یکی از شرکت‌های مستقر در پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی، با هدف تسهیل مدیریت مالی و ساماندهی فعالیت‌های کسب‌وکارهای کوچک و خانگی، موفق به طراحی و توسعه پلتفرم «کسب» شده است؛ ابزاری که با ارائه خدمات یکپارچه‌ای از جمله ثبت فاکتور و هزینه، مدیریت انبار، محاسبه سود و زیان و معرفی محصولات، به صاحبان مشاغل کوچک کمک می‌کند تا بدون نیاز به دانش تخصصی حسابداری یا خرید نرم‌افزارهای گران‌قیمت، فعالیت اقتصادی خود را مدیریت کنند.
شادی هاشمی، بنیان‌گذار پلتفرم «کسب» در گفت‌وگو با سیناپرس درباره شکل‌گیری این پلتفرم و خدمات آن اظهار کرد: کسب‌وکارهای کوچک و خانگی معمولا دانش حسابداری ندارند و از سوی دیگر، پیچیدگی فعالیت آن‌ها نیز به اندازه‌ای نیست که به نرم‌افزارهای تخصصی حسابداری نیاز داشته باشند. ضمن اینکه بسیاری از این کسب‌وکارها توان پرداخت هزینه‌های بالای خرید بسته‌های نرم‌افزاری مالی را ندارند.
وی افزود: پلتفرم کسب، خدمات مدیریت حساب با هدف ارائه خدمات یکپارچه مدیریت کسب‌وکار طراحی شده است. هر فردی که محصول یا خدمتی برای عرضه دارد، می‌تواند از لحظه ورود کالا به انبار تا زمان فروش و خروج آن، فعالیت‌های خود را در این سامانه ثبت و مدیریت کند. کاربران امکان تعریف انبار، ثبت هزینه‌ها و صدور فاکتور را دارند و در صورت تمایل می‌توانند فاکتورهای خود را از طریق این سامانه به سامانه مودیان(نرم‌افزاری که توسط سازمان امور مالیاتی کشور پیاده‌سازی شده است) ارسال کنند.
هاشمی ادامه داد: در این پلتفرم، محاسبه سود و زیان کسب‌وکار نیز انجام می‌شود و اطلاعات مربوط به موجودی انبار در اختیار کاربر قرار می‌گیرد. همچنین با توجه به روند خرید و فروش و تغییرات قیمت‌ها، میانگین قیمت خرید و فروش محاسبه می‌شود تا صاحبان مشاغل بتوانند تصویر دقیق‌تری از وضعیت مالی خود داشته باشند.
بنیان‌گذار پلتفرم کسب با اشاره به دیگر امکانات این سامانه گفت: در کنار خدمات مالی و انبارداری، یک سیستم مدیریت ارتباط با مشتری (CRM) نیز در اختیار کاربران قرار می‌گیرد. از آنجا که بسیاری از کسب‌وکارهای کوچک امکان راه‌اندازی وب‌سایت مستقل ندارند، در زیر دامنه پلتفرم کسب، صفحه‌ای برای معرفی محصولات، درج تصاویر، توضیحات و اطلاعات کسب‌وکار آن‌ها ایجاد می‌کنیم.
وی تصریح کرد: هدف ما این است که مجموعه‌ای از خدمات موردنیاز برای مدیریت کسب‌وکار را در قالب یک پلتفرم در اختیار مشاغل کوچک و خانگی قرار دهیم. اپلیکیشن کسب تاکنون بیش از ۷۰ هزار نصب داشته و کاربران آن در نقاط مختلف کشور حضور دارند.
تفاوت‌های بازار ایران با نمونه‌های خارجی
هاشمی در پاسخ به پرسشی درباره نمونه‌های مشابه این پلتفرم در داخل و خارج از کشور توضیح داد: در داخل کشور نمونه‌ای که دقیقا مجموعه خدمات کسب را به شکل یکپارچه ارائه دهد، نمی‌شناسیم؛ اما در بازارهای خارجی، پلتفرم «اسکوئر» (Square) یکی از نمونه‌هایی است که از آن الگوبرداری کرده‌ایم.
وی درباره تفاوت‌های فعالیت در بازار ایران و نمونه‌های خارجی گفت: در کشورهای اروپایی و آمریکایی، استفاده از کارت اعتباری و پرداخت‌های اعتباری رواج زیادی دارد و افراد بیشتری امکان استفاده از این خدمات را دارند، اما در ایران، معمولا برای بهره‌مندی از چنین امکاناتی باید کاربر پلتفرم‌هایی مانند اسنپ یا دیجی‌پی باشید و کسب‌وکار نیز به مجموعه آن‌ها بپیوندد تا بتواند خدمات موردنظر را ارائه دهد.
به گفته وی، تفاوت‌های مقرراتی، زیرساختی و همچنین فرهنگ استفاده از خدمات دیجیتال، از جمله عواملی هستند که فعالیت چنین پلتفرم‌هایی را در بازار ایران از نمونه‌های خارجی متمایز می‌کنند.
جلوگیری از زیان پنهان در کسب‌وکارهای خانگی
بنیان‌گذار پلتفرم کسب با اشاره به ضرورت ساده‌سازی ابزارهای مدیریتی برای مشاغل خانگی اظهار کرد: برای مثال، فردی را در نظر بگیرید که در سیستان و بلوچستان مشغول تولید محصولات سوزن‌دوزی است، اما با اصول مدیریت کسب‌وکار آشنایی ندارد. تلاش ما این است که ابزاری ساده و قابل فهم در اختیار چنین افرادی قرار دهیم تا بتوانند فعالیت اقتصادی خود را بهتر مدیریت کنند و در کنار استفاده از ابزارها، با برخی اصول مدیریت کسب‌وکار نیز آشنا شوند.
وی ادامه داد: اگر امروز از بسیاری از صاحبان کسب‌وکارهای کوچک بپرسید چقدر سود یا زیان کرده‌اند، پاسخ دقیقی ندارند. برخی از آن‌ها محصولات خود را حتی با ضرر می‌فروشند، اما متوجه این موضوع نیستند؛ زیرا هزینه‌های سربار یا تمام هزینه‌های اولیه تولید محصول را در محاسبات خود لحاظ نمی‌کنند.
هاشمی افزود: در چنین شرایطی، صاحب کسب‌وکار تصور می‌کند هر میزان فروشی که انجام داده، سود خالص اوست؛ در حالی که ممکن است بخش قابل‌توجهی از هزینه‌هایش محاسبه نشده باشد. تداوم این وضعیت به‌تدریج کسب‌وکار را با زیان مواجه می‌کند و حتی ممکن است به تعطیلی آن منجر شود. ما تلاش می‌کنیم با ارائه ابزارهای ساده مدیریت کسب‌وکار، از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری کنیم.
معرفی کاربران؛ مهم‌ترین مسیر جذب مشتری
هاشمی درباره شیوه معرفی و جذب کاربران این پلتفرم گفت: بخشی از فعالیت‌های ما در حوزه بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجو (SEO) متمرکز بوده است تا افرادی که نیازهای مشخصی مانند ثبت فاکتور یا ثبت اموال را جست‌وجو می‌کنند، بتوانند پلتفرم ما را پیدا کنند.
وی با بیان اینکه کسب‌وکارهای کوچک معمولا بودجه محدودی برای بازاریابی دارند، افزود: ما نیز منابع مالی گسترده‌ای برای تبلیغات و بازاریابی در اختیار نداریم؛ بنابراین تلاش کرده‌ایم از مسیرهای مختلف و متناسب با نیاز کاربران برای معرفی خدمات استفاده کنیم. با این حال، مهم‌ترین کانال جذب کاربر برای ما معرفی از سوی کاربران فعلی است. فردی که از پلتفرم استفاده کرده و کارایی آن را دیده است، آن را به دیگر افراد هم‌صنف خود معرفی می‌کند و همین ارتباط، نقش مهمی در جذب کاربران جدید دارد.
ضرورت حمایت عملی از کسب‌وکارهای دانش‌بنیان
بنیان‌گذار پلتفرم کسب در پاسخ به پرسشی درباره چالش‌های پیش روی این مجموعه و انتظارات از مسئولان گفت: واقعیت این است که سال گذشته و امسال دوره بسیار سختی را پشت سر گذاشتیم. تجربه دو جنگ، قطعی اینترنت و حجم زیادی از عدم قطعیت‌ها باعث شده است نتوانیم با اطمینان و بلندپروازی گذشته برای توسعه فعالیت‌ها برنامه‌ریزی کنیم.
وی با تاکید بر ضرورت حمایت مالی از کسب‌وکارهای کوچک و مجموعه‌های ارائه‌دهنده خدمات به آن‌ها اظهار کرد: کسب‌وکارهای کوچک بخشی از یک زنجیره اقتصادی هستند. یک کسب‌وکار خانگی محصولی تولید می‌کند، ما خدمات مدیریتی موردنیاز آن را ارائه می‌دهیم و در مقابل، خودمان نیز برای تامین بخشی از خدمات و زیرساخت‌ها به مجموعه‌های دیگری وابسته هستیم. اگر منابع مالی این زنجیره تامین نشود، فعالیت بخش‌های مختلف آن با مشکل مواجه می‌شود.
هاشمی ادامه داد: کسب‌وکارهای کوچک توان پرداخت هزینه‌های بالا را ندارند و ما نیز باید بسته‌های خدماتی محدودی با قیمت مناسب در اختیار آن‌ها قرار دهیم تا بتوانند همه نیازهای خود را پوشش دهند. از سوی دیگر، هزینه‌های زیرساختی ما بالاست و برای استفاده از برخی ابزارها که نمونه داخلی ندارند، ناچار به پرداخت هزینه‌های ارزی هستیم. ابزارهای هوش مصنوعی و طراحی از جمله این موارد هستند و پرداخت هزینه‌های دلاری فشار زیادی بر مجموعه وارد می‌کند.
وی با انتقاد از فاصله میان اعلام حمایت‌ها و اجرای عملی آن‌ها گفت: حداقل کاری که مسئولان می‌توانند انجام دهند، اختصاص و پرداخت واقعی بودجه‌های حمایتی است. حمایت نباید صرفا در حد انتشار خبر و اعلام وعده باقی بماند یا کسب‌وکارها را وارد چرخه طولانی پیگیری، نامه‌نگاری و مکاتبات اداری کند؛ چرخه‌ای که ممکن است ماه‌ها طول بکشد و در نهایت نیز به نتیجه نرسد.
هاشمی با اشاره به مکاتبات و مصوبات حمایتی این مجموعه از نهادهای مختلف افزود: ما نامه‌ها و مصوبات متعددی از وزارت کار، وزارت صمت و استانداری در اختیار داریم که در آن‌ها مبالغ حمایتی یک، دو یا پنج میلیارد تومانی مطرح شده است؛ اما آنچه اهمیت دارد، تحقق و پرداخت این منابع است، نه صرفاً صدور مصوبه.
وی پیشنهاد کرد: یکی از راهکارها می‌تواند این باشد که منابع حمایتی در اختیار صندوق‌های مرتبط، از جمله صندوق‌های حوزه خلاق، قرار گیرد و پارک‌های علم و فناوری نیز در فرآیند تخصیص آن نقش داشته باشند. پارک‌ها از نزدیک با وضعیت فعالیت شرکت‌ها و نیازهای آن‌ها آشنا هستند و بهتر می‌توانند درباره نحوه توزیع منابع تصمیم‌گیری کنند. در این مدل، صندوق منابع مالی را تامین می‌کند و پارک با شناختی که از شرکت‌های مستقر دارد، حمایت‌ها را به شکل هدفمند تخصیص می‌دهد.
توسعه ابزارهای افزایش فروش و درآمد کسب‌وکارهای کوچک
هاشمی در پایان درباره برنامه‌های آینده پلتفرم کسب گفت: اکنون به دنبال توسعه ابزارهایی هستیم که بتوانند به کسب‌وکارهای کوچک برای افزایش درآمد کمک کنند. یکی از برنامه‌های ما ایجاد امکان تعامل با پلتفرم‌های دیگر است تا بتوانیم علاوه بر فراهم کردن زیرساخت‌های لازم، مسیر فروش محصولات این کسب‌وکارها را نیز تسهیل کنیم.
وی خاطرنشان کرد: در حال حاضر بخشی از خدمات ما به ایجاد زیرساخت فروش اختصاص دارد؛ از جمله اینکه به کسب‌وکارها برای راه‌اندازی فروشگاه و وب‌سایت کمک می‌کنیم. در ادامه نیز به دنبال آن هستیم که با اتصال به پلتفرم‌های دیگر، امکان عرضه و فروش محصولات آن‌ها را فراهم کنیم. در مجموع، هر خدمتی که بتواند فعالیت این کسب‌وکارها را ساده‌تر و درآمدشان را بیشتر کند، در برنامه توسعه پلتفرم کسب قرار دارد.
خبرنگار: فرزانه صدقی