بررسیهای تلسکوپ فضایی جیمز وب نشان میدهد دنبالهدار میانستارهای 3I/ATLAS ترکیبات شیمیایی متفاوتی با دنبالهدارهای منظومه شمسی دارد و ممکن است مواد سازنده آن به بیش از ۷ میلیارد سال پیش بازگردد؛ یافتهای که میتواند سرنخهای تازهای از شرایط شیمیایی در سالهای آغازین شکلگیری ستارگان ارائه دهد.
به گزارش سیناپرس، پژوهشگران با استفاده از قابلیتهای فروسرخ تلسکوپ جیمز وب، ترکیبات گازی پیرامون این دنبالهدار را در دسامبر ۲۰۲۵ بررسی کردند. تمرکز اصلی آنها بر نسبت دوتریم به هیدروژن در متان بود؛ شاخصی شیمیایی که میتواند اطلاعاتی درباره محیط شکلگیری یخهای سازنده این جرم آسمانی در اختیار دانشمندان قرار دهد.
نتایج این بررسی که در مجله Nature Astronomy منتشر شده است، نشان میدهد نسبت دوتریم به هیدروژن در متان 3I/ATLAS بهطور چشمگیری بیشتر از اجرام بررسیشده در منظومه شمسی است؛ بهطوریکه این نسبت حدود ۱۳ برابر بیشتر از دنبالهدار 67P/Churyumov–Gerasimenko گزارش شده است.
به گفته پژوهشگران، این ویژگی با احتمال شکلگیری یخهای این دنبالهدار در محیطی بسیار سرد، با فراوانی کم عناصر سنگین و در معرض تابش شدید پرتوهای کیهانی سازگار است. چنین شرایطی ممکن است در ابرهای متراکم گاز و غبار، پیش از آغاز شکلگیری ستارگان، وجود داشته باشد.
دنبالهدار 3I/ATLAS که در اول ژوئیه ۲۰۲۵ شناسایی شد، از خارج منظومه شمسی وارد همسایگی کیهانی ما شده است. این جرم میانستارهای هنگام نزدیکشدن به خورشید، بخشی از مواد یخی خود را به گاز تبدیل میکند و هالهای از گاز و غبار پیرامون آن شکل میگیرد؛ پدیدهای که امکان بررسی ترکیبات شیمیایی آن را فراهم میکند.
پژوهشگران همچنین به میزان پایین ایزوتوپ کربن-۱۳ در این جرم اشاره کردهاند؛ ویژگیای که میتواند با منشأ آن در محیطی کهن و با فراوانی کمتر عناصر سنگین سازگار باشد. این عناصر در طول تاریخ کیهان، از جمله در فرایندهای درونی ستارگان و انفجارهای ابرنواختری، تولید و در فضا پراکنده شدهاند.
بر پایه این شواهد، محققان احتمال میدهند 3I/ATLAS در سامانهای ستارهای بسیار قدیمی شکل گرفته باشد؛ شاید حتی میلیاردها سال پیش از شکلگیری خورشید. بااینحال، سن دقیق این دنبالهدار و زمان شکلگیری آن هنوز مشخص نیست و تعیین منشأ آن به بررسیهای بیشتر نیاز دارد.
مطالعه این جرم میانستارهای فرصتی کمنظیر برای بررسی مستقیم مواد شکلگرفته در محیطی خارج از منظومه شمسی فراهم میکند؛ موادی که میتوانند اطلاعات تازهای درباره شرایط شیمیایی و فیزیکی حاکم بر مراحل اولیه شکلگیری ستارگان و سامانههای سیارهای در اختیار دانشمندان قرار دهند.

