهای اقتصادی جهان تبدیل شود و وابستگی به نفت را از بین ببرد. یکی از مهمترین پیشنیازهای اجرای شدن این تصمیم، تربیت نیروی انسانی مورد نظر است.
به گزارش نیچر، درگیری شهروندان عربستانی در حادثه ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۰۱، تبعات منفی زیادی به همراه داشته است و تا سال ۲۰۰۵ از تعداد دانشجویان مراجعهکننده به دانشگاههای سعودی به شکل قابل ملاحظهای کاسته شده است. اما از سال ۲۰۰۵، عربستان برنامه KASP (King Abdullah Scholarship Program) را مدنظر خود قرار داده است و موفق شده است که هزاران دانشجو را برای تحصیل به خارج از کشور و به خصوص آمریکا بفرستد.
عربستان در اجرای این برنامه تا حدی موفق بود که در سال ۲۰۱۵-۲۰۱۶ توانست رتبه سوم را از نظر تعداد دانشجویان بینالمللی در آمریکا به دست آورد یعنی بعد از چین و هند که جمعیتی ۴۰ برابر عربستان دارند.
همچنین طبق گزارش نیچر، در سال ۲۰۱۵، عربستان تعداد ۶۰ هزار graduates و undergraduates در آمریکا داشته است.
بر اساس آمار یونسکو نیز، ۵.۷% از دانشجویان عربستانی در سال ۲۰۱۵ در خارج از کشور تحصیل میکردهاند که بالاتر از متوسط خاورمیانه (۳.۸%) و همچنین بیشتر ازشمال آفریقا (۲%) بوده است.
زمانی که کشور عربستان برنامه KASP را راهاندازی کرد، بر اساس شاخصUNESCO’s Education Index رتبه ۸۵ را بین ۱۷۴ کشور داشت و بعد از گذشت ۸ سال در سال ۲۰۱۳ بود که این شاخص به ۵۶ بین ۱۸۷ کشور رسید.
در سال ۲۰۱۵ حدود ۵۳% از دانشجویان عربستانی را زنان تشکیل دادهاند. این در حالی است که در سال ۱۹۷۲ تنها ۲% از زنان باسواد بودهاند ولی اکنون این آمار به ۹۲ درصد رسیده است.
اما با همه این اوصاف گویا بهکارگیری این دانشجویان در دانشگاههای عربستان مشکلات زیادی را در پی داشته و خیلی از دانشجویانی که در این برنامه شرکت داشتهاند هنوز نتوانستهاند جذب دانشگاههای عربستان شوند.
با کاهش قیمت نفت نیز از سال ۲۰۱۴ عربستان با کسری بودجهای معادل تقریباً ۱۰۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۵ روبرو شد. از طرفی دیگر، درگیری این کشور با جنگ یمن و هزینههای زیادی که در نتیجه این جنگ روی دست عربستان مانده است، این دولت را با محدودیت منابع مالی روبرو کرده است. برنامه KASP نیز که اساساً مبتنی بر بودجه دولتی است، در چنین شرایطی برای ادامه حیات خود، نیازمند تأمین بودجه از راههای دیگر است.
شرح کامل و تفصیلی این گزارش را میتوانید در مقالات نیچر https://www.natureindex.com/supplements/nature-index-2017-saudi-arabia/index بخوانید.
گزارش: غزال غضنفری