پژوهشگران با بررسی ساختارهای زمین‌شناسی در جنوب استرالیا دریافتند دره‌های عظیم زیرآبی و تغییرات سطح آب دریاها، شرایطی استثنایی برای حفظ آثار فسیلی نخستین جانوران زمین در حدود ۵۵۰ میلیون سال پیش فراهم کرده‌اند.
به گزارش سیناپرس، بقایای برخی از قدیمی‌ترین جانوران زمین که بیش از نیم میلیارد سال پیش زندگی می‌کردند، به لطف شرایط خاص زمین‌شناسی و شکل‌گیری دره‌های عظیم زیرآبی تا امروز حفظ شده‌اند. یافته‌های یک مطالعه جدید نشان می‌دهد فرایند فرسایش زیرآبی و افزایش دوباره سطح آب دریاها، نقش مهمی در ایجاد یکی از غنی‌ترین ذخایر فسیلی دوره ادیاکاران داشته است.
حیات روی زمین در چند میلیارد سال نخست عمدتاً به موجودات میکروسکوپی محدود بود، اما حدود ۶۰۰ میلیون سال پیش، در دوره ادیاکاران (Ediacaran)، نخستین جانوران بزرگ و پیچیده در اقیانوس‌ها ظاهر شدند. این موجودات که با عنوان زیستمندان ادیاکاران شناخته می‌شوند، عمدتاً بدن‌هایی نرم داشتند و از نظر شکل و ساختار با بسیاری از جانداران امروزی متفاوت بودند.
بسیاری از این موجودات حدود ۵۵۰ میلیون سال پیش از میان رفتند و با گسترش گروه‌های جانوری جدید در دوره کامبرین، شواهد حضور آنها به‌تدریج کمتر شد. از آنجا که بدن نرم این جانوران به‌سختی به فسیل تبدیل می‌شود، حفظ آثار آنها در سنگ‌های رسوبی پدیده‌ای کم‌نظیر محسوب می‌شود.
در مطالعه جدید، پژوهشگران دانشگاه آدلاید استرالیا ساختارهای زمین‌شناسی رشته‌کوه فلیندرز در جنوب این کشور را بررسی کردند؛ منطقه‌ای که به دلیل برخورداری از مجموعه‌ای متنوع و کم‌نظیر از فسیل‌های دوره ادیاکاران شهرت دارد.
بررسی نقشه‌های زمین‌شناسی و لایه‌های رسوبی این منطقه نشان داد حدود ۵۵۰ میلیون سال پیش، دره‌های عظیم زیرآبی در امتداد فلات قاره شکل گرفته بودند. این دره‌ها در برخی نقاط بیش از ۶ کیلومتر عرض داشتند و عمق آنها به حدود ۲۸۰ متر می‌رسید.
نتایج نشان می‌دهد: شکل‌گیری این ساختارها احتمالاً با کاهش قابل‌توجه سطح آب دریاها و فرسایش بستر زیرآب ارتباط داشته است. پس از آن، با افزایش دوباره سطح دریا، آب به این مناطق نفوذ کرد و دره‌ها به‌سرعت با رسوبات پر شدند.
کارول فاینریش، زمین‌شناس دانشگاه آدلاید و نویسنده اصلی پژوهش، می‌گوید شواهد نشان می‌دهد دره‌های عظیم زیرآبی در فلات قاره شکل گرفته و سپس با بالا آمدن سطح آب دریاها به‌سرعت زیر آب رفته‌اند. این فرایند شرایط لازم برای حفظ یکی از غنی‌ترین مجموعه‌های فسیلی ادیاکاران در جهان را فراهم کرده است.
محققان با بررسی ویژگی‌های رسوبات دریافتند جریان‌های آبی قدرتمندی در این منطقه وجود داشته که توانایی جابه‌جایی حجم زیادی از مواد رسوبی را داشته‌اند. مقایسه این ساختارها با دره‌های زیردریایی امروزی نشان می‌دهد فرسایش زیرآبی، بیش از فعالیت رودخانه‌ها، در شکل‌گیری این دره‌ها نقش داشته است.
دیگو گارسیا-بلییدو، زیست‌شناس دانشگاه آدلاید و از نویسندگان پژوهش، توضیح داد که ترکیب تغییرات سطح آب دریا و فرایندهای زمین‌شناسی محلی، شرایط ویژه‌ای برای تشکیل لایه‌های غنی از فسیل ایجاد کرده است.اهمیت این کشف در آن است که بسیاری از فسیل‌های ادیاکاران تنها به شکل اثر و نقش بدن موجودات نرم در رسوبات باقی مانده‌اند. چنین آثاری برای حفظ شدن به شرایط محیطی بسیار خاصی نیاز دارند و افزایش سطح آب دریاها در آن دوره، به ایجاد این شرایط کمک کرده است.
پژوهشگران معتقدند شناخت بهتر این فرایندها می‌تواند به درک دقیق‌تر چگونگی حفظ فسیل‌های جانوران اولیه و بازسازی محیط‌های زیستی زمین در دوران پیش از انفجار کامبرین کمک کند.
این پژوهش در مجله علمی Earth and Planetary Science Letters منتشر شده است.