فضاپیمای وویجر ۱ ناسا که از سال ۱۹۷۷ تاکنون با سرعت حدود ۶۱ هزار کیلومتر بر ساعت در فضا حرکت میکند، چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶ به فاصله ۲۵.۹ میلیارد کیلومتری زمین خواهد رسید؛ نقطهای تاریخی که به معنای قرار گرفتن این فضاپیما در فاصله یک روز نوری از سیاره مادر است.
به گزارش سیناپرس، وویجر ۱، فضاپیمای کوچک ناسا در ابعاد یک خودروی سواری، در سال ۱۹۷۷ سفر تاریخی خود را آغاز کرد و اکنون پس از نزدیک به پنج دهه، در آستانه ثبت رکوردی تازه قرار دارد. این فضاپیما نخستین ساخته دست بشر است که وارد فضای میانستارهای شده و همچنان با سرعتی حدود ۶۱ هزار و ۱۰۰ کیلومتر بر ساعت از زمین دور میشود.
بر اساس اعلام ناسا، وویجر ۱ روز چهارشنبه ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۱۶ به وقت هماهنگ جهانی (UTC)، به فاصله ۲۵.۹ میلیارد کیلومتری زمین خواهد رسید؛ فاصلهای که نور برای پیمودن آن به یک شبانهروز کامل نیاز دارد.به بیان دیگر، نوری که از زمین به این فضاپیما فرستاده شود، حدود ۲۴ ساعت در راه خواهد بود تا به مقصد برسد؛ در حالی که وویجر ۱ برای طی کردن همین فاصله بیش از ۴۹ سال زمان صرف کرده است.
ناسا در بیانیهای اعلام کرده است: «وویجر ۱ نخستین ساخته دست بشر خواهد بود که به این فاصله از زمین میرسد و به فهرست طولانی دستاوردهای تاریخی این مأموریت اضافه میشود.»
تنها فضاپیماهای فعال خارج از حباب خورشیدی
وویجر ۱ و دوقلوی آن، وویجر ۲، تنها فضاپیماهایی هستند که تاکنون توانستهاند از هلیوسفر یا حباب محافظ اطراف منظومه شمسی عبور کنند و در فضای میانستارهای به فعالیت خود ادامه دهند.هلیوسفر منطقهای گسترده پیرامون خورشید است که از ذرات باردار و میدانهای مغناطیسی ناشی از فعالیت خورشیدی تشکیل شده و تا حدی منظومه شمسی را در برابر محیط میانستارهای محافظت میکند.
مأموریت اولیه وویجر ۱ صرفاً عبور از کنار سیارههای مشتری و زحل بود؛ مأموریتی که این فضاپیما بهترتیب در سالهای ۱۹۷۹ و ۱۹۸۰ با موفقیت انجام داد. با این حال، سفر آن پس از پایان مأموریت اولیه متوقف نشد و به مسیری تاریخی در اعماق فضا ادامه پیدا کرد.
وویجر ۱ و ۲ در طول این سفر تصاویر و اطلاعات ارزشمندی از مشتری، زحل، اورانوس و نپتون به زمین ارسال کردند و در سالهای بعد نیز به ثبت و بررسی ویژگیهای محیط میانستارهای پرداختند.این رکورد فقط یک دستاورد نمادین نیست، بلکه پیامد مستقیمی برای ارتباط دانشمندان با فضاپیما دارد. با رسیدن وویجر ۱ به فاصله یک روز نوری، ارسال پیام از زمین به آن حدود ۲۴ ساعت و دریافت پاسخ نیز تقریباً ۲۴ ساعت دیگر زمان خواهد برد.
سوزی داد، مدیر پروژه وویجر در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا، در گفتوگو با شبکه خبری سیانان، این موضوع را چنین توضیح داده است: اگر ساعت هشت صبح روز دوشنبه دستوری برای وویجر ۱ ارسال کنیم و به آن صبح بخیر بگوییم، پاسخ این فضاپیما تقریباً ساعت هشت صبح چهارشنبه به زمین خواهد رسید.بنابراین، از این پس دانشمندان برای دریافت پاسخ یک دستور ساده نیز باید حدود دو شبانهروز منتظر بمانند.
پایان تدریجی انرژی وویجر ۱
با وجود ادامه فعالیت این فضاپیمای تاریخی، منبع انرژی آن بهتدریج در حال کاهش است. وویجر ۱ با استفاده از یک منبع انرژی هستهای مبتنی بر پلوتونیوم فعالیت میکند و توان الکتریکی آن با گذشت زمان کمتر میشود.
ناسا طی یک سال گذشته، برای افزایش طول عمر مأموریت، برخی ابزارهای علمی فضاپیما را بهتدریج خاموش کرده است تا انرژی باقیمانده برای ادامه ارتباط و فعالیت تجهیزات ضروری حفظ شود.
در حال حاضر، دو ابزار علمی همچنان فعال هستند: مغناطیسسنج که میدان مغناطیسی محیط اطراف فضاپیما را اندازهگیری میکند و سامانه امواج پلاسما که تغییرات و امواج الکترومغناطیسی ضعیف در فضای میانستارهای را ثبت میکند.
ناسا امیدوار است وویجر ۱ بتواند تا اوایل دهه ۲۰۳۰ همچنان با زمین ارتباط برقرار کند؛ اما پس از آن، احتمالاً توان منبع انرژی به کمتر از حد مورد نیاز برای فعالیت تجهیزات خواهد رسید.
پیامی از زمین برای تمدنهای احتمالی در کیهان
خاموش شدن تجهیزات وویجر ۱ به معنای پایان کامل اهمیت این مأموریت نیست. این فضاپیما، مانند وویجر ۲، حامل یک صفحه طلایی از جنس مس با روکش طلا است که با عنوان «صفحه طلایی» (Golden Record) شناخته میشود.
این صفحه برای معرفی زمین و تمدن بشری به هر تمدن هوشمند احتمالی در خارج از منظومه شمسی طراحی شده است. محتوای آن شامل پیامهای خوشامدگویی به بیش از ۵۰ زبان، صداهایی از طبیعت مانند باران و امواج دریا، نمونههایی از موسیقی کلاسیک و آثار موسیقی معاصر و همچنین نقشهای از موقعیت زمین بر اساس تپاخترهاست.در میان آثار موسیقایی این مجموعه، قطعهای از سمفونی پنجم بتهوون و ترانه «جانی بی. گود» از چاک بری نیز قرار دارد.
این صفحه همچنین حاوی پیامی از جیمی کارتر، رئیسجمهور وقت ایالات متحده در زمان پرتاب وویجر ۱ در سال ۱۹۷۷ است. کارتر در این پیام، هدف از ارسال این مجموعه به فضا را معرفی صداها، دانش، تصاویر، موسیقی، افکار و احساسات انسانها به تمدنهای احتمالی دیگر توصیف کرده بود.
او در بخشی از این پیام گفته است: «ما این پیام را به سوی کیهان میفرستیم. این پیام احتمالاً تا یک میلیارد سال آینده باقی خواهد ماند؛ زمانی که تمدن ما بهشدت دگرگون شده و سطح زمین ممکن است تغییرات گستردهای را تجربه کرده باشد.»
جشن زمینی برای یک مسافر میانستارهای
ناسا برای گرامیداشت این دستاورد تاریخی از مردم دعوت کرده است شامگاه سهشنبه ۱۷ نوامبر، پس از غروب آفتاب، با ارسال یک پیام نوری از وویجر ۱ حمایت کنند.شرکتکنندگان میتوانند با استفاده از تلفن همراه یا چراغقوه، حروف VGR را با کد مورس به شکل چشمکزن ارسال کنند. این حروف به نام وویجر اشاره دارند و نمادی برای همراهی با این فضاپیمای دورافتاده هستند.
وویجر ۱ پس از نزدیک به نیم قرن سفر در فضا، همچنان به حرکت خود ادامه میدهد؛ سفری که نهتنها مرزهای اکتشافات فضایی بشر را گسترش داده، بلکه پیامی از زمین و تمدن انسانی را نیز به اعماق ناشناخته کیهان برده است.

