معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به نتایج یک پیمایش درباره وضعیت دانشجویان در دوره آموزش غیرحضوری اعلام کرد که مشکلات روحی و روانی دانشجویان در دوران آموزش مجازی، بیشتر از زمان حضور آنها در محیط دانشگاه بوده است؛ یافتهای که نشان میدهد دانشگاه علاوه بر کارکرد آموزشی، نقش مهمی در شکلگیری ارتباطات اجتماعی، عاطفی و فرهنگی دانشجویان دارد.
به گزارش سیناپرس، ابوالفضل واحدی، معاون آموزشی وزارت علوم، با اشاره به نتایج یک پیمایش درباره شرایط دانشجویان در دوره آموزش مجازی گفت: بررسیها نشان میدهد مشکلات روحی و روانی دانشجویان در زمان آموزش غیرحضوری و حضور در کنار خانواده، در مقایسه با دوره حضور در محیط دانشگاه بیشتر بوده است.
وی روز چهارشنبه در دومین کنفرانس ملی «دانشگاه آینده در گذر تحول دیجیتال» که در دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد، با قدردانی از دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه مهرالبرز و سایر عوامل برگزاری این رویداد اظهار داشت: پرداختن به موضوع تحول دیجیتال و آینده دانشگاهها از اهمیت زیادی برخوردار است و برگزاری چنین نشستهایی میتواند به شناخت دقیقتر مسائل و ارائه راهکارهای مناسب در این زمینه کمک کند.
واحدی همچنین با گرامیداشت یاد شهدای جنگ اخیر، بهویژه شهید دکتر کمال خرازی، افزود: این شهید عزیز با وجود همه مشغلههایی که داشت، در یکی از کارگروههای برنامهریزی تخصصی علوم شناختی حضور پیدا کرده بود و از نزدیک شاهد بودم که چقدر برای این موضوع وقت میگذاشت و با جدیت و حساسیت آن را دنبال میکرد. امیدواریم بتوانیم در مسیری که این عزیزان برای سرافرازی و پیشرفت ایران طی کردند، موفق باشیم.
ورود بیش از ۴۵۰ هزار دانشجوی جدید به دانشگاهها
معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به اعلام نتایج آزمون سراسری بیان کرد: بیش از ۴۵۰ هزار دانشجوی جدید در مقاطع کاردانی و کارشناسی به مجموعه دانشجویان دانشگاههای کشور اضافه میشوند. با وجود فرصت کوتاه برای آغاز سال تحصیلی، دانشگاهها برنامهریزی فشردهای انجام دادهاند تا امکان بهرهمندی این دانشجویان از آموزش استاندارد فراهم شود.
وی با تأکید بر ضرورت پرهیز از نگاههای یکجانبه در ارزیابی وضعیت آموزش عالی کشور اظهار داشت: از یک سو نباید به دلیل کمبودها و مشکلات موجود، تمام خدمات و دستاوردهای آموزش عالی پس از انقلاب را نادیده گرفت و صرفاً بر چالشهای این حوزه تمرکز کرد.
واحدی ادامه داد: از سوی دیگر، نمیتوان تنها با استناد به آمارها، رتبهها و دستاوردهای کشور در زمینه تعداد دانشجویان، دانشگاهها و پیشرفتهای علمی و فناوری، عملکرد گذشته را برای ادامه مسیر کافی دانست. بنابراین، ارزیابی آموزش عالی نیازمند نگاهی متعادل است.
وی توسعه آموزش عالی و گسترش عدالت آموزشی را از جمله عملکردهای قابل قبول این بخش دانست و گفت: آموزش عالی در حد قابل قبولی به مسئولیتهای خود عمل کرده و نتایج ارزیابی خروجیهای برنامه ششم توسعه نیز این موضوع را با اعداد و ارقام نشان میدهد.
معاون آموزشی وزارت علوم با قدردانی از مدیران و مسئولان پیشین آموزش عالی، از جمله دکتر توفیقی که در این نشست حضور داشت، تصریح کرد: دستاوردهای بهدستآمده نتیجه سیاستگذاریها، ریلگذاریها و تلاش استادان و مدیران دانشگاهها در دورههای مختلف است، اما شرایط کنونی بهگونهای نیست که بتوان با همان روند گذشته به فعالیت ادامه داد.
واحدی تغییر در میزان استقبال از دانشگاهها، تعداد دانشجویان، کیفیت ورودیهای جدید و تحولات نسلی را از عواملی دانست که ضرورت بازنگری در نظام آموزش عالی را نشان میدهند و تأکید کرد: باید پیش از آنکه شرایط ما را به تغییر مسیر وادار کند، برای این تحولات برنامهریزی داشته باشیم.
هوش مصنوعی شیوههای یادگیری و آموزش را متحول میکند
معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به تأثیر هوش مصنوعی بر دانش، دانشگاه و آموزش اظهار داشت: امروزه محور آموزش تحت تأثیر شیوههای جدید یادگیری قرار گرفته است و موضوعاتی مانند یادگیری خرد، آموزش هوشمند، یادگیری سیار، یادگیری شخصیسازیشده، بازیوارسازی و یادگیری ترکیبی باید در سیاستگذاریهای آموزش عالی مورد توجه قرار گیرند.
وی تغییرات بازار کار و مشاغل را از دیگر موضوعات مهم دانست و افزود: تحولات حوزه اشتغال، عدالت آموزشی و ضرورت یادگیری مداوم از مسائلی هستند که نظام آموزش عالی باید برای مواجهه با آنها آمادگی داشته باشد.
واحدی با بیان اینکه مسائل پیش روی جوامع روزبهروز پیچیدهتر میشوند، گفت: موضوعاتی مانند تغییرات اقلیمی، انرژی و امنیت غذایی از جمله چالشهایی هستند که بهویژه در شرایط فعلی کشور، اهمیت آنها بیشتر احساس میشود. برای پاسخ به این مسائل دیگر نمیتوان تنها به یک رشته علمی متکی بود و همکاریهای میانرشتهای و فرارشتهای ضرورت دارد.
وی جهانیشدن دانش و شکلگیری دانشگاههای باز و شبکهای را از دیگر تحولات تأثیرگذار بر آینده آموزش عالی عنوان کرد و افزود: برای مثال، شمار دانشجویان بینالمللی در جهان طی سالهای اخیر سه برابر شده است که این مسئله از تغییرات گسترده در فضای بینالمللی آموزش عالی حکایت دارد.
ویژگیهای دانشگاه آینده چیست؟
واحدی در تشریح مشخصات دانشگاههای آینده اظهار داشت: دانشگاه آینده باید یادگیرنده و هوشمند، مأموریتگرا و آیندهنگر، فرارشتهای و مسئلهمحور، کارآفرین، نوآور و ارزشآفرین باشد. انسانمحوری و فرهنگمداری نیز از ویژگیهای مهم چنین دانشگاهی به شمار میروند.
وی با اشاره به چالشهای ورود هوش مصنوعی به نظام آموزش عالی گفت: یکی از مسائل اساسی ایجادشده در پی ورود این فناوری، موضوع مسئولیتپذیری در استفاده از آن است و هنگام بهرهگیری از ابزارهای جدید باید مسئولیتهای مرتبط با آنها نیز مورد توجه قرار گیرد.
معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به رویکرد جدید این وزارتخانه برای مواجهه با تحولات آموزش عالی بیان کرد: با توجه به مجموعه تغییرات و مسائلی که مطرح شد، شعاری برای دانشگاهها در نظر گرفتهایم که بتواند همه این موضوعات را پوشش دهد؛ این شعار «دانشگاه پویا، هوشمند و جامعهمحور» است.
وی در توضیح این شعار گفت: پویایی دانشگاه به معنای پذیرش تغییرات و توانایی اعمال و اجرای آنهاست. هوشمندی نیز به استفاده مناسب از ابزارها و امکانات جدیدی اشاره دارد که در اختیار دانشگاهها قرار گرفته است. جامعهمحور بودن هم به این معناست که تمام این اقدامات باید در خدمت جامعه و بر اساس نیازهای آن انجام شوند.
واحدی با اشاره به برنامههای در نظر گرفتهشده برای تحقق این رویکرد اظهار داشت: در این چارچوب، برنامههایی در زمینه آموزش هوشمند و دادهمحور، آموزش مهارتمحور و اشتغالپذیر متوازن، آموزش مأموریتگرا و پاسخگو، آموزش باکیفیت و اعتبارپذیر و آموزش تابآور و انعطافپذیر پیشبینی شده است.
وی با بیان اینکه برای بخش آموزش هوشمند و دادهمحور هفت برنامه در نظر گرفته شده است، افزود: به دلیل محدودیت زمان نمیتوان به جزئیات تمام این برنامهها پرداخت، اما اجرای آنها برای تحقق تحول مورد نظر در آموزش عالی ضروری است.
لزوم آمادگی دانشگاهها برای آموزش در شرایط جنگ و پس از جنگ
معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به شرایط ویژه آغاز سال تحصیلی امسال گفت: با توجه به اینکه آزمون سراسری عملاً در اواخر مردادماه برگزار شد، اسامی دانشجویان جدید با تأخیر به دانشگاهها اعلام شد و دانشگاهها با وجود تمام مشکلات و چالشهای موجود باید خود را با این شرایط تطبیق دهند.
وی ادامه داد: عدم قطعیتهای موجود در شرایط فعلی نیز ممکن است این وضعیت را تشدید کند؛ به همین دلیل، موضوع آموزش در شرایط جنگ و دانشگاه پس از جنگ از اهمیت ویژهای برخوردار است.
واحدی با تأکید بر ضرورت فراهم بودن بستر اجرایی برای تحقق برنامهها اظهار داشت: ممکن است ایدههای مناسبی در حوزه آموزش عالی مطرح شوند، اما در صورتی که زمینههای اجرایی آنها بهدرستی فراهم نشده باشد، امکان استفاده مطلوب از این ایدهها وجود نخواهد داشت. بنابراین، برنامهها علاوه بر پشتوانه نظری باید قابلیت اجرا نیز داشته باشند.
مشکلات روحی و روانی دانشجویان در دوره آموزش مجازی بیشتر بود
واحدی با اشاره به تجربه دانشگاهها در دوران جنگ و ضرورت تداوم فعالیتهای علمی اظهار داشت: برای اینکه آموزش در دانشگاهها متوقف نشود و چراغ علم خاموش نماند، در مقطعی ناچار شدیم به سمت آموزش غیرحضوری حرکت کنیم، اما بازخوردهایی که از دانشگاهها، استادان و دانشجویان دریافت کردیم، نشان داد بازدهی و بالندگی آموزش حضوری به هیچوجه در دوره آموزش مجازی وجود نداشت.
وی با بیان اینکه این مسئله از جنبههای مختلف قابل بررسی است، افزود: با وجود مشکلات دانشگاهها در زمینه اسکان دانشجویی، تغذیه و مسائل رفاهی، کشور تمام تلاش خود را برای بهبود این شرایط انجام داده است، اما حضور دانشجو در دانشگاه تنها به مسائل علمی محدود نمیشود.
به نقل از ایرنا، معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به نتایج یک پیمایش نسبتاً گسترده درباره وضعیت دانشجویان در دوران آموزش مجازی گفت: در این پیمایش مشخص شد مشکلات روحی و روانی دانشجویان در دورهای که آموزش مجازی بود و آنها در کنار خانوادههای خود قرار داشتند، در مقایسه با زمانی که در محیط دانشگاه حضور داشتند، بیشتر بوده است.
وی در ادامه با تأکید بر نقش تعاملات اجتماعی در محیط دانشگاه اظهار داشت: وقتی دانشجو به دانشگاه میآید، علاوه بر مسائل علمی، ارتباطات عاطفی و مهارتهای نرم نیز در محیط دانشگاه شکل میگیرد. این ارتباطات از نظر فرهنگی و روحی و روانی نیز اهمیت دارند و دانشجویان در شرایط آموزش حضوری از وضعیت بهتری برخوردارند و مسائل و مشکلات آنها بهمراتب کمتر است.

