بیش از شش هزار و پانصد سال پیش، مردمانی در سواحل دریای سیاه در بلغارستان، طلا را به نماد قدرت و منزلت اجتماعی تبدیل کرده بودند. کاوشهای باستانشناسی در نکروپولیس وارنا نشان میدهد که جامعه پیش از تاریخی این منطقه، قرنها پیش از ساخت اهرام مصر، نظام سلسلهمراتبی پیچیدهای داشت و طلا را نه صرفاً به عنوان زینت، بلکه به عنوان نشانهای از جایگاه و باورهای آیینی به کار میبرد.
به گزارش سیناپرس، هزاران سال پیش از بنای اهرام مصر، مردمانی که در سواحل دریای سیاه اروپا زندگی میکردند، مقادیر چشمگیری طلا را همراه مردگان خود دفن میکردند. کاوش های باستان شناسی در این محوطه نشان می دهد یکی از مردان با صدها شیء گرانبها به خاک سپرده شد، در حالی که برخی گورها حاوی هدایای طلایی مفصلی بودند بدون آنکه اسکلت انسانی در آنها یافت شود. این یافتههای شگفتانگیز از گورستانی ششهزار و پانصد ساله در بلغارستان به دست آمده است؛ مکانی که یکی از نخستین مجموعههای عمده طلای کارشده شناختهشده در جهان را در خود جای داده است.
برای نخستین بار این گنجینه در سال ۱۹۷۲ بهطور اتفاقی در جریان عملیات ساختمانی در منطقه صنعتی وارنا کشف شد. هنگامی که اپراتور بیل مکانیکی، با اشیای باستانی برخورد کرد موضوع به باستان شناسان ارجاع شده و بررسیهای باستانشناسی گورستانی گسترده از عصر مس (دورهای پیشاتاریخی که در آن مس بهطور گسترده به کار گرفته میشد) را آشکار ساخت که به حدود ۴۶۰۰ تا ۴۳۵۰ پیش از میلاد بازمیگردد. در سالهای بعد، پژوهشگران هزاران شیء را کشف کردند که درک ما را از ثروت و سازمان اجتماعی پیشاتاریخی دگرگون ساخت.
گفتنی است نکروپولیس وارنا (Varna Necropolis) بیش از سه هزار مصنوع طلایی به وزن بیش از شش کیلوگرم را در خود جای داده بود. باستانشناسان در این محوطه دستبند، مهره، ورقهای تزئینی، آویز و زیورآلات را در کنار ابزارهای مسی، سفال، تیغههای سنگ چخماق و اشیای ساختهشده از صدفهای دریایی یافتند. با این حال، توزیع طلا بهشدت نابرابر بود. بر اساس گزارش موزه تاریخ منطقهای وارنا، تنها شصت و دو مجموعه تدفینی حاوی طلا بودند و چهار مورد از آنها — گورهای شماره ۱، ۴، ۳۶ و ۴۳ — بیش از پنج کیلوگرم از این فلز گرانبها را در بر داشتند.
گور شماره ۴۳ همچنان چشمگیرترین تدفین حاوی بقایای انسانی در این گورستان است. باستانشناسان اسکلت مردی بالغ را در این گور یافتند که با حدود یک و نیم کیلوگرم اشیای طلایی، از جمله زیورآلات پیچیده و اقلام تشریفاتی دفن شده بود. تمرکز فوقالعاده اشیای ارزشمند نشان میدهد که او جایگاه استثنایی در جامعه خود داشته و البته هویت او همچنان ناشناخته است. اینکه آیا او رهبری سیاسی، اقتدار مذهبی یا شکل دیگری از قدرت اجتماعی را اعمال میکرده، هنوز محل بحث است، اما تدفین او نشان میدهد که تمایزات منزلت اجتماعی در این جامعه بهوضوح آشکار بود.
نکته بسیار جالب توجه این است که برخی از غنیترین گورهای وارنا فاقد اسکلت انسانی بودند. بهجای آن، باستانشناسان با هدایایی روبهرو شدند که با دقت چیده شده بودند و شامل زیورآلات طلایی و اشیایی مرتبط با بازنمایی نمادین بدن انسان بودند. پژوهشگران این سپردههای غیرمعمول را تدفینهای نمادین یا بهاصطلاح گور نمادین بدون جسد تفسیر میکنند. هدف دقیق ایجاد چنین مقابری همچنان نامشخص است، هرچند ممکن است این نحوه تدفین کارکردهای آیینی داشته یا یادبود افرادی بوده باشند که در جای دیگری دفن شدهاند.
بررسی روی تفاوت میان گورهای بسیار مجهز و تدفینهایی که اموال اندکی داشتند، جامعهای را آشکار میسازد که در آن ثروت و اعتبار بههیچوجه بهطور برابر توزیع نشده بود. طلا در این جامعه باستانی صرفاً یک وسیله زینتی نبود و قرار گرفتن آن در گورها تمایزات اجتماعی و احتمالاً باورهای مذهبی را منتقل میکرد. مردم وارنا همچنین به شبکههای مبادلهای فراتر از محیط اطراف خود متصل بودند. صدفهایی که در این گورستان یافت شدهاند، دسترسی به مواد مناطق دوردست را نشان میدهند، در حالی که مصنوعات مسی حاکی از سنتهای پیشرفته فلزکاری هستند. این ارتباطات حاکی از آن است که این جامعه قرنها پیش از آنکه نخستین اهرام مصر پدیدار شوند به دنیای اقتصادی و فرهنگی پیچیدهای تعلق داشت.

