رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به توسعه فناوری‌های بومی در صنعت فضایی کشور، از ساخت ماهواره‌های تصویربرداری با قدرت تفکیک مکانی یک متر و بهتر، توسعه ماهواره‌های مخابراتی و پیشبرد منظومه ماهواره‌ای شهید سلیمانی به‌عنوان بخشی از پروژه‌های مهم فضایی ایران خبر داد.
به گزارش سیناپرس، دکتر حسن سالاریه در آیین اختتامیه هفته جهانی فضا با تأکید بر ضرورت ترویج علوم فضایی و آموزش نسل کودک و نوجوان با بیان اینکه آینده زندگی بشر با توسعه و پیشرفت صنعت فضایی گره خورده است، افزود: بدون ترویج، آگاهی‌رسانی و آموزش نسل آینده، نمی‌توان انتظار داشت نسلی پرورش یابد که بتواند در این صنعت پیشگام باشد و مسیرهای تازه‌ای را بگشاید.
وی با بیان اینکه هفته جهانی فضا از رویدادهای ترویجی مهم در سراسر جهان به شمار می‌رود، افزود: اهمیت این رویداد به این دلیل است که آینده زندگی بشر به توسعه صنعت فضایی وابسته است و برای تربیت نسلی راهگشا در این عرصه، باید از دوران کودکی و نوجوانی زمینه آشنایی با این صنعت را فراهم کنیم. در سال‌های اولیه شکل‌گیری این صنعت، به‌ویژه پس از جنگ جهانی دوم، عمده نگاه‌ها به کاربردهای دفاعی و نظامی و ایجاد اقتدار معطوف بود، اما امروز صنعت فضایی با توسعه اقتصادی، مدیریت و افزایش بهره‌وری در کشورها گره خورده است.
رئیس سازمان فضایی ایران با بیان اینکه ماهواره‌های مستقر در مدار زمین قابلیت‌های متنوعی دارند، یادآورشد: امروزه مدیریت بسیاری از حوزه‌ها، به ویژه با توجه به سرعت بالای پیشرفت فناوری در جهان، بدون استفاده از ظرفیت‌های فضایی بسیار دشوار است. حوزه‌هایی مانند حمل‌ونقل، مدیریت منابع کشاورزی و آب و ارتباطات، از جمله عرصه‌هایی هستند که به طور گسترده از خدمات ماهواره‌ای بهره می‌برند.
وی با اشاره به افزایش سریع تعداد ماهواره‌های مستقر در مدار زمین، خاطرنشان کرد: شرکت‌های بزرگ جهان در حال ساخت ماهواره‌هایی با کاربردهای مختلف، از جمله تصویربرداری، مخابرات، موقعیت‌یابی، تحقیق و توسعه و اکتشافات هستند. اگر بخواهیم در آینده جایگاه مناسبی در فضا داشته باشیم و بتوانیم کشور را به‌درستی مدیریت کنیم، از جمله در زمینه بهره‌برداری از منابع غذایی و استفاده از داده‌های ماهواره‌ای، باید ظرفیت‌های لازم را در این حوزه ایجاد کنیم.
سالاریه با تأکید بر نقش محوری نیروی انسانی در توسعه صنعت فضایی، اظهار کرد: مهمترین عامل پیشرفت در این صنعت، پیش از هر چیز نیروی انسانی است. زیرساخت‌های صنعتی، آزمایشگاهی و کارگاهی را می‌توان تأمین کرد و این زیرساخت‌ها دست‌نیافتنی نیستند، اما آنچه نقش تعیین‌کننده دارد، نیروی انسانی نخبه، دانشمند، باانگیزه و از همه مهم‌تر خستگی‌ناپذیر است.
وی با بیان اینکه صنعت فضایی حوزه‌ای پیچیده است و هرچه پیچیدگی یک فناوری بیشتر باشد، دستیابی به آن نیز دشوارتر خواهد بود، اضافه کرد: از همین رو، آموزش در حوزه‌های مختلف فضایی و به‌ویژه آموزش مهارت‌های کار گروهی، اهمیت ویژه‌ای دارد و باید مورد توجه قرار گیرد. یکی از نقاط ضعف نظام آموزشی ما این است که آموزش‌ها عمدتاً بر توانایی‌های فردی متمرکز بوده‌اند؛ هرچند این روند به‌تدریج در حال بهبود است. دانش‌آموزان معمولا مسائلی را حل می‌کنند که به تقویت مهارت‌های فردی و توانایی محاسباتی آنها کمک می‌کند، اما مسائل واقعی در بسیاری از موارد به کار گروهی، تلاش مستمر و تجربه عملی نیاز دارند.
سالاریه ادامه داد: در مواجهه با مسائل واقعی، ممکن است بارها مسیرهای مختلفی را برای رسیدن به یک راه‌حل امتحان کنیم و هیچ‌یک از این مسیرها به نتیجه نرسد، اما در همین فرایند درمی‌یابیم که کدام مسیر ایراد دارد. این تجربه، بخش مهمی از فرایند حل مسئله است و در صنعت فضایی، بیش از بسیاری از حوزه‌های دیگر اهمیت دارد؛ ازاین‌رو، این صنعت به آموزش ویژه و متناسب با ماهیت خود نیازمند است.
رییس سازمان فضایی ایران با تاکید بر اینکه صنعت فضایی حوزه‌ای راهبردی و آینده‌محور است، گفت: امروزه بخش قابل توجهی از ظرفیت ارتباطات و مخابرات در جهان از طریق فضا تأمین می‌شود و خدمات مبتنی بر این ظرفیت در اختیار کشورها قرار می‌گیرد. حوزه موقعیت‌یابی نیز از دیگر کاربردهای مهم فناوری فضایی است، اما افق این صنعت به کاربردهای کنونی محدود نمی‌شود و در آینده، بهره‌برداری از منابع عظیم انرژی در فضای ماورای جو و سایر اجرام آسمانی نیز اهمیت بیشتری خواهد یافت.
وی با اشاره به طرح‌های مرتبط با استخراج منابع و انرژی در ماه و سایر اجرام آسمانی، افزود: موضوع بهره‌برداری از منابع انرژی در فضا دیگر صرفاً یک تصور تخیلی نیست، بلکه به‌عنوان برنامه‌ای جدی دنبال می‌شود. با توجه به اهمیت راهبردی انرژی در جهان و نقش آن در تحولات و منازعات بین‌المللی، نمی‌توان از ظرفیت‌های احتمالی این حوزه در سایر اجرام آسمانی غافل ماند و ما نیز باید برای برخورداری از سهم مناسب در این عرصه برنامه‌ریزی کنیم.
رئیس سازمان فضایی ایران با تأکید بر نقش آموزش و فرهنگ‌سازی در دستیابی به اهداف بلندمدت فضایی، اظهار کرد: فعالیت در این حوزه بدون آموزش، ترویج و فرهنگ‌سازی دشوار خواهد بود. پروژه‌های فضایی زمان‌بر هستند و به سرمایه‌گذاری‌های بزرگ و بلندمدت نیاز دارند؛ بنابراین، اگر آموزش و ترویج در جامعه جدی گرفته نشود و مطالبه‌گری عمومی برای پیشرفت در این حوزه شکل نگیرد، تداوم موفقیت در اجرای چنین پروژه‌هایی دشوار می‌شود.
وی با اشاره به تجربه پروژه‌های بزرگ فضایی در جهان گفت: با بررسی تاریخچه تلسکوپ‌ها و اکتشافات فضایی در نقاط مختلف و مدارهای گوناگون، می‌توان دید که بسیاری از این دستاوردها حاصل برنامه‌هایی چندساله بوده‌اند و اجرای برخی از آنها بیش از ۱۰ سال زمان برده است. این موضوع نشان می‌دهد که توسعه صنعت فضایی به برنامه‌ریزی بلندمدت، سرمایه‌گذاری مستمر و تربیت نیروی انسانی توانمند نیاز دارد.
رئیس سازمان فضایی ایران با تأکید بر ضرورت تداوم آموزش و ترویج علوم فضایی در مدارس، گفت: توسعه صنعت فضایی به تأمین مالی، سرمایه‌گذاری بلندمدت، کار تیمی و همکاری‌های بین‌المللی نیاز دارد و برای تربیت نیروی انسانی توانمند در این حوزه، باید آموزش و آگاهی‌رسانی از دوران کودکی و نوجوانی آغاز شود.
سالاریه با اشاره به اهمیت آموزش‌وپرورش در تربیت نسل آینده فعالان صنعت فضایی، اظهار کرد: پروژه‌های فضایی علاوه بر دانش فنی، به سرمایه‌گذاری، تأمین مالی، تلاش مستمر و کار تیمی در سطح بین‌المللی نیاز دارند و پیش‌بینی می‌شود در آینده نیز اهمیت این موضوعات بیشتر شود؛ بنابراین آموزش، اطلاع‌رسانی و ترویج علوم فضایی اهمیت ویژه‌ای دارد.
وی با اشاره به همکاری سازمان فضایی ایران با مجموعه آموزش‌وپرورش و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، افزود: دانشگاه‌ها نقش مهمی در تربیت نیروی متخصص دارند و در این زمینه نیز فعالیت‌هایی در حال انجام است، اما اگر پشتوانه مناسبی در آموزش‌وپرورش وجود نداشته باشد، فعالیت در سطح دانشگاه دشوارتر خواهد شد. از این رو، همکاری با مجموعه‌هایی که در زمینه آموزش و پرورش استعدادهای کودکان و نوجوانان فعالیت می‌کنند، برای سازمان فضایی ایران مایه افتخار است.
سالاریه با اشاره به برنامه‌های اجراشده در هفته جهانی فضا، گفت: تا زمان برگزاری این مراسم، بیش از ۴۵۰ برنامه علمی، ترویجی و آموزشی در سراسر کشور در حوزه‌های مرتبط با نجوم، اخترفیزیک و فناوری‌های فضایی ثبت شده است که بخش عمده‌ای از آنها با تلاش همکاران در آموزش‌وپرورش اجرا شده‌اند. پیش‌بینی می‌شود برنامه‌های بیشتری نیز به این مجموعه اضافه شود.
رئیس سازمان فضایی ایران تأکید کرد: نگاه ما صرفاً معطوف به یک هفته نیست، بلکه برنامه‌ریزی شده است تا فعالیت‌های آموزشی و ترویجی در طول سال ادامه داشته باشد. این برنامه‌ها طیف متنوعی از فعالیت‌ها را در بر می‌گیرند؛ از مسابقات ساده و آشنایی اولیه، ساخت ماکت و فعالیت‌های مقدماتی گرفته تا مسابقات پیشرفتهای که در آنها دانش‌آموزان تحلیل تصاویر ماهواره‌ای را آموزش می‌بینند و مهارت‌های لازم را کسب می‌کنند. برخی از این مسابقات نیز چند ماه به طول می‌انجامند و آموزش در کنار آنها ادامه دارد.
وی از مربیان، معلمان، دانش‌آموزان و خانواده‌ها خواست برنامه‌ها و فعالیت‌های ترویجی حوزه فضایی را دنبال کنند و افزود: استادان دانشگاه تلاش‌های ارزشمندی در حوزه علمی انجام می‌دهند، اما اگر در زمینه ترویج علم و آشنایی نسل آینده با این حوزه فعالیت نکنیم، ممکن است این نسل را از دست بدهیم. از این رو، باید ترویج علوم فضایی را در کنار فعالیت‌های تخصصی جدی بگیریم.
سالاریه با اشاره به سابقه فعالیت‌های فضایی ایران، اظهار کرد: فعالیت در صنعت فضایی کشور از اواخر دهه ۱۳۷۰ آغاز شد و با شکل‌گیری ساختار سازمان فضایی ایران در مجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، این فعالیت‌ها با محوریت این سازمان توسعه یافت. در نتیجه، بیش از ۲۰ سال است که کشور در این حوزه فعالیت می‌کند و طی این مدت، فناوری‌های متعددی به‌صورت بومی توسعه یافته‌اند.
وی با بیان اینکه ایران در زمینه توسعه فناوری‌های فضایی به توانمندی‌های قابل توجهی دست یافته است، گفت: کشورمان توانایی ساخت ماهواره و ماهواره‌بر را در برخی کلاس‌های جرمی به‌ویژه کلاس‌های سبک‌تر به دست آورده است. هرچند در همه زمینه‌ها نمی‌توان این توانمندی‌ها را با کشورهای پیشرو جهان مقایسه کرد، ایران در شمار حدود ۱۰ تا ۱۲ کشور دارای توانمندی‌های مختلف این حوزه قرار دارد و محصولات عملیاتی نیز در مدار دارد. در کشور روی ماهواره‌برهای مختلف با پیشران‌های سوخت مایع و جامد و همچنین ماهواره‌ها و پلتفرم‌های ماهواره‌ای کار می‌شود. در حوزه تصویربرداری نیز ماهواره‌هایی با قدرت تفکیک مکانی یک متر و بهتر از آن در دست ساخت هستند. توسعه ماهواره‌های مخابراتی و منظومه ماهواره‌ای شهید سلیمانی نیز از دیگر پروژه‌های مهم کشور در صنعت فضایی به شمار می‌روند.
معاون وزیر ارتباطات این فعالیت‌ها را بخشی از حوزه بالادستی صنعت فضایی دانست و ادامه داد: در بخش پایین‌دستی نیز خدمات مبتنی بر داده‌ها و تصاویر ماهواره‌ای توسعه یافته‌اند و شرکت‌های متعددی از این تصاویر برای ارائه خدمات در حوزه‌هایی مانند کشاورزی و نقشه‌برداری استفاده می‌کنند.
سالاریه با تأکید بر آثار اقتصادی سرمایه‌گذاری در صنعت فضایی، گفت: بر اساس گزارش‌ها و برآوردهای مختلف، هر واحد سرمایه‌گذاری در این صنعت می‌تواند ارزش افزوده‌ای چندبرابری و حتی در برخی برآوردها چند ده برابر ایجاد کند. این ارزش افزوده گاهی به‌صورت مستقیم و از طریق درآمد حاصل از خدمات بروز می‌کند و گاهی نیز غیرمستقیم است؛ به این معنا که بهره‌وری افزایش می‌یابد یا از بروز و گسترش خسارت‌ها جلوگیری می‌شود. صنعت فضایی همین امروز نیز در زندگی روزمره مردم نقش دارد و علاوه بر اهمیت فناورانه، صنعتی اقتصادی محسوب می‌شود. در ایران نیز در حوزه پایین‌دستی این صنعت پیشرفتهای خوبی حاصل شده و پروژه‌های متعددی تعریف شده است.
رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به تداوم همکاری‌ها با آموزش‌وپرورش و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، اظهار کرد: برنامه‌ریزی شده است مسابقات و فعالیت‌های آموزشی و ترویجی در طول سال ادامه پیدا کند و در روز ۱۴ بهمن، همزمان با روز فناوری فضایی در کشور، برخی از این مسابقات به پایان برسند و جوایز برگزیدگان نیز اهدا شود.
سالاریه همچنین با اشاره به موفقیت‌های دانش‌آموزان ایرانی در المپیاد نجوم، گفت: این موفقیت‌ها در شرایط دشوار به دست آمده‌اند و کسب جایگاه ارزشمند علمی در سطح جهان، آن هم برای چند دوره متوالی، افتخارآفرین است. با این حال، باید توجه داشت که فضیلت مهم‌تر آن است که دانش، توانایی و تخصص خود را برای حل مسائل کشور به کار بگیریم. ممکن است برخی تصور کنند علاقه‌ای به فعالیت در صنعت فضایی ندارند، زیرا کشور در حوزه‌های مختلف با مسائل متعددی روبه‌رو است؛ اما این موضوع محدود به یک صنعت خاص نیست. در همه زمینه‌ها به افرادی نیاز داریم که با تکیه بر تخصص خود وارد میدان شوند و برای حل مسائل تلاش کنند.
رئیس سازمان فضایی ایران ادامه داد: در عرصه جهانی، به‌ویژه در حوزه فناوری‌های پیشرفته، دستیابی به توانمندی‌های راهبردی به‌سادگی امکان‌پذیر نیست و نمی‌توان همواره انتظار داشت فناوری‌ها آماده در اختیار ما قرار گیرند تا بدون تلاش و ابتکار از آنها استفاده کنیم. بسیاری از توانمندی‌هایی که امروز در کشور شکل گرفته‌اند، حاصل تلاش، پشتکار و پذیرش دشواری‌های مسیر بوده‌اند. اگر دانش و تخصص خود را برای حل مسائل کشور به کار بگیریم، در کنار رشد فردی، توانایی کار تیمی و حل مسئله را نیز تقویت کنیم و در حوزه‌ای که به آن علاقه‌مندیم و توانایی فعالیت در آن را داریم، مسئولیت‌پذیر باشیم، می‌توانیم به پیشرفت کشور کمک کنیم و در مسیر سربلندی ایران گام برداریم.