شرکت ساینس کورپوریشن از کاشت موفقیت‌آمیز تراشه بینایی PRIMA در چشم نخستین بیمار مبتلا به بیماری اشتارگات خبر داد؛ دستاوردی که می‌تواند مسیر توسعه فناوری‌های پیشرفته برای بازگرداندن بخشی از توانایی بینایی در مبتلایان به بیماری‌های تخریب‌کننده شبکیه را هموار کند.
به گزارش سیناپرس، مکس هوداک، مدیرعامل ساینس کورپوریشن و مدیرعامل پیشین و از بنیان‌گذاران نورالینک، اعلام کرد این ایمپلنت در ماه مه در چشم یک بیمار مبتلا به اشتارگات کاشته شده است. این اقدام در چارچوب یک مطالعه بالینی در بیمارستان چشم سیدنی استرالیا انجام می‌شود.
بر اساس گزارش منتشرشده، بیمار در نخستین جلسه توان‌بخشی موفق شد یک حرف را تشخیص دهد و در جلسه دوم توانست یک کلمه را بخواند. این نتایج اولیه نشان می‌دهد فناوری مذکور ممکن است به برخی بیماران در بازیابی توانایی تشخیص حروف و کلمات کمک کند؛ هرچند ارزیابی اثربخشی آن به بررسی‌های بیشتر نیاز دارد.
بیماری اشتارگات یک اختلال ژنتیکی شبکیه است که به‌تدریج سلول‌های حساس به نور را در بخش مرکزی شبکیه تخریب می‌کند. در نتیجه، بینایی مرکزی بیمار کاهش می‌یابد و نقطه‌ای نابینا در مرکز میدان دید شکل می‌گیرد که ممکن است با پیشرفت بیماری گسترش پیدا کند. در این وضعیت، بخش‌هایی از شبکیه که وظیفه انتقال پیام‌های بینایی به مغز را بر عهده دارند، ممکن است همچنان فعال باقی بمانند.
فناوری PRIMA چگونه عمل می‌کند؟
سامانه PRIMA از یک ایمپلنت بسیار کوچک تشکیل شده است که در پشت چشم و در ناحیه آسیب‌دیده شبکیه قرار می‌گیرد. ابعاد این تراشه حدود دو در دو میلی‌متر است و با کمک عینکی مجهز به دوربین، اطلاعات تصویری محیط را دریافت می‌کند. این سامانه با تبدیل اطلاعات نوری به تحریک الکتریکی، امکان انتقال سیگنال‌های بینایی را از طریق بخش‌های باقی‌مانده شبکیه فراهم می‌سازد.
فرایند کاشت دستگاه با جراحی انجام می‌شود و طبق توضیحات ارائه‌شده، این عمل حدود یک ساعت زمان می‌برد. پس از جراحی نیز بیمار باید در جلسات توان‌بخشی شرکت کند تا نحوه استفاده از سامانه و تفسیر اطلاعات بصری دریافتی را بیاموزد.
با این حال، PRIMA در وضعیت کنونی قادر به بازگرداندن کامل بینایی طبیعی نیست. این فناوری تصویری محدود و سیاه‌وسفید ایجاد می‌کند و عملکرد آن بیشتر بر تشخیص الگوها، حروف و جزئیات دارای کنتراست بالا متمرکز است. بنابراین، دستیابی به میدان دید گسترده‌تر و افزایش وضوح تصویر همچنان از چالش‌های اصلی توسعه این فناوری محسوب می‌شود.
گسترش مفهوم رابط مغز و رایانه
هوداک با اشاره به کاربردهای گسترده‌تر فناوری‌های عصبی معتقد است رابط‌های مغز و رایانه نباید صرفاً به ابزارهایی برای کنترل رایانه یا تجهیزات دیجیتال محدود شوند. به گفته او، شبکیه بخشی از سیستم عصبی مرکزی است و فناوری‌هایی مانند کاشت حلزون شنوایی، پروتزهای شبکیه و سامانه‌های حرکتی نیز می‌توانند در چارچوب گسترده‌تر رابط‌های عصبی قرار گیرند.
از این منظر، توسعه PRIMA بخشی از تلاش برای طراحی نسل جدیدی از فناوری‌های پزشکی است که با تعامل مستقیم با سیستم عصبی، عملکردهای ازدست‌رفته بدن را تا حدی جبران می‌کنند.
چشم‌انداز توسعه تراشه بینایی
این سامانه پیش‌تر در اروپا برای برخی بیماران مبتلا به آتروفی جغرافیایی، مرحله پیشرفته دژنراسیون ماکولا مرتبط با افزایش سن، عرضه شده بود. ساینس کورپوریشن اکنون در حال بررسی امکان استفاده از این فناوری برای بیماری‌های دیگری از جمله اشتارگات است؛ اختلالی که در حال حاضر درمان قطعی برای آن وجود ندارد.
به گفته هوداک، افزایش میدان دید و بهبود قدرت تفکیک تصویر از اهداف بعدی توسعه دستگاه به شمار می‌روند. تحقق این اهداف مستلزم طراحی ایمپلنت‌های بزرگ‌تر، سازگار با انحنای چشم و استفاده از الکترودهای کوچک‌تر است تا اطلاعات بصری با جزئیات بیشتری منتقل شوند.
با وجود نتایج اولیه امیدوارکننده، میزان اثربخشی و ایمنی این روش در بیماران مبتلا به اشتارگات باید در مطالعات بالینی بیشتر مشخص شود. در صورت تأیید نتایج، این فناوری می‌تواند به یکی از رویکردهای نوین برای کمک به افراد مبتلا به برخی بیماری‌های تخریب‌کننده شبکیه تبدیل شود.