نماد سایت خبرگزاری سیناپرس

کشف زیست‌بوم‌های ناشناخته در دل گره‌های فلزی اعماق اقیانوس

پژوهش جدید نشان می‌دهد توده‌های فلزی موسوم به گره‌های چندفلزی که در بستر اقیانوس آرام پراکنده‌اند، میزبان جوامع منحصربه‌فردی از موجودات میکروسکوپی هستند؛ اکوسیستم‌هایی که با زیست‌بوم رسوبات اطراف تفاوت دارند و ممکن است با استخراج معادن اعماق دریا برای همیشه از بین بروند.

به گزارش سیناپرس، دانشمندان در بررسی تازه‌ای دریافته‌اند : گره‌های چندفلزی (Polymetallic Nodules) در منطقه کلاریون-کلیپرتون اقیانوس آرام، فقط ذخایری غنی از فلزاتی مانند نیکل، کبالت، مس، آهن و منگنز نیستند، بلکه در شکاف‌ها و حفره‌های درونی خود جوامع متنوعی از حیات میکروسکوپی را جای داده‌اند؛ زیست‌بوم‌هایی که تاکنون کمتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته‌اند.

این گره‌های معدنی که به دلیل شکل ظاهری‌شان گاهی به سیب‌زمینی‌های فلزی تشبیه می‌شوند، طی میلیون‌ها سال در بستر دریا شکل می‌گیرند؛ درحالی‌که برداشت آن‌ها از کف اقیانوس ممکن است تنها چند دقیقه زمان ببرد. همین تفاوت میان زمان تشکیل و سرعت استخراج، نگرانی‌هایی درباره پیامدهای زیست‌محیطی معدن‌کاری در اعماق دریا ایجاد کرده است.

پژوهشگران برای بررسی حیات پنهان در این ساختارها، ۲۴۴ گره چندفلزی را که در سال ۲۰۱۹ طی یک مأموریت تحقیقاتی با کشتی اقیانوس‌پیمای آلمانی «آر وی زونه» (RV Sonne) جمع‌آوری شده بودند، مطالعه کردند. نمونه‌ها از عمق حدود چهار تا شش کیلومتری منطقه کلاریون-کلیپرتون برداشت شده بودند.

محققان در این بررسی، شکاف‌ها و منافذ داخلی گره‌ها را از نظر وجود موجودات زنده بررسی کردند. نتایج نشان داد این ساختارهای معدنی، زیستگاه طیف متنوعی از جانداران کوچک هستند که بسیاری از آن‌ها در رسوبات اطراف به همین شکل مشاهده نمی‌شوند.

کشف جوامع زیستی متفاوت درون ساختارهای فلزی

بررسی نمونه‌ها نشان داد کرم‌های گرد و سخت‌پوستان از فراوان‌ترین ساکنان این گره‌ها هستند. همچنین گونه‌ای از آمیب‌های زره‌دار با نام «تورامینا» (Thurammina) در میان این موجودات فراوانی قابل‌توجهی داشت.

پژوهشگران در تعدادی از نمونه‌ها، کرم‌های پرتار، گل‌اژدهایان، خرس‌های آبی و دیگر جانداران کم‌فراوان‌تر را نیز شناسایی کردند.یکی از یافته‌های مهم این مطالعه، تفاوت چشمگیر جوامع زیستی داخل گره‌های چندفلزی با موجودات ساکن رسوبات مجاور بود. به گفته کورال دیاز-رسیو لورنزو، پژوهشگر ژنومیک دریایی، جوامع زیستی گره‌هایی که در مناطقی با فاصله حدود هزار کیلومتر از یکدیگر جمع‌آوری شده بودند، شباهت بیشتری به هم داشتند تا به اجتماعات زیستی موجود در رسوبات اطراف خود.

این یافته نشان می‌دهد گره‌های چندفلزی صرفاً سطوحی برای اتصال و استقرار موجودات دریایی نیستند، بلکه زیستگاهی مستقل با ویژگی‌های زیستی خاص خود به شمار می‌روند.

ردپای حیات باستانی در لایه‌های معدنی

بررسی میکروسکوپی گره‌ها، شواهد دیگری از ارتباط طولانی‌مدت این ساختارها با حیات دریایی آشکار کرد. محققان بقایای فسیلی دیاتوم‌ها، رادیولارها و اسفنج‌های دریایی را در لایه‌های داخلی این گره‌ها مشاهده کردند.همچنین وجود خارهای اسفنجی و بقایای موجوداتی از گروه روزن‌داران، از جمله گونه‌ای با نام Saccorhiza، مورد توجه پژوهشگران قرار گرفت. این موجودات از خارهای اسفنجی برای ساخت ساختارهای محافظ خود استفاده می‌کنند.

به اعتقاد محققان، این شواهد نشان می‌دهد برخی از حفره‌های گره‌ها در دوره‌های گذشته نیز با موجودات زنده ارتباط داشته‌اند و احتمالاً این ساختارها در طول میلیون‌ها سال محیطی برای استقرار و زندگی جانداران دریایی فراهم کرده‌اند؛ هرچند شواهد موجود به‌تنهایی زمان دقیق و چگونگی استقرار این موجودات را مشخص نمی‌کند.

هشدار درباره پیامدهای استخراج معادن اعماق دریا

اهمیت این کشف زمانی بیشتر می‌شود که تقاضای جهانی برای فلزاتی مانند نیکل، کبالت و مس افزایش یافته و استخراج ذخایر بستر دریا به‌عنوان یکی از گزینه‌های تأمین مواد معدنی مورد توجه قرار گرفته است.

با این حال، پژوهشگران هشدار می‌دهند برداشت گسترده گره‌های چندفلزی می‌تواند زیستگاه‌هایی را نابود کند که شکل‌گیری آن‌ها میلیون‌ها سال زمان برده است.سابین گولنر، زیست‌شناس اعماق دریا از مؤسسه سلطنتی تحقیقات دریایی هلند، با اشاره به نتایج این پژوهش می‌گوید استخراج تجاری این ذخایر ممکن است به از دست رفتن برگشت‌ناپذیر تنوع زیستی ناشناخته و منحصربه‌فرد وابسته به این گره‌ها منجر شود؛ موضوعی که باید در تدوین سیاست‌های مدیریت زیست‌محیطی معدن‌کاری اعماق دریا مورد توجه قرار گیرد.

کورال دیاز-رسیو لورنزو نیز تأکید می‌کند از آنجا که جوامع زیستی داخل گره‌ها با اجتماعات موجود در رسوبات اطراف تفاوت دارند، حفاظت از زیستگاه‌های رسوبی به‌تنهایی برای حفظ این تنوع زیستی کافی نخواهد بود.

به گفته پژوهشگران، برداشت گسترده این گره‌ها می‌تواند گونه‌ها و اجتماعات زیستی منحصربه‌فردی را برای همیشه از بین ببرد؛ موجوداتی که دانش علمی درباره آن‌ها هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد.

محققان همچنین تأکید می‌کنند هنوز مشخص نیست این زیست‌بوم‌های کوچک و دورافتاده چه نقشی در چرخه جهانی مواد مغذی، کربن و شبکه‌های بوم‌شناختی اقیانوس‌ها دارند. از این رو، شناخت عملکرد آن‌ها پیش از گسترش فعالیت‌های معدنی در اعماق دریا اهمیت ویژه‌ای دارد.این پژوهش در نشریه علمی Scientific Reports منتشر شده است.

خروج از نسخه موبایل