سی‌وچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی با شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» از ۲۳ آبان‌ماه در فارس آغاز می‌شود؛ استانی که به گفته مدیرکل کتابخانه‌های عمومی آن، با ۲۱۹۸ رویداد فرهنگی، ۲۷۵ کتابخانه فعال و ۳۹ پروژه در دست اجرا، یکی از پیشتازترین استان‌های کشور در حوزه کتاب و کتابخوانی است.
به گزارش سیناپرس، محمدحسین فیروزی امروز، نوزدهم آبان‌ماه در نشست خبری با خبرنگاران، با اشاره به اینکه هفته کتاب از جمعه همین هفته آغاز می‌شود، گفت: همزمان با سراسر کشور، در مجموعه کتابخانه‌های عمومی استان فارس برنامه‌های مختلفی طراحی شده است. از حدود یک ماه گذشته برنامه‌ریزی‌های متعددی صورت گرفته و تلاش کرده‌ایم با انسجامی خوب در سراسر استان، هفته‌ای متفاوت رقم بزنیم.
وی با تأکید بر اینکه این هفته باید بازتاب فعالیت‌ها و برنامه‌های یک سال گذشته باشد، تصریح کرد: نباید صرفاً هفته‌ای شلوغ داشته باشیم. با همه این اوصاف، بیش از دو هزار و یکصد رویداد فرهنگی و کتابخانه‌ای و فرا کتابخانه‌ای را در سراسر استان طراحی شده است.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس تغییر رویکرد نهاد کتابخانه‌ها را مهم‌ترین محور این دوره دانست و توضیح داد: در این دوره از الگوی کتابخانه‌محوری به الگوی جامعه‌محوری قدم گذاشته‌ایم و تلاش می‌کنیم مخاطبان بیشتری را جذب کتابخانه‌های عمومی کنیم. توسعه کمی و کیفی کتابخانه‌های عمومی بر اساس دسترسی عادلانه به رویدادها و دسترسی عادلانه به کتابخانه‌ها، یکی از اهداف جدی این دوره نهاد است که برای آن مصادیق و برنامه‌های مختلفی وجود دارد.
فیروزی در بخش دیگری از سخنانش به جایگاه کتاب و کتابخوانی از دیدگاه رهبر شهید اشاره کرد و گفت: از رهبر شهید، مجموعه عظیمی از راهبردها و یک مانیفست کامل از نقشه راه برای فعالان فرهنگی، به‌ویژه فعالان حوزه کتاب، به یادگار مانده است. واقعاً سال‌ها طول می‌کشد تا بتوانیم درک کنیم این مجموعه اتفاقات و حمایت‌های ایشان از کتاب و کتابخوانی و تمام فرایندهای کتاب‌محور در طول دوران عمر با برکتشان چقدر تأثیرگذار و تأثیربخش بود. برای جامعه فرهنگی کشور، خسرانی بزرگ است؛ از تولید کتاب تا انتشار، چاپ، توزیع، فروش و ترویج کتاب، مطالب مهمی از ایشان برای ما به یادگار مانده و امیدواریم مثل همیشه از آن بهره‌مند شویم.
وی همچنین از شهدای جنگ‌های پشت سر گذاشته‌شده یاد کرد و افزود: از جنگ دوازده‌روزه تا جنگ رمضان، شهدایی داریم. در استان فارس از بین بیش از دویست و سی شهید این ایام، سی‌وچهار نفر از این شهدا عضو کتابخانه‌های عمومی بوده‌اند. از هفته دفاع مقدس شروع کردیم و به کتاب و خانواده این شهدای گرانقدر سر می‌زنیم و آن‌ها را تکریم می‌کنیم.
۲۷۵ کتابخانه فعال و ۳۴۳ نقطه خدمتی
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس در ادامه به آمار زیرساختی استان اشاره کرد و گفت: امروز در استان فارس دویست و هفتاد و پنج کتابخانه عمومی فعال داریم که مجموعاً سیصد و چهل و سه نقطه خدمتی ثابت و سیار را پوشش می‌دهند. پنج کتابخانه سیار استان داریم که هر کدام بین شش تا هشت نقطه روستایی را پوشش می‌دهند و خدمات ارائه می‌کنند. از مجموع دویست و هفتاد و پنج کتابخانه عمومی، پنجاه و چهار کتابخانه مشارکتی، پنج کتابخانه سیار و یک کتابخانه مستقل را شامل می‌شود.
وی درباره سالن‌های مطالعه خصوصی نیز گفت: در استان ۲۴۰ سالن مطالعه خصوصی داریم که بخش خصوصی آن‌ها را اداره می‌کند و بیش از یک هزار و پانصد صندلی را در اختیار مخاطبان خود قرار می‌دهند. این نیز از اتفاقات خوب استان فارس است. استان دوم در تعداد سالن‌های مطالعه خصوصی دارای مجوز هستیم. از نظر تعداد کتابخانه‌ها نیز استان دوم هستیم و از نظر نقاط خدمتی هم استان دوم. یعنی از نظر زیرساخت جزو استان‌های پیشتاز کشور هستیم و تمام تلاش خود را می‌کنیم نسل جدید کتابخانه‌ها را در ایجاد، بازسازی و بازطراحی کتابخانه‌ها داشته باشیم.
افتتاح ۱۴ کتابخانه جدید از ابتدای دولت چهاردهم
فیروزی با اشاره به عملکرد دولت چهاردهم گفت: از ابتدای دولت چهاردهم تا امروز، با حمایت استاندار و سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و مجموعه استان، چهارده کتابخانه جدید را افتتاح کرده‌ایم که مجموعاً پنجاه و نه نقطه خدمت را پوشش می‌دهند. این تعداد، بیشترین تعداد کتابخانه افتتاح‌شده در میان استان‌هاست و با تلاش جمعی نصیب فارس شده است.
وی افزود: از طرفی سی‌ونه پروژه کتابخانه‌ای فعال داریم که این نیز بیشترین تعداد پروژه کتابخانه‌ای باز در بین استان‌هاست و استان فارس آن را در اختیار دارد. اینها با کمک دولت، خیرین و مدل‌های مختلف تعاملی است که اداره کل کتابخانه‌ها دنبال می‌کند تا توسعه متوازن کتابخانه‌های عمومی را در سراسر استان داشته باشیم.
جزئیات دو هزار و صد رویداد هفته کتاب
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس به تفکیک برنامه‌های هفته کتاب پرداخت و گفت: دو هزار و یکصد و نود و هشت رویداد و برنامه در بخش‌های مختلف برنامه‌ریزی شده است. از جمله بیش از هفتصد برنامه در بخش کودک، یکصد و ده نمایشگاه و فروشگاه کتاب، یکصد و چهل و هفت جلسه مطالعاتی، پنجاه و هفت محفل ادبی، یکصد و چهل و هفت کارگاه آموزشی، یکصد و شصت و هشت نشست کتابخوان، بیش از هشتاد مسابقه کتابخوانی، بیش از پنجاه جلسه نقد و بررسی، بیش از سی‌وچهار رویداد رونمایی کتاب و برنامه‌های مختلف دیگر در حوزه نمایشنامه‌خوانی، مشاوره و برنامه‌های مناسبتی که در سراسر کتابخانه‌ها آغاز شده و تا پایان آبان‌ماه ادامه خواهد داشت.
وی مهم‌ترین هدف این رویدادها را حضور مخاطب در کتابخانه دانست و توضیح داد: با طراحی خدماتی، تلاش می‌کنیم مخاطب خود را در کتابخانه‌های عمومی پایدار کنیم و حضورش را مستمر کنیم. عضو وفادار به کتابخانه‌های عمومی برای ما موضوعی جدی است و تلاش می‌کنیم روز به روز افزایش پیدا کند و بتواند از خدمات ما استفاده کند. اگر امروز از تغییر رویکرد در مدل کتابخانه‌ها بر مبنای طراحی خدمات مبتنی بر نیاز مخاطبان و مردم صحبت می‌کنیم، از همین نقطه شروع می‌شود. اگر خدمت جدیدی مثل کتابخانه اشیا، بخش خردمندان، بخش‌های متنوع حوزه نوجوان، تالار علم و بخش‌های دیگر را طراحی می‌کنیم، دقیقاً همین موضوع را دنبال می‌کند تا مخاطب با نیازهای مختلفش در کتابخانه پاسخ بگیرد، بیشتر بماند و پایدار خدمات مختلف فرهنگی دریافت کند. این نقطه دارای اهمیت است که مجموعه نهاد در سراسر کشور دنبال می‌کند و ما نیز در استان فارس سعی می‌کنیم آن را داشته باشیم.
رشد شش‌برابری اعتبارات و رشد ۶۵ درصدی پروژه‌ها
فیروزی با اشاره به حمایت‌های استاندار فارس گفت: بر اساسا گزارش استاندار، در دولت فعلی بیش از شش برابر اعتبارات ما افزایش پیدا کرده و این زمینه ایجاد پروژه‌های جدیدی را فراهم کرده است و بیشترین تعداد پروژه‌ها در سراسر کشور بودن را از این منظر می‌توان توجه کرد.
وی ادامه داد: رشد اعتبارات ما مثلاً در سال ۱۴۰۴ نسبت به ۱۴۰۵ بیش از نود درصد است و در سال ۱۴۰۵، با توجه به شرایط حاکم بر کشور، باز توانستیم حمایت فرمانداران، نمایندگان و مدیران ارشد استان را برای اختصاص اعتبارات بیشتر داشته باشیم.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس درباره رشد پروژه‌ها گفت: چهار سال قبل پنجاه و هفت پروژه داشتیم. امروز سی‌ونه پروژه فعال داریم. تقریباً رشد پروژه‌های ما از بیست و نه درصد به شصت و پنج درصد رسید. یعنی سی‌وپنج واحد رشد. این اتفاق در نوع خودش در همه ادوار استان فارس ممتاز است. خیلی‌ها شاید اشاره کنند که چقدر به کتابخانه نیاز داریم و توجه به زیرساخت چقدر می‌تواند اهمیت داشته باشد. از نظر ما که در حوزه فرهنگی کار می‌کنیم و طبق قانون مجری ساخت نیستیم، اما به جهت اینکه توجه به این حوزه در گذشته کمتر بود، خودمان مداخله کردیم و مستمراً تلاش می‌کنیم شرایط توسعه استان را بهتر از گذشته دنبال کنیم. قطعاً ایجاد زیرساخت، زمینه ترویج کتابخانه را مهیا می‌کند. همین کتابخانه‌ای که امروز در آن حضور داریم توسط شهرداری شیراز ساخته و توسط مجموعه ما تجهیز و افتتاح شده است؛ در منطقه‌ای در جنوب شرق شیراز، زیرساخت ما تقریباً هفت برابر شده و تحول پیدا کرده است.
وی با اشاره به استقبال از کتابخانه هوشمند فرشتگان گفت: طی بیست روز از بهره‌برداری کتابخانه هوشمند فرشتگان، نهصد نفر عضو شده‌اند. در حالی که در کتابخانه‌های جدیدمان بعد از یک بازه زمانی یک‌ساله به عدد نهصد می‌رسیم. الان احتمالاً در بازه زمانی یک‌ماهه، یعنی یک ماه از فعالیت کتابخانه، به عدد هزار نزدیک هستیم.
افتتاح کتابخانه مرکزی لار پس از ۱۷ سال
فیروزی درباره پروژه‌های در دست افتتاح گفت: از سی‌وچهار پروژه‌ای که امروز سی‌ونه پروژه عنوان کردم و در حال فعالیت است، شهریور اعلام کردیم سیزده پروژه برای سال جاری آمادگی افتتاح و بهره‌برداری دارد. سه پروژه را افتتاح کردیم: کتابخانه شیخ ابونجمی خنج، کتابخانه هماشهر به عنوان شهر فاقد کتابخانه در سپیدان و کتابخانه فرشتگان میناب. ده پروژه دیگر مسیر تأمین اعتبار برای تجهیز را سپری می‌کنند و تا پایان سال، امیدواریم با تلاشی که وجود دارد بتوانیم کتابخانه مرکزی لار را بعد از هفده سال افتتاح کنیم. در این هفده سال ما ساخت نداشتیم یعنی مجری ساخت داشته و فرایند پیچیده‌ای را پشت سر گذاشته تا پروژه به دست ما برسد. از ابتدای امسال شروع به تجهیز کردیم و بیش از شصت درصد اعتبارات این کتابخانه دو هزار و سیصد متری در شهر لار که احتمالاً جزو بزرگ‌ترین کتابخانه‌های جنوب کشور است، بیش از شصت درصد تجهیزاتش وارد پروژه شده و امیدواریم با تأمین باقی‌مانده تجهیزات، این کتابخانه بزرگ را تقدیم مردم شریف لار کنیم.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس درباره منابع جدید کتابخانه‌ها گفت: موضوعی که مستمر از ما سؤال می‌شود، منابع جدید و افزایش کتاب در کتابخانه‌هاست. در سال جاری طرح شهرزاد را داشتیم که در آن رمان‌ها و آثار ادبیات داستانی با انتخاب کتابداران وارد کتابخانه شد. انتخاب کتابدار را مبنای تأمین منابع گذاشتیم، به این جهت که فردی که در کتابخانه بیشترین ارتباط را با درخواست‌کنندگان کتاب دارد، مطمئناً از نیاز مخاطب بیشترین اطلاع را دارد. لذا در طرح شهرزاد خرید کتاب رمان و ادبیات داستانی برای کل کتابخانه‌ها انجام شده است. طرح تاک، قایق کاغذی و طرح فارس کوچک نیز از دیگر طرح‌ها بودند.
وی افزود: در جذب، پنج هزار جلد طرح سروش که طرح مربوط به استان بود، پنج هزار جلد طرح شهرزاد و طرح قایق کاغذی مخصوص کتاب‌های کودک بوده است. خریدها به چند شکل انجام می‌شود. مستمراً از سمت خود نهاد کتابخانه‌ها بر اساس درجه‌بندی کتابخانه‌ها برایشان کتاب ارسال می‌شود. مرحله دوم طرح‌های ملی که خود نهاد به صورت متمرکز با انتخاب کتابداران کتاب خریداری می‌کند. طرح‌های استانی مثل طرح سروش که بر اساس نیازهای تشخیص‌داده‌شده در استان خریداری می‌کنیم و آخرین مورد، نویسندگان بومی و استانی است که تلاش می‌کنیم خارج از این طرح‌ها به صورت مستمر هر سه ماه یک بار خرید جمعی از نویسندگان داشته باشیم. کتاب‌هایی که به دست ما می‌رسد در یک کمیته مورد بررسی قرار می‌گیرد و سپس خرید انجام می‌شود.
فیروزی مجموع خرید منابع از ابتدای سال تا امروز را چهل و هفت هزار و سیصد و بیست نسخه اعلام کرد و گفت: این فارغ از کتاب‌هایی است که به ما اهدا می‌شود و قطعاً چند برابر این عدد است. مستمراً شهروندان، نویسندگان و ناشران به ما کتاب اهدا می‌کنند.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس درباره عضویت سراسری گفت: عضویت سراسری برای همه مردم با ارائه کد ملی به صورت رایگان در دسترس قرار گرفت. این اتفاق از دو ماه پیش با اعلام دبیرکل کتابخانه‌ها شروع شده و با مراجعه به سامانه، همه می‌توانند عضو شوند و از هر کتابخانه یک کتاب امانت بگیرند. اگر بخواهند تعداد بیشتری کتاب امانت بگیرند، باید عضو شوند.
وی درباره حق عضویت گفت: عضویت ما در استان از کمتر از یکصد هزار تومان برای یک سال شروع می‌شود تا چهارصد هزار تومان که کتابخانه‌های محدودی عدد چهارصد هزار تومان را دارند. این عدد برای حق عضویت و ارائه خدمات یک‌ساله کتابخانه‌هاست که عدد بسیار کمی است.
ورود به فضای دیجیتال؛ هدان، همخوان و امانت دیجیتال
فیروزی به برنامه‌های دیجیتال نهاد کتابخانه های عمومی کشور هم اشاره کرد و گفت: در رابطه با ورود نهاد به فضای دیجیتال و هوشمند، با توجه به نیازی که مخاطبان و بخش‌های مختلف جامعه دارند، نهاد برنامه دارد. مسئله تحول در حوزه دیجیتال نهاد در همه بخش‌ها، اداری و کتابخانه‌ای، دنبال می‌شود. پلتفرم هدان برای ساماندهی اهدای تجهیزات و کتاب به کتابخانه‌ها از سال گذشته مورد استفاده قرار گرفته و فارس هم در این سامانه حضور دارد.
وی با اشاره به پلتفمر همخوان و نشانی نیز گفت: باشگاه همخوان در اپلیکیشن نهاد کتابخانه‌ها قرار دارد. آمار نشان می‌دهد بیش از ده هزار نفر در یک هفته گذشته عضو شدند. باشگاه همخوان هم قرار است باشگاه کتابخوانی اعضای کتابخانه‌های عمومی باشد که کار خود را از هفته کتاب آغاز کرده و جشنواره پاییزی‌اش بیش از ده‌ها میلیون جوایز دارد که امیدواریم مورد استقبال مخاطبان قرار گیرد.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی فارس در پایان به اتفاق جدید امانت دیجیتال اشاره کرد و گفت: اتفاق جالب و جدیدی که در نهاد کتابخانه‌ها رخ داده و احتمالاً در هفته کتاب نسخه اولیه آن رونمایی شود، پلتفرمی است که امانت دیجیتال می‌دهد. تا امروز خیلی از سکوهای کشور کتاب دیجیتال را به فروش می‌گذارند اما نهاد برنامه دارد تا کتاب را به صورت دیجیتال امانت بدهد. این اتفاق خیلی خوبی است که بتوانیم نسخه دیجیتال را از آن سکوی پلتفرمی امانت بدهیم.