اینترنت در چند دهه گذشته از یک فناوری ارتباطی به زیرساختی تبدیل شده که بخش بزرگی از اقتصاد، آموزش، تجارت، حمل‌ونقل، رسانه، خدمات درمانی و ارتباطات انسانی به آن وابسته است. بنابراین قطع کامل آن دیگر فقط به معنای از دست دادن شبکه‌های اجتماعی یا پیام‌رسان‌ها نیست؛ بلکه می‌تواند بسیاری از سازوکارهای روزمره زندگی را مختل کند.
به گزارش سیناپرس، تصور کنید صبح از خواب بیدار می‌شوید و متوجه می‌شوید اینترنت در هیچ نقطه‌ای از جهان کار نمی‌کند؛ نه وب‌سایت‌ها باز می‌شوند، نه پیام‌رسان‌ها، نه خدمات ابری و نه پرداخت‌های آنلاین. اگر این وضعیت فقط یک روز ادامه داشته باشد، اختلال بزرگی ایجاد می‌کند؛ اما اگر یک ماه طول بکشد، جهان مجبور می‌شود بسیاری از کارهایی را که طی چند دهه دیجیتالی شده‌اند، موقتاً به روش‌های قدیمی بازگرداند. در ادامه به بررسی این شرایط احتمالی می پردازیم:
ارتباطات دیجیتال متوقف می‌شود
ایمیل، پیام‌رسان‌ها، تماس‌های اینترنتی، شبکه‌های اجتماعی و بسیاری از سرویس‌های ارتباطی از دسترس خارج می‌شوند. البته قطع اینترنت الزاماً به معنای قطع تمام ارتباطات مخابراتی نیست؛ تلفن ثابت، برخی تماس‌های تلفنی، پیامک و بعضی شبکه‌های رادیویی می‌توانند مستقل از اینترنت به فعالیت ادامه دهند، البته تا زمانی که زیرساخت مربوط به آنها سالم باشد.
در سال ۲۰۲۵ حدود ۶ میلیارد نفر در جهان از اینترنت استفاده می‌کردند؛ بنابراین چنین رخدادی بخش بسیار بزرگی از جمعیت جهان را از مهم‌ترین ابزار ارتباطی روزمره خود جدا می‌کرد.
تجارت الکترونیک متوقف می‌شود
فروشگاه‌های اینترنتی، سفارش آنلاین، بسیاری از سامانه‌های رزرو، تبلیغات دیجیتال و ارتباط مستقیم بسیاری از شرکت‌ها با مشتریان از کار می‌افتد. کسب‌وکارهایی که تمام فرایند فروش خود را بر اینترنت بنا کرده‌اند، عملاً امکان دریافت سفارش جدید از مسیر معمول را از دست می‌دهند.
تجربه قطع اینترنت در مقیاس‌های کوچک‌تر نشان داده است که حتی اختلال‌های چندروزه می‌توانند خسارت اقتصادی ایجاد کنند. انجمن اینترنت (Internet Society) در گزارش سال ۲۰۲۵ خود تأکید کرده است که قطع اینترنت موجب اختلال در بهره‌وری، تجارت الکترونیک و معاملات حساس به زمان می‌شود و می‌تواند بر سرمایه‌گذاری نیز اثر بگذارد.
پرداخت‌های آنلاین و بخشی از نظام مالی دچار اختلال می‌شود
بسیاری از خریدها و انتقال‌های مالی امروزی به شبکه‌های ارتباطی وابسته‌اند. بانک‌ها ممکن است برخی عملیات داخلی و سامانه‌های غیرمتصل را ادامه دهند، اما پرداخت‌های اینترنتی، بانکداری آنلاین، خدمات مالی مبتنی بر وب و ارتباط میان بسیاری از سامانه‌های مالی مختل خواهد شد.
این موضوع لزوماً به معنای نابودی پول یا از بین رفتن موجودی حساب‌ها نیست؛ بلکه مسئله اصلی، دسترسی و انتقال اطلاعات مالی است. در چنین شرایطی احتمالاً استفاده از پول نقد و روش‌های سنتی پرداخت افزایش چشمگیری پیدا می‌کند.
حمل‌ونقل و زنجیره تأمین با مشکل جدی مواجه می‌شود
امروزه بخش بزرگی از تجارت جهانی به سامانه‌های دیجیتال وابسته است. سفارش کالا، مدیریت انبار، هماهنگی کامیون‌ها، ارتباط میان بنادر و شرکت‌ها و بسیاری از فرایندهای گمرکی از شبکه‌های ارتباطی استفاده می‌کنند.
بنابراین قطع یک‌ماهه اینترنت می‌تواند به‌تدریج باعث ایجاد تأخیر در زنجیره تأمین شود. کالاها لزوماً همان روز اول ناپدید نمی‌شوند؛ مشکل اصلی این است که با ادامه اختلال، هماهنگی میان بخش‌های مختلف دشوارتر خواهد شد و گلوگاه‌های بیشتری شکل خواهد گرفت.
شرکت‌ها مجبور می‌شوند به روش‌های آفلاین بازگردند
شرکت‌هایی که هنوز امکان کار با شبکه‌های داخلی، تلفن، رادیو یا سامانه‌های محلی را دارند، تلاش خواهند کرد بخشی از فعالیت‌های خود را ادامه دهند. بسیاری از کارها ممکن است دوباره با تلفن، کاغذ، فایل‌های محلی و ارتباطات مستقیم انجام شوند.
اما شرکت‌هایی که وابستگی شدیدی به رایانش ابری دارند، با مشکل متفاوتی مواجه خواهند شد. اگر نرم‌افزار یا داده‌ای از طریق اینترنت قابل دسترسی نباشد، داشتن سخت‌افزار در محل لزوماً مشکل را حل نمی‌کند.
آموزش آنلاین متوقف می‌شود
کلاس‌های مجازی، سامانه‌های آموزش الکترونیک، دانشگاه‌های آنلاین و دسترسی فوری به منابع آموزشی اینترنتی از بین می‌روند. مدارس و دانشگاه‌ها مجبور خواهند شد به آموزش حضوری، کتاب‌های چاپی و روش‌های ارتباطی جایگزین برگردند.
البته این اتفاق در همه مناطق یکسان نخواهد بود؛ مناطقی که زیرساخت آموزشی فیزیکی قوی‌تری دارند، احتمالاً راحت‌تر می‌توانند آموزش را ادامه دهند.
دسترسی به اطلاعات به‌شدت کاهش می‌یابد
موتورهای جست‌وجو، دانشنامه‌های آنلاین، پایگاه‌های علمی، خبرگزاری‌های اینترنتی و شبکه‌های اجتماعی از دسترس خارج می‌شوند. کتابخانه‌ها، رسانه‌های چاپی و تلویزیون و رادیو دوباره اهمیت بیشتری پیدا خواهند کرد.
این تغییر فقط به معنای کم شدن اطلاعات نیست؛ مسئله مهم‌تر، کاهش سرعت دسترسی و جست‌وجوی اطلاعات است. امروز برای پیدا کردن یک مقاله علمی، آدرس، دستورالعمل فنی یا خبر می‌توان چند ثانیه جست‌وجو کرد؛ بدون اینترنت، همین کار ممکن است ساعت‌ها یا روزها زمان ببرد.
خدمات درمانی و اضطراری تحت فشار قرار می‌گیرند
بیمارستان‌ها و مراکز درمانی الزاماً با قطع اینترنت تعطیل نمی‌شوند، زیرا بسیاری از تجهیزات پزشکی مستقیماً به اینترنت عمومی وابسته نیستند. اما سامانه‌های نوبت‌دهی، پرونده‌های الکترونیک، ارتباط میان مراکز، خدمات پزشکی از راه دور و تبادل سریع اطلاعات می‌توانند دچار اختلال شوند.
در نتیجه، فشار اصلی بر سیستم‌های پشتیبان و روش‌های دستی افزایش خواهد یافت. انجمن اینترنت نیز در بررسی پیامدهای قطع اینترنت، از اثرات احتمالی آن بر خدمات حیاتی از جمله سلامت، حمل‌ونقل و خدمات عمومی نام برده است.
اقتصاد جهانی احتمالاً با شوک بزرگی مواجه می‌شود
هیچ عدد دقیقی برای خسارت یک قطع اینترنت جهانی یک‌ماهه وجود ندارد، زیرا چنین رویدادی سابقه ندارد. بنابراین هر رقم مشخصی درباره «خسارت جهانی» بیشتر یک برآورد مدل‌سازی‌شده خواهد بود تا یک واقعیت مشاهده‌شده.
اما تجربه قطع‌های واقعی نشان می‌دهد حتی اختلال‌های محدود نیز هزینه اقتصادی دارند. برای نمونه هزینه مستقیم بر تولید ناخالص داخلی قطع یک‌روزه اینترنت در بنگلادش در جریان بحران قانون اساسی سال ۲۰۲۴، با استفاده از مدل اقتصادی ، حدود ۴۱۰٬۹۴۳ دلار برآورد شده است؛ هرچند باید تاکید کرد که این نوع برآوردها همه خسارت‌های جانبی را پوشش نمی‌دهند. از سوی دیگردر مقیاس جهانی و برای یک ماه، پیامدها بسیار پیچیده‌تر خواهند بود: کاهش تجارت، توقف بخشی از خدمات، اختلال زنجیره تأمین، کاهش بهره‌وری و افزایش هزینه انجام بسیاری از فعالیت‌ها.
جهان احتمالاً به سرعت راه‌های جایگزین ایجاد می‌کند
شاید مهم‌ترین نکته این باشد که بشر در چنین شرایطی کاملاً درمانده نمی‌ماند. تلفن، رادیو، تلویزیون، شبکه‌های ارتباطی اختصاصی، سامانه‌های محلی، ارتباطات ماهواره‌ای و حتی روش‌های کاغذی و حضوری می‌توانند بخشی از نیازها را پوشش دهند.
از سوی دیگر، اینترنت یک شبکه واحد با یک کلید خاموش جهانی نیست؛ مجموعه‌ای بسیار گسترده و توزیع‌شده از شبکه‌ها، مراکز داده، مسیرهای ارتباطی و سامانه‌های مستقل است. به همین دلیل سناریوی قطع کامل و هم‌زمان آن در سراسر جهان بسیار متفاوت از قطع اینترنت در یک کشور است.
در نهایت باید توجه داشت قطع یک‌ماهه اینترنت احتمالاً جهان را به سال‌های قبل از اینترنت برنمی‌گرداند؛ زیرا اقتصاد و جامعه امروز اساساً برای جهانی طراحی شده‌اند که اینترنت در آن وجود دارد. بسیاری از کارها را می‌توان با روش‌های قدیمی انجام داد، اما با هزینه، سرعت و پیچیدگی بسیار بیشتر.
از طرف دیگر، این سناریو نشان می‌دهد اینترنت دیگر صرفاً یک ابزار سرگرمی یا ارتباطی نیست؛ به بخشی از زیرساخت تمدن مدرن تبدیل شده است. در سال ۲۰۲۵ حدود سه‌چهارم جمعیت جهان آنلاین بودند و فناوری دیجیتال در اقتصاد، آموزش و خدمات عمومی نفوذ گسترده‌ای پیدا کرده بود.
بنابراین اگر اینترنت برای یک ماه در سراسر جهان قطع شود، احتمالاً بزرگ‌ترین پیامد آن این نخواهد بود که مردم نمی‌توانند شبکه‌های اجتماعی خود را بررسی کنند؛ بلکه این خواهد بود که جهان مجبور می‌شود برای مدتی کوتاه، بسیاری از فعالیت‌های خود را بدون زیرساختی انجام دهد که طی سه دهه به یکی از ستون‌های اصلی زندگی مدرن تبدیل شده است.
گزارش: فاطمه کردی