چین در چارچوب برنامه بلندمدت اکتشافات فضایی خود قصد دارد تا سال ۲۰۳۰ فناوری استخراج منابع از ماه را آزمایش کند؛ طرحی که در مراحل بعدی، ایجاد تأسیسات تولید آب، اکسیژن و مصالح ساختمانی و در نهایت بهرهبرداری گسترده از منابع ماه را دنبال میکند.
به گزارش سیناپرس، چین گام نخست برای تبدیل ماه به منبعی از مواد مورد نیاز مأموریتهای فضایی آینده را با هدفگذاری استخراج منابع تا سال ۲۰۳۰ برنامهریزی کرده است. این طرح بخشی از نقشه راه بلندمدت این کشور برای استفاده از ظرفیتهای طبیعی ماه در توسعه اکتشافات فضایی به شمار میرود.
این پیشنهاد از سوی «وو ویرن»، طراح ارشد برنامه اکتشاف ماه چین، و تیم پژوهشی او ارائه شده است. طبق گزارش ساوث چاینا مورنینگ پست، جزئیات این نقشه راه در مقالهای تشریح شده که قرار است در مجله اکتشافات فضای عمیق منتشر شود.
آزمایش فناوری استخراج در مأموریتهای آینده
بر اساس برنامه پیشنهادی، چین قصد دارد فناوریهای مرتبط با استخراج منابع ماه را در یکی از مأموریتهای رباتیک آینده «چانگآ» یا یک مأموریت سرنشیندار آزمایش کند. این آزمایشها با هدف اثبات امکان استخراج مواد موجود در سطح ماه و تبدیل آنها به منابع قابل استفاده برای فضانوردان و فضاپیماها انجام خواهند شد.
با این حال، برنامه چین به آزمایشهای اولیه محدود نیست. پژوهشگران پیشنهاد کردهاند تا سال ۲۰۴۰ یک تأسیسات کوچکمقیاس روی ماه ساخته شود که توانایی تولید آب، اکسیژن و مصالح ساختمانی را با استفاده از منابع محلی داشته باشد. در مرحله بعد نیز بهرهبرداری از منابع ماه در مقیاس کامل برای سال ۲۰۵۰ هدفگذاری شده است.
یخ ماه؛ منبعی برای تأمین آب و سوخت
یکی از مهمترین منابع مورد توجه دانشمندان، یخآب موجود در ماه است. برآوردها نشان میدهد این منبع احتمالا در مناطق دارای سایه دائمی، بهویژه در نزدیکی قطبهای ماه، وجود دارد.
استخراج و فرآوری یخ میتواند آب آشامیدنی مورد نیاز فضانوردان را تأمین کند؛ اما کاربرد آن به همین مورد محدود نمیشود. آب با استفاده از فرایند الکترولیز به دو عنصر هیدروژن و اکسیژن تجزیه میشود. اکسیژن حاصل میتواند در سامانههای پشتیبانی حیات مورد استفاده قرار گیرد و هیدروژن نیز یکی از مواد مورد نیاز برای تولید سوخت فضاپیماهاست.
به این ترتیب، بهرهبرداری از یخ ماه میتواند وابستگی مأموریتهای فضایی آینده به انتقال منابع از زمین را کاهش دهد.
استخراج اکسیژن از خاک ماه
خاک ماه که با نام «رگولیت» شناخته میشود، یکی دیگر از منابع بالقوه برای تأمین نیازهای مأموریتهای فضایی است. اکسیژن در ترکیبات معدنی و اکسیدهای فلزی موجود در این خاک محبوس شده و آزادسازی آن به روشهای فرآوری شیمیایی یا حرارتی نیاز دارد.
در این زمینه، روشهایی مانند الکترولیز رگولیت مذاب و کاهش هیدروژن برای استخراج اکسیژن مورد بررسی قرار گرفتهاند.
علاوه بر این، رگولیت میتواند بهعنوان ماده اولیه برای تولید مصالح ساختمانی در ماه استفاده شود. تبدیل خاک ماه به آجر، بلوک و سایر اجزای ساختمانی، امکان ساخت تأسیسات و پایگاههای فضایی را فراهم میکند و نیاز به انتقال مصالح از زمین را کاهش میدهد.
حرکت به سمت بهرهبرداری از منابع فضایی
مجموع این برنامهها در چارچوب مفهومی با عنوان «استفاده از منابع درجا» یا ISRU قرار میگیرند. این رویکرد بر بهرهگیری از مواد و منابع موجود در مقصدهای فضایی تأکید دارد تا بهجای انتقال تمام آب، اکسیژن، سوخت و مصالح مورد نیاز از زمین، بخشی از این نیازها در همان محل تأمین شود.
اجرای موفقیتآمیز چنین برنامهای میتواند چالشهای مربوط به تأمین منابع مورد نیاز پایگاههای فضایی آینده را تا حد زیادی کاهش دهد.
به نقل از مهر، پژوهشگران چینی معتقدند دو دهه آینده، دورهای تعیینکننده برای عبور از مطالعات علمی درباره منابع فضایی و حرکت به سمت کاربردهای عملی و صنعتی آنها خواهد بود. با این وجود، آنها تأکید کردهاند که چین هنوز راهبرد ملی مشخص یا برنامه میانمدت و بلندمدتی برای بهرهبرداری از منابع خارج از زمین تدوین نکرده است.

