پژوهشگران دریافتهاند سوسکها پس از غروب آفتاب با تغذیه از شهد گلهای یک گونه گیاهی در آمازون، نقش مهمی در انتقال گرده و تولید میوه ایفا میکنند؛ نقشی غیرمنتظره که پیشتر کمتر مورد توجه دانشمندان قرار گرفته بود.
به گزارش سیناپرس، با تاریک شدن هوا در جنگلهای آمازون برزیل، گلهای کوچک یک بوته شروع به شکفتن میکنند و با افزایش عطر آنها، سوسکها برای نوشیدن شهد به سمت گلها میآیند. پژوهش جدید نشان میدهد این حشرات برخلاف تصور رایج، میتوانند از گردهافشانهای مهم برخی گیاهان باشند.
خفاشها معمولا از گردهافشانهای شناختهشده برخی گیاهان آمازون هستند. گلهای این بوته نیز ویژگیهایی مشابه گیاهان گردهافشانیشده توسط خفاشها دارند؛ از جمله باز شدن هنگام غروب و تولید مقدار زیادی شهد. با این حال، محققان در جریان این مطالعه هیچ بازدیدی از سوی خفاشها مشاهده نکردند.
نتایج پژوهشی که در مجله «گیاهشناسی برزیل» (Brazilian Journal of Botany) منتشر شده، نشان میدهد سوسکها پس از تاریکی هوا به یکی از بازدیدکنندگان اصلی این گیاه تبدیل میشوند. بررسیها مشخص کرد از ساعت ۹ صبح تا پنج عصر هیچ شهدی در گلها وجود ندارد و فعالیت حشرات برای تغذیه از آنها عمدتا پس از غروب آغاز میشود.
سوسکها چگونه گردهافشانی میکنند؟
گیاه مورد مطالعه با نام علمی Mabea uleana به خانواده فرفیون تعلق دارد و تنها در ایالت آمازوناس برزیل و در بخشهایی از پوشش گیاهی روی خاکهای شنی سفید و کممواد مغذی رشد میکند.
هر خوشه آویزان گل این گیاه حدود چهار تا ۶ سانتیمتر طول دارد. در نزدیکی ساقه، یک یا دو گل ماده قرار گرفتهاند که میتوانند به میوه تبدیل شوند و در بخش پایینتر نیز معمولا بیش از ۲۰۰ گل نر کوچک وجود دارد که گرده تولید میکنند.
سوسکها برای رسیدن به شهد باید سر خود را به سمت پایین خم کنند و از کنار گلهای ماده عبور کنند. در این مسیر، گرده گلهای نر به پاها و بخش زیرین بدن آنها میچسبد. حشره پس از نوشیدن شهد، برای خروج از خوشه به سمت بالا حرکت میکند و دوباره با گلهای ماده تماس پیدا میکند. به این ترتیب، گرده روی بدن سوسک به گلهای ماده منتقل میشود.حتی ممکن است سوسک هنگام ورود، گرده گیاه دیگری را نیز با خود حمل کرده باشد و پیش از رسیدن به شهد، بخشی از آن را روی گلها باقی بگذارد. چسبندگی بالای گرده گیاهان خانواده فرفیون نیز به ماندگاری دانههای گرده روی بدن حشرات کمک میکند.
افزایش احتمال تبدیل گل به میوه
نتایج این تحقیق نشان داد حدود ۹۳ درصد از گلهایی که گرده یک بوته دیگر به آنها منتقل شده بود، به میوه تبدیل شدند؛ در حالی که این میزان برای گلهایی که گرده همان خوشه را دریافت کردند، تنها ۱۵ درصد بود.
همچنین حدود ۷۳ درصد از گلهایی که بدون دخالت پژوهشگران در معرض بازدید حشرات قرار داشتند، میوه تولید کردند. این یافتهها اهمیت انتقال گرده میان بوتههای مختلف را در تولیدمثل این گیاه نشان میدهد.
به نقل از ساینسآلرت، البته سوسکها تنها حشرات بازدیدکننده این گلها نیستند. مگسهای کوچک و شبپرهها نیز پس از غروب به سراغ گلها میروند. در طول روز نیز زنبورهای بدون نیش از گونه Trigona almeidae بیشترین تعداد بازدید را به خود اختصاص دادند. این زنبورها هنگام جمعآوری گردههای باقیمانده با گلهای ماده تماس پیدا میکنند و از همین رو، پژوهشگران آنها را از گردهافشانهای احتمالی روزانه این گیاه میدانند.
با وجود این یافتهها، مطالعه تنها در یک منطقه انجام شده و آزمایشهای تولید میوه نیز سهم هر گروه از حشرات را بهطور جداگانه مشخص نکردهاند. محققان احتمال میدهند حشرات دیگری مانند جیرجیرکها و ملخها نیز در انتقال گرده نقش داشته باشند. از این رو، بررسیهای بیشتر برای شناخت دقیقتر گردهافشانهای این گیاه ضروری است.

