رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران، با تأکید بر نقش تعیین‌کننده نخبگان در توسعه علمی و حکمرانی کشور گفت: دانشگاه علوم پزشکی تهران سالانه به‌طور نسبی میزبان ۷۰ درصد از ۱۰۰ نفر نخست کنکور است و باید با طراحی نظامی هدفمند برای شناسایی، پرورش، حمایت و نگهداشت این استعدادها، زمینه تبدیل ظرفیت علمی آنان به دستاوردهای ملی را فراهم کند.
به گزارش سیناپرس، دکتر باقر لاریجانی در آیین تجلیل از نخبگان و استعدادهای برتر دانشگاه علوم پزشکی تهران در سخنرانی با عنوان «نخبگان؛ رکن اصلی توسعه جوامع»، با تشریح اهمیت حکمرانی نخبگانی، بررسی تجربه دانشگاه‌ها و کشورهای پیشرو و تبیین راهکارهای توسعه استعدادهای درخشان، بر ضرورت حرکت دانشگاه علوم پزشکی تهران از شناسایی استعدادهای برتر به سمت پرورش رهبران علمی، مدیران تحول‌آفرین و دانشمندان مسئله‌محور تأکید کرد.
دانشگاه علوم پزشکی تهران؛ میزبان بخش بزرگی از برترین استعدادهای علمی کشور
لاریجانی با اشاره به جایگاه ممتاز دانشگاه علوم پزشکی تهران در جذب استعدادهای علمی اظهار داشت: ما حدود ۷۰ درصد از ۱۰۰ نفر اول کنکور را به‌طور نسبی در سال‌های مختلف در دانشگاه علوم پزشکی تهران می‌گیریم و باید فکر کنیم که چگونه این افراد را برای آینده پرورش دهیم.
وی با بیان اینکه جذب دانشجویان ممتاز تنها نخستین گام در مسیر توسعه سرمایه انسانی است، افزود: دانشگاه‌های معتبر جهان برای ویژگی‌های استادان، دانشجویان و مسیر آینده آنان سیاست‌های مشخصی دارند و دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز باید با برنامه‌ریزی منسجم، فرصت رشد علمی، پژوهشی، مدیریتی و اجتماعی استعدادهای برتر را فراهم کند.
رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه تأکید کرد: برخورداری از دانشجویان مستعد، به‌تنهایی تضمین‌کننده پیشرفت نیست و آنچه آینده دانشگاه را رقم می‌زند، توانایی نظام دانشگاهی در شناسایی ظرفیت‌های ممتاز، ایجاد انگیزه، هدایت استعدادها و فراهم‌کردن فرصت اثرگذاری آنان است. ۱۰ درصد استعدادهای برتر می‌توانند آینده علمی دانشگاه را متحول کنند
این استاد ممتاز دانشگاه علوم پزشکی تهران با تأکید بر نقش تعیین‌کننده سرمایه انسانی برجسته در توسعه دانشگاه‌ها گفت: دانشگاه را ۱۰ درصد اول استادان دانشگاه تکان می‌دهند و ۱۰ درصد بالای استعدادهای درخشان دانشگاه، آینده علم کشور را تغییر می‌دهند.
وی خاطرنشان کرد: شناسایی ظرفیت‌های علمی، ایجاد نظام منتورینگ و استاد راهنمای توانمند، اختصاص گرنت‌های رقابتی، تأمین زمان مناسب برای پژوهش، ارزیابی میزان اثرگذاری و طراحی مسیر رشد حرفه‌ای از مهم‌ترین اقداماتی است که باید برای حمایت از نخبگان در دستور کار قرار گیرد.
لاریجانی افزود: دانشگاه موفق تنها به انتخاب دانشجوی نخبه اکتفا نمی‌کند، بلکه برای رشد او فرصت، منابع، راهنمای علمی و مسیر حرفه‌ای فراهم می‌سازد تا استعداد فردی به ظرفیت اثرگذار برای دانشگاه و جامعه تبدیل شود. حکمرانی اثربخش بدون حضور نخبگان امکان‌پذیر نیست وی در بخش دیگری از سخنان خود با تشریح ارتباط میان نظام حکمرانی و توسعه نخبگانی اظهار داشت: حکمرانی مطلوب باید زمینه بهره‌گیری از توانایی افراد برجسته را در تصمیم‌گیری‌ها و سیاست‌گذاری‌های کلان فراهم کند؛ زیرا نخبگان می‌توانند در تحقق حاکمیت قانون، عدالت، وفاق و کارآمدی نقش مؤثری داشته باشند.
لاریجانی با اشاره به اینکه نخبگان صرفاً دانشمندان و متخصصان دانشگاهی نیستند، گفت: جامعه برای توسعه پایدار به شبکه‌ای از نخبگان علمی و فنی، سیاسی و اداری و همچنین اقتصادی و کارآفرین نیاز دارد.
وی افزود: یک فرد نخبه و تصمیم‌گیر توانمند می‌تواند در شرایط دشوار، مسیر یک سازمان یا حتی مجموعه‌ای بزرگ را تغییر دهد و زمینه‌ساز تحولات اساسی شود. ازاین‌رو، نظام حکمرانی باید امکان حضور و اثرگذاری افراد شایسته را در جایگاه‌های متناسب با توانمندی آنان فراهم کند. نخبه‌پروری باید از دوران دانش‌آموزی آغاز شود و تا اشتغال ادامه یابد رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم با بیان اینکه پرورش نخبگان فرآیندی مقطعی نیست، تصریح کرد: شناسایی استعدادهای برجسته باید از دوران دانش‌آموزی آغاز شود، در دانشگاه با آموزش و حمایت هدفمند ادامه یابد و در دوران اشتغال نیز با به‌کارگیری افراد در جایگاه مناسب تکمیل شود.
وی تأکید کرد: استاد برجسته یا دانشجوی نخبه به‌آسانی شناسایی نمی‌شود و برای کشف و پرورش چنین استعدادهایی باید سازوکارهای تخصصی وجود داشته باشد. اگر استعدادها به‌موقع شناسایی شوند و از حمایت و انگیزه کافی برخوردار باشند، می‌توانند خدمات بزرگی به دانشگاه، جامعه و کشور ارائه کنند.
لاریجانی همچنین بر ضرورت ایجاد محیطی پایدار، شایسته‌محور و قابل پیش‌بینی برای فعالیت نخبگان تأکید کرد و گفت: جذب و نگهداشت استعدادهای درخشان، به‌ویژه در شرایط رقابت جهانی برای سرمایه انسانی، از مهم‌ترین مسئولیت‌های نظام دانشگاهی است.
وی با اشاره به حضور شماری از نخبگان ایرانی در خارج از کشور، ضرورت فراهم‌کردن بستر مناسب برای فعالیت، پیشرفت و اثرگذاری آنان در داخل کشور را یادآور شد. تجربه دانشگاه‌های برتر جهان؛ از پژوهش ساختارمند تا پیوند دانشگاه و صنعت
لاریجانی با مرور تجربه دانشگاه‌های پیشرو جهان در حمایت از نخبگان، اظهار داشت: دانشگاه‌های معتبر بین‌المللی هرکدام سیاست‌ها و برنامه‌های مشخصی برای شناسایی، پرورش و به‌کارگیری استعدادهای ممتاز دارند و این برنامه‌ها متناسب با مأموریت علمی و نیازهای جامعه طراحی می‌شوند.
وی با اشاره به تجربه دانشگاه‌های جانز هاپکینز، هاروارد، استنفورد، کمبریج، آکسفورد و دانشگاه ملی سنگاپور، توسعه پژوهش‌های ساختارمند، حمایت مالی از پژوهشگران جوان، منتورینگ بلندمدت، اختصاص زمان حفاظت‌شده پژوهشی و ایجاد مسیرهای حرفه‌ای برای دانشجویان و پژوهشگران را از مهم‌ترین ابزارهای نخبه‌پروری برشمرد.
این استاد ممتاز دانشگاه همچنین به تجربه کشورهای آمریکا، آلمان، ژاپن و کره جنوبی اشاره کرد و گفت: در آمریکا، پیوند دانشگاه، دولت و صنعت و جذب استعدادهای بین‌المللی از عوامل مهم توسعه علمی و فناوری است. در آلمان نیز مؤسسات پژوهشی برجسته مانند ماکس پلانک و نظام آموزش حرفه‌ای، زمینه بهره‌گیری از توان نخبگان را فراهم کرده‌اند.
وی افزود: ژاپن و کره جنوبی نیز با ایجاد هماهنگی میان دانشگاه‌ها، نهادهای دولتی، مراکز پژوهشی و بنگاه‌های اقتصادی، مسیرهای متفاوت اما هدفمندی برای استفاده از ظرفیت نخبگان در توسعه ملی طراحی کرده‌اند.
لاریجانی تأکید کرد که وجه مشترک تجربه‌های موفق جهانی، سرمایه‌گذاری پایدار، شایسته‌گزینی، ثبات نهادی، پیوند فعالیت‌های علمی با مسائل واقعی جامعه و ایجاد فرصت اثرگذاری برای استعدادهای برتر است.
ضرورت تشکیل کمیته‌های تخصصی حمایت از استعدادهای درخشان در دانشگاه
رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم با ارائه پیشنهادی برای تقویت نظام نخبه‌پروری در دانشگاه علوم پزشکی تهران گفت: همان‌گونه که دانشگاه برای رسیدگی به مسائل دانشجویان و افراد نیازمند حمایت، کمیته‌ها و سازوکارهای مشخصی دارد، باید کمیته‌های تخصصی ویژه‌ای نیز برای شناسایی، حمایت و پرورش استعدادهای درخشان تشکیل دهد.
وی افزود: این کمیته‌ها باید به‌صورت فعال مسیر پیشرفت دانشجویان ممتاز را تسهیل کنند، امکان تحصیل هم‌زمان در رشته‌های مرتبط را بررسی کنند و زمینه برخورداری آنان از فرصت‌های ویژه آموزشی، پژوهشی و حرفه‌ای را فراهم آورند.
لاریجانی با تأکید بر اهمیت نقش اعضای هیئت علمی برجسته در آینده دانشگاه تصریح کرد: استادان ممتاز باید بتوانند در تعیین جهت‌گیری‌های علمی و راهبردی دانشگاه نقش‌آفرینی کنند و از ظرفیت علمی و تجربی آنان برای تربیت نسل آینده پژوهشگران و مدیران کشور بهره گرفته شود.
نخبگان پزشکی باید فراتر از تخصص خود بیندیشند
وی با بیان اینکه تخصص علمی به‌تنهایی برای حل مسائل پیچیده امروز کافی نیست، بر ضرورت تربیت نخبگانی جامع‌نگر، چندرشته‌ای و برخوردار از مهارت‌های مکمل تأکید کرد.
لاریجانی گفت: فرد نخبه باید در کنار برخورداری از دانش تخصصی، توانایی رهبری، سیاست‌گذاری، کارآفرینی، نوآوری، جریان‌سازی و نگاه فلسفی به مسائل را نیز داشته باشد.
وی افزود: نخبگان برای اثرگذاری واقعی در جامعه باید مهارت‌های ارتباطی، اجتماعی و مدیریتی را فرا بگیرند و بتوانند مسائل را از زوایای مختلف بررسی کنند؛ زیرا بسیاری از چالش‌های کشور و نظام سلامت، ماهیتی چندبعدی دارند و با دانش یک رشته به‌تنهایی حل نمی‌شوند.
این استاد ممتاز دانشگاه با اشاره به بیماری دیابت به‌عنوان نمونه‌ای از مسائل پیچیده نظام سلامت اظهار داشت: برای حل مسئله دیابت نمی‌توان تنها به متخصص غدد متکی بود؛ بلکه باید مجموعه‌ای از تخصص‌های مختلف در کنار یکدیگر قرار گیرند تا راهکارهایی مؤثر برای پیشگیری، درمان و مدیریت پیامدهای اجتماعی بیماری ارائه شود.
هوش مصنوعی، ژنتیک و فناوری؛ ضرورت‌های پزشکی آینده
لاریجانی با تأکید بر اهمیت رویکرد میان‌رشته‌ای در علوم پزشکی گفت: متخصصان آینده باید علاوه بر دانش تخصصی خود، با حوزه‌هایی مانند ژنتیک، هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین نیز آشنا باشند.
وی با اشاره به تجربه پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران در توسعه همکاری‌های میان‌رشته‌ای، از انتشار کتابی توسط ناشر بین‌المللی اشپرینگر خبر داد و افزود: رویکرد این اثر نیز بر این مبنا استوار است که متخصص غدد در دنیای امروز نمی‌تواند تنها به دانش تخصصی غدد اکتفا کند و برای پاسخ‌گویی به مسائل واقعی سلامت باید از ظرفیت دانش‌های نوظهور بهره بگیرد.
وی تأکید کرد: آموزش میان‌رشته‌ای و توسعه مهارت‌های مکمل باید به یکی از محورهای اصلی برنامه‌های حمایت از استعدادهای درخشان دانشگاه تبدیل شود تا پژوهشگران آینده بتوانند به‌جای محدودشدن به مرزهای سنتی رشته‌های علمی، در حل مسائل پیچیده کشور نقش‌آفرینی کنند.
قانون جهش تولید دانش‌بنیان؛ فرصتی برای کاهش وابستگی دانشگاه‌ها به بودجه دولتی
رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیت‌های قانونی حمایت از پژوهش و نوآوری در کشور اشاره کرد و گفت: در ایران اقدامات ارزشمندی برای سامان‌دهی نظام نخبگانی و ایجاد نهادهایی مانند بنیاد ملی نخبگان انجام شده است، اما لازم است این ساختارها از فعالیت‌های صرفاً اداری و قانون‌گذاری فراتر روند و زمینه اقدامات مؤثر و عملی را فراهم کنند.
وی با تأکید بر ضرورت استفاده دانشگاه‌ها از ظرفیت قانون جهش تولید دانش‌بنیان اظهار داشت: این قانون فرصت‌های مهمی برای توسعه همکاری دانشگاه‌ها با شرکت‌ها، نهادهای عمومی و بخش‌های اقتصادی فراهم کرده است، اما هنوز بسیاری از ظرفیت‌های آن به‌خوبی شناخته نشده و مورد استفاده قرار نگرفته است.
لاریجانی افزود: بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها می‌تواند به دانشگاه‌ها کمک کند تا منابع مالی جدیدی برای توسعه پژوهش، فناوری و نوآوری ایجاد کنند، وابستگی خود به بودجه‌های دولتی را کاهش دهند و با آزادی عمل بیشتری برنامه‌های علمی و توسعه‌ای خود را پیش ببرند.
آینده دانشگاه علوم پزشکی تهران در گرو سرمایه‌گذاری بر استعدادهای درخشان
لاریجانی با اشاره به ظرفیت‌های علمی و انسانی دانشگاه علوم پزشکی تهران اظهار داشت: این دانشگاه از جایگاه و سرمایه علمی ارزشمندی برخوردار است و باید با ایجاد سازوکارهای هدفمند، زمینه شناسایی و پرورش استعدادهای ممتاز و بهره‌گیری از توان اعضای هیئت علمی برجسته را بیش‌ازپیش فراهم کند.
به نقل از ایسنا، وی در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد: حکمرانی اثربخش در گرو توجه به نخبگان است و سرمایه‌گذاری پایدار، شایسته‌گزینی، ثبات، امنیت و فراهم‌کردن فرصت اثرگذاری برای استعدادهای برتر می‌تواند مسیر توسعه علمی و پیشرفت کشور را هموار کند.
لاریجانی خاطرنشان کرد: هر اقدامی در مسیر حمایت از استعدادهای درخشان، سرمایه‌گذاری برای آینده دانشگاه است و می‌تواند دانشگاه علوم پزشکی تهران را در مسیر ارتقای جایگاه علمی، تربیت رهبران آینده پزشکی و ایفای نقش مؤثرتر در توسعه کشور یاری کند.