معاون علمی رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت تغییر رهیافت مدیران شهری و اصلاح رویکرد حکمرانی شهرها از بوروکراسی به عمل‌گرایی، گفت: توسعه زیرساخت‌های پیشرفته، هوش مصنوعی و خدمات دیجیتال به‌تنهایی رفاه شهری ایجاد نمی‌کند؛ بلکه نخستین گام، تغییر رهیافت و نگرش مدیران به استفاده از دانش و فناوری برای حل مسائل شهروندان است.
به گزارش سیناپرس، حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور و رئیس بنیاد ملی نخبگان، در حاشیه سمینار «تحول مفاهیم شهری و مسیر حرکت به سوی شهرهای دانش‌بنیان، هوشمند و شناختی» که امروز، ۲۳ مهرماه ۱۴۰۵، در اتاق بازرگانی اصفهان برگزار شد، در جمع خبرنگاران با اشاره به ضرورت تبیین الگوهای حکمرانی علم و فناوری اظهار کرد: معاونت علمی تلاش می‌کند در حوزه‌های مختلف حکمرانی، با توجه به پارادایم‌های جدید و مسائل موجود در زنجیره‌های مختلف، الگوهای خود را تبیین و تشریح کند؛ زیرا پیشبرد یک الگو بدون توضیح ابعاد و منطق آن، ممکن است درک دقیق موضوع را برای مخاطبان دشوار کند.
وی با بیان این‌که محیط استقرار و فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان و دانشگاه‌ها در توسعه علم و فناوری نقش مهمی دارد، افزود: یکی از عوامل مؤثر بر پیشرفت شرکت‌های دانش‌بنیان، دانشگاه‌ها و توسعه دانش و فناوری در کشور، محیطی است که این ظرفیت‌ها در آن فعالیت می‌کنند. این محیط، شهرها و روستاها را نیز دربر می‌گیرد و کیفیت حکمرانی و مدیریت آن می‌تواند بر نحوه استفاده از ظرفیت‌های علمی و فناورانه اثرگذار باشد.
افشین، با اشاره به وجود الگوها و استانداردهای مختلف برای دسته‌بندی شهرها در جهان، ادامه داد: در ادبیات توسعه شهری، مفاهیمی همچون شهر دانش‌محور، شهر دانش‌بنیان، شهر دیجیتال، شهر هوشمند، شهر مبتنی بر هوش مصنوعی و شهر شناختی مطرح است. شناخت تفاوت این مفاهیم به مدیران شهری کمک می‌کند تا بدانند توسعه هر یک از این الگوها چه اهدافی را دنبال می‌کند و چگونه می‌توان از ظرفیت‌های دانش و فناوری برای بهبود شرایط زندگی در شهر بهره گرفت.
معاون علمی رئیس‌جمهور، یکی از معیارهای مهم پیشرفت شهری را کاهش دشواری‌های زندگی روزمره شهروندان دانست و تصریح کرد: شهر پیشرفته، شهری است که مردم برای انجام امور اداری خود با زحمت و پیچیدگی‌های غیرضروری مواجه نباشند و بتوانند با استفاده از امکانات موجود، از رفاه و آسایش بیشتری برخوردار شوند.
وی با تأکید بر ارتباط مستقیم این رویکرد با توسعه اقتصاد دانش‌بنیان، خاطرنشان کرد: هنگامی که دانش، ایده و فناوری وارد فرایندهای اداره شهر و ارائه خدمات به شهروندان می‌شود، زمینه ایجاد بازار مناسب برای شرکت‌های دانش‌بنیان نیز فراهم می‌شود. به این ترتیب، نیازهای شهری می‌توانند به بستری برای به‌کارگیری محصولات و خدمات فناورانه و توسعه فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان تبدیل شوند.
رییس بنیاد ملی نخبگان، در تبیین مفهوم فناوری، با اشاره به نقش آن در تسهیل فعالیت‌های انسانی، گفت: فناوری زمانی ارزش واقعی خود را نشان می‌دهد که انجام کارهایی را که انسان پیش‌تر با دشواری انجام می‌داد، ساده‌تر کند. از این منظر، استفاده از دانش و فناوری در مدیریت شهری باید با هدف تسهیل امور، کاهش دشواری‌های شهروندان و بهبود کیفیت خدمات صورت گیرد.
وی هدف از تشریح مفاهیم مختلف شهرهای دانش‌بنیان، هوشمند و شناختی را کمک به درک روشن‌تر مدیران شهری از نقش دانش و فناوری در توسعه شهرها عنوان کرد و افزود: مدیران باید بدانند که سرمایه‌گذاری در حوزه دانش‌بنیان، توسعه زیرساخت‌ها و استفاده از فناوری، زمانی اثربخش خواهد بود که به بهبود رفاه و شرایط زندگی مردم منجر شود.
ضرورت تغییر رهیافت مدیران و روند حکمرانی شهری بر مبنای معماری نوین حکمرانی علم، فناوری و نوآوری
افشین با تأکید بر ضرورت بازنگری در الگوهای مدیریت شهری بر مبنای معماری نوین حکمرانی علم، فناوری و نوآوری، تصریح کرد: تحقق شهرهای دانش‌بنیان و هوشمند مستلزم تغییر رهیافت حکمرانی شهری و حرکت به سمت الگوهایی است که دانش، فناوری و نوآوری را در کانون سیاست‌گذاری، تصمیم‌گیری و حل مسائل شهری قرار می‌دهند. در این چارچوب، زیرساخت‌های فناورانه و ابزارهایی همچون هوش مصنوعی و خدمات دیجیتال، زمانی به ارتقای کیفیت زندگی شهروندان و افزایش رفاه عمومی منجر می‌شوند که در خدمت حکمرانی کارآمد، مسئله‌محور و عمل‌گرا قرار گیرند و زمینه مشارکت مؤثر دانشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و سایر بازیگران زیست‌بوم نوآوری در مدیریت و توسعه شهرها فراهم شود.
رییس ملی نخبگان، با تأکید بر این‌که تحقق شهرهای پیشرفته بیش از هر چیز به تحول در رهیافت مدیران نیاز دارد، اظهار کرد: نمی‌توان صرفاً با ایجاد زیرساخت‌های پیشرفته، استفاده از هوش مصنوعی یا دیجیتالی‌کردن خدمات، تصور کرد که رفاه شهری محقق شده است. نخستین گام، تغییر نگاه و رویکرد مدیران است و پس از آن می‌توان از ابزارها و فناوری‌های مختلف برای ایجاد شرایط مناسب‌تر در شهر استفاده کرد.
وی افزود: فناوری‌ها و زیرساخت‌های پیشرفته، ابزارهایی برای تحقق اهداف توسعه شهری هستند؛ اما اثربخشی آن‌ها به نحوه استفاده از این ابزارها و رویکرد مدیران در به‌کارگیری آن‌ها بستگی دارد. اگر نگاه مدیریتی تغییر کند، ابزارهای فناورانه می‌توانند در خدمت رفع مسائل شهری و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان قرار گیرند.
حرکت به سمت نسل پنجم اینترنت در کنار اصلاح رویکردهای مدیریتی
افشین در پاسخ به پرسشی درباره نقش زیرساخت اینترنت در تحقق شهرهای دانش‌بنیان، هوشمند و شناختی و امکان توسعه این الگوها با توجه به وضعیت فعلی اینترنت کشور، گفت: باید برای آینده برنامه‌ریزی کنیم. زیرساخت اینترنت یکی از زیرساخت‌های مهم در این مسیر است و کشور باید به سمت توسعه و بهره‌گیری از فناوری نسل پنجم ارتباطات همراه (5G) حرکت کند.
وی با اشاره به تلاش‌های وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات برای توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، ابراز امیدواری کرد که زیرساخت‌های موردنیاز برای پیشبرد این رویکردها فراهم شود.
معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور در عین حال تأکید کرد: فراهم‌بودن زیرساخت‌های ارتباطی و فناورانه ضروری است، اما به‌تنهایی برای تحقق اهداف موردنظر کفایت نمی‌کند. شرط لازم در این مسیر، تغییر دیدگاه مدیران و حرکت از رویکردهای بوروکراتیک به سمت عمل‌گرایی است.
افشین در پایان خاطرنشان کرد: توسعه شهرهای دانش‌بنیان و بهره‌گیری مؤثر از فناوری‌های نوین، مستلزم آن است که مدیران به‌جای تمرکز صرف بر ایجاد زیرساخت‌ها و ابزارها، بر استفاده عملی از ظرفیت‌های موجود برای حل مسائل شهروندان و ارتقای رفاه عمومی تمرکز کنند.