استفاده کودکان زیر دو سال از صفحه‌نمایش، فراتر از مدت‌زمان تماشای آن، با این پرسش اساسی همراه است که نمایشگرها چه تأثیری بر فرصت‌های رشد، یادگیری و تعامل اجتماعی کودکان می‌گذارند. پژوهشگران تأکید می‌کنند که برای کاهش پیامدهای احتمالی این مواجهه، علاوه بر آگاهی‌بخشی به والدین، باید به نقش محصولات دیجیتال، شرایط زندگی خانواده‌ها و سیاست‌های حمایتی نیز توجه کرد.
به گزارش سیناپرس،در دو سال نخست زندگی، بخش مهمی از یادگیری و رشد کودک از طریق ارتباط رودررو با مراقبان، بازی فعال و کاوش در محیط اطراف شکل می‌گیرد. از این رو، بررسی میزان استفاده از صفحه‌نمایش نباید تنها به شمارش دقایق محدود شود؛ بلکه باید مشخص شود این زمان جایگزین چه فعالیت‌ها و تجربه‌هایی در زندگی روزمره کودک شده است.
بر اساس گزارش مورد استناد پژوهشگران، نزدیک به دو سوم نوزادان و کودکان نوپا بیش از میزان توصیه‌شده از صفحه‌نمایش استفاده می‌کنند. در عین حال، شرایط خانواده‌ها برای مدیریت این موضوع یکسان نیست و عواملی مانند اشتغال والدین، فشارهای روانی، محدودیت حمایت اجتماعی و دشواری‌های اقتصادی می‌توانند بر تصمیم‌های روزمره آنان تأثیر بگذارند. به همین دلیل، مسئولیت کاهش مواجهه کودکان خردسال با نمایشگرها را نمی‌توان صرفاً بر عهده والدین گذاشت.
در همین زمینه، پژوهشگرانی از دانشگاه آکلند نیوزیلند، شواهد مربوط به استفاده کودکان زیر دو سال از صفحه‌نمایش را بررسی کرده‌اند. آنان با تکیه بر نتایج یک مرور نظام‌مند گسترده در بریتانیا، بر ضرورت بازنگری در رویکردهای رایج سلامت عمومی تأکید کرده‌اند؛ رویکردهایی که معمولاً بیش از هر چیز بر رفتار والدین و انتخاب‌های فردی آنان متمرکز هستند.
مرور نظام‌مند، روشی علمی برای شناسایی، ارزیابی و جمع‌بندی پژوهش‌های پیشین درباره یک موضوع مشخص است. پژوهشگران در این بررسی، یافته‌های مطالعات پیشین را در کنار وضعیت استفاده از صفحه‌نمایش در نیوزیلند و فشارهای اجتماعی و اقتصادی وارد بر خانواده‌ها قرار داده‌اند تا راهکارهای مؤثرتر برای مواجهه با این مسئله را بررسی کنند.
استفاده از نمایشگر چه پیامدهایی برای رشد کودک دارد؟
استفاده از صفحه‌نمایش در کودکان زیر دو سال، فایده چشمگیری نشان نداده است؛ در مقابل، شواهد از احتمال ارتباط آن با پیامدهای نامطلوب در برخی جنبه‌های سلامت و رشد حکایت دارند.
از جمله موضوعات مطرح‌شده در این بررسی می‌توان به خواب، وزن بدن، بینایی و سلامت چشم اشاره کرد. همچنین احتمال ارتباط استفاده از نمایشگر با رشد مهارت‌های ارتباطی، یادگیری زبان، توانایی حل مسئله و دیگر جنبه‌های رشد کودک مورد توجه قرار گرفته است.
با این حال، اشاره به این ارتباط‌ها لزوماً به معنای اثبات رابطه علت و معلولی در همه موارد نیست؛ بلکه نشان می‌دهد این حوزه به بررسی دقیق‌تر و توجه به شرایط استفاده از صفحه‌نمایش نیاز دارد.
مسئولیت استفاده از صفحه‌نمایش فقط بر عهده والدین نیست
یکی از محورهای اصلی گزارش، ضرورت توجه به عواملی است که رفتار خانواده‌ها را شکل می‌دهند. پژوهشگران معتقدند استفاده از صفحه‌نمایش ممکن است فرصت تعامل مستقیم کودک با مراقبان، بازی فعال و کشف محیط پیرامون را کاهش دهد؛ تجربه‌هایی که در فرایند رشد سالم کودک نقش مهمی دارند.
از سوی دیگر، محصولات دیجیتال اغلب با هدف جلب و حفظ توجه کاربران طراحی می‌شوند، اما پیامدهای احتمالی استفاده از آن‌ها ممکن است متوجه کودکان و خانواده‌ها شود و در بلندمدت، نظام‌های سلامت و آموزش را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
بر این اساس، پژوهشگران تأکید می‌کنند که توصیه به والدین برای محدود کردن زمان استفاده از نمایشگر، بدون توجه به شرایط زندگی و امکانات در دسترس آنان، نمی‌تواند به‌تنهایی پاسخگوی این مسئله باشد.
چه راهکارهایی برای کاهش مواجهه کودکان پیشنهاد شده است؟
در این گزارش، مجموعه‌ای از اقدامات برای مواجهه مؤثرتر با استفاده کودکان خردسال از صفحه‌نمایش پیشنهاد شده است. یکی از این اقدامات، حمایت از والدین بدون سرزنش آنان و توجه به محدودیت‌ها و فشارهایی است که در زندگی روزمره با آن مواجه‌اند.
ایجاد محیط‌های بدون صفحه‌نمایش در مراکز آموزش دوران کودکی و مراکز درمانی، از دیگر پیشنهادهای مطرح‌شده است. همچنین پژوهشگران بر اهمیت سیاست‌های حمایتی در زمینه مرخصی والدین و مراقبت از کودک تأکید کرده‌اند؛ سیاست‌هایی که می‌توانند بر فرصت و توان خانواده‌ها برای مراقبت از فرزندانشان تأثیر بگذارند.
نظارت بر بازاریابی محصولات دیجیتال ویژه کودکان خردسال و بررسی ادعاهای آموزشی فاقد پشتوانه علمی درباره این محصولات نیز در شمار پیشنهادهای گزارش قرار دارد. تدوین و اجرای راهنماهای مربوط به استفاده کودکان از صفحه‌نمایش و انجام پژوهش‌های بیشتر درباره عوامل مؤثر بر رفتار خانواده‌ها، به‌ویژه خانواده‌های تحت فشار اقتصادی و اجتماعی، از دیگر محورهای مورد تأکید است.
پژوهشگران معتقدند اثربخشی این اقدامات مستلزم آن است که تفاوت شرایط زندگی خانواده‌ها در سیاست‌گذاری‌ها در نظر گرفته شود و مسئولیت مدیریت مواجهه کودکان با نمایشگرها، تنها به انتخاب‌های فردی والدین محدود نماند.
گفتنی است این یافته‌ها و پیشنهادها در قالب یک گزارش کارشناسی سلامت عمومی منتشر شده‌اند که مرکز ارتباطات سلامت عمومی (PHCC) آن را تهیه کرده است.