هوش مصنوعی به یکی از مهم‌ترین فناوری‌های اثرگذار بر آموزش، پژوهش و فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی تبدیل شده و دانشگاه‌ها بیش از گذشته با ضرورت تربیت نیروی متخصص و توسعه کاربردهای این فناوری مواجه هستند. در همین راستا، دانشگاه علم و فرهنگ با تغییر ساختار گروه کامپیوتر و توسعه فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی، دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر را راه اندازی کرد تا ظرفیت‌های آموزش، پژوهش و نوآوری را در این حوزه به یکدیگر پیوند دهد.
به گزارش سیناپرس، دکتر محمدحسین ایمانی خوشخو، رئیس دانشگاه علم و فرهنگ و رئیس پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی، در مراسم افتتاحیه دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر دانشگاه علم و فرهنگ اظهار کرد: دانشگاه علم و فرهنگ تلاش کرده است دانشگاهی پویا باشد و فعالیت‌های آن متناسب با نیازهای روز کشور پیش برود.
وی با اشاره به جایگاه دانشگاه علم و فرهنگ در میان دانشگاه‌های کشور گفت: اکنون اگر از مسئولان یا مردم درباره دانشگاه‌های معتبر تهران سوال شود و قرار باشد پس از چند دانشگاه بزرگ پایتخت، دانشگاهی معرفی شود، نام دانشگاه علم و فرهنگ نیز مطرح می‌شود. این جایگاه نتیجه تلاش‌هایی است که برای پویایی دانشگاه انجام شده است.
ایمانی خوشخو با بیان اینکه دانشگاه علم و فرهنگ به نهادی با سابقه ۴۴ سال، یعنی جهاد دانشگاهی، وابسته است، افزود: وقتی نهادی با این سابقه همچنان با نیازهای جدید کشور مواجه است و از آن برای انجام کارهای بر زمین مانده کمک خواسته می‌شود، طبیعی است که دانشگاه وابسته به این نهاد نیز باید متناسب با تحولات روز حرکت کند.
وی با اشاره به اهمیت روزافزون هوش مصنوعی ادامه داد: هوش مصنوعی امروز موضوع روز کشور است و مردم و فعالان حوزه‌های مختلف با این فناوری همزمان با تردید و خوشحالی مواجه هستند. در پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی که در کنار دانشگاه قرار دارد نیز تلاش کرده‌ایم حوزه‌های مختلف را به هوش مصنوعی نزدیک کنیم.
رئیس پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی با اشاره به برگزاری نشست «هوش مصنوعی و سینما» گفت: در این نشست، فعالان حوزه سینما را دعوت کردیم تا درباره این موضوع گفت‌وگو کنیم که در مواجهه با هوش مصنوعی چه باید کرد. نگرانی‌هایی وجود دارد که با توسعه این فناوری، نقش کارگردان، فیلمنامه‌نویس و دیگر عوامل تولید سینما کمرنگ شود.
ایمانی خوشخو افزود: در یکی از این نشست‌ها، یک کارگردان فیلمی حدود ۱۵ دقیقه‌ای را به نمایش گذاشت که دارای عناصر مختلف سینمایی از جمله اکشن، شخصیت‌ها و جلوه‌های ویژه بود. وقتی از یک فیلمبردار درباره زمان لازم برای ساخت چنین اثری سوال شد، حداقل یک سال تا یک سال و نیم زمان را مطرح کرد، اما سازنده فیلم نشان داد که همان اثر در مدت یک ساعت با استفاده از هوش مصنوعی تولید شده است.
وی با تاکید بر ضرورت برخورد فعالانه با هوش مصنوعی گفت: با دیدن چنین نمونه‌هایی ممکن است انسان نگران شود که در آینده چه اتفاقی خواهد افتاد، اما نباید در برابر هوش مصنوعی برخوردی انفعالی داشت. هوش مصنوعی خالق داده نیست، بلکه داده‌هایی را ارائه می‌کند که انسان آنها را خلق کرده است؛ بنابراین باید در فرآیند خلق داده و تولید محتوا نیز حضور داشت و از این فناوری برای کمک به انسان استفاده کرد.
رئیس دانشگاه علم و فرهنگ ادامه داد: در حوزه موسیقی نیز نشستی در همین زمینه برگزار می‌کنیم و در حوزه نشر هم اقداماتی انجام شده است. مدتی پیش بخش نشر پارک را نیز افتتاح کردیم و تلاش داریم این حوزه‌ها را نیز با ظرفیت‌های هوش مصنوعی پیوند دهیم.
ایمانی خوشخو درباره راه‌اندازی دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر دانشگاه علم و فرهنگ گفت: این دانشکده از صفر آغاز نکرده است. دانشگاه علم و فرهنگ از ابتدا رشته کامپیوتر را داشته و زمانی که این رشته به سطحی از بلوغ رسید و تعداد رشته‌ها و فعالیت‌های مرتبط افزایش یافت، تصمیم گرفته شد این مجموعه به دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر تبدیل شود.
وی افزود: دانشگاه علم و فرهنگ به جهاد دانشگاهی متصل است و امروز موسسات معتبر حوزه فناوری اطلاعات جهاد دانشگاهی می‌توانند پشتوانه این دانشکده باشند؛ چه در زمینه تحقیقات و چه در پژوهش‌هایی که دانشجویان انجام می‌دهند.
رئیس دانشگاه علم و فرهنگ با اشاره به ظرفیت‌های پارک ملی علوم و فناوری‌های نرم و صنایع فرهنگی گفت: در کنار دانشگاه، پارک را داریم و نزدیک به ۱۰ شرکت بزرگ فعال در حوزه هوش مصنوعی در این پارک مشغول فعالیت هستند که آنها نیز می‌توانند پشتیبان دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر باشند.
ایمانی خوشخو با اشاره به درخواست برخی دستگاه‌ها برای همکاری با دانشگاه در حوزه هوش مصنوعی اظهار کرد: پس از انتشار خبر راه‌اندازی این دانشکده، دستگاه‌های مختلفی برای دریافت کمک و تسهیل امور خود در مواجهه با هوش مصنوعی درخواست همکاری داشتند.
وی ادامه داد: هوش مصنوعی یک بخش علمی دارد که دانشگاه‌ها در این زمینه وظیفه دارند و یک بخش عملی نیز دارد که باید در حوزه‌های مختلف مورد توجه قرار گیرد. امیدواریم با راه‌اندازی این دانشکده شاهد اتفاقات خوبی در این زمینه باشیم.
ایمانی خوشخو در پایان با قدردانی از مهمانان و مجموعه‌هایی که با موضوع هوش مصنوعی مرتبط هستند، گفت: از همه مهمانان درخواست می‌کنم در این مسیر دست دانشگاه را بگیرند. تجربه نشان داده است هر حمایتی که از دانشگاه علم و فرهنگ صورت گیرد، نتیجه آن در مدت کوتاهی بازخواهد گشت.
آمادگی انجمن ملی هوش مصنوعی برای همکاری با دانشگاه علم و فرهنگ
دکتر محمدهادی زاهدی، مدیرکل آمار، فناوری اطلاعات و امنیت فضای مجازی وزارت علوم، عضو کمیته تخصصی هوش مصنوعی وزارت علوم، رئیس انجمن ملی هوش مصنوعی و عضو هیئت علمی دانشگاه خواجه‌نصیر نیز در این مراسم با اشاره به فعالیت انجمن ملی هوش مصنوعی گفت: فعالیت این انجمن را آغاز کرده‌ایم و جمع زیادی از دانشجویان و استادان در این مجموعه با ما همکاری دارند. امروز دست‌کم هزار دانشجو، پژوهشگر و استاد در کنار نزدیک به ۸۰ شرکت در این شبکه حضور دارند و می‌توان آن را یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های دانشی کشور دانست.
وی با اعلام آمادگی انجمن ملی هوش مصنوعی برای همکاری با دانشگاه علم و فرهنگ افزود: با کسب اجازه از دکتر ایمانی، آمادگی داریم این دو مجموعه در کنار یکدیگر برای ارتقای ظرفیت‌های متقابل همکاری کنند. انجمن ملی هوش مصنوعی در کنار دانشگاه علم و فرهنگ خواهد بود و ما نیز حتماً از ظرفیت‌های این دانشگاه بهره خواهیم گرفت.
زاهدی با اشاره به برنامه‌های وزارت علوم در حوزه هوش مصنوعی اظهار کرد: در وزارت علوم و در ستاد هوش مصنوعی که ذیل معاونت علمی ریاست جمهوری و با ریاست دکتر عارف تشکیل شده، تکالیفی در زمینه کاربردی‌سازی هوش مصنوعی برای دانشگاه‌ها تعریف شده است.
وی ادامه داد: با توجه به شناختی که از استادان دانشگاه علم و فرهنگ دارم و تجربه خوبی که این دانشگاه در برگزاری کنفرانس‌های علمی دارد، می‌توان بخشی از ماموریت‌های وزارت علوم را به این دانشگاه سپرد. یکی از این ماموریت‌ها توسعه مدل‌های زبانی است.
عضو کمیته تخصصی هوش مصنوعی وزارت علوم با بیان اینکه در حوزه زبان فارسی هنوز مدل کاملا بومی در اختیار نداریم، گفت: در کنار توسعه مدل‌ها، یکی دیگر از تکالیف و نیازهای کشور، ایجاد آزمایشگاه‌های ارزیابی مدل‌هاست. امروز بسیاری از مجموعه‌ها اعلام می‌کنند که در حوزه توسعه مدل یا الگوریتم، محصولی را توسعه داده‌اند، اما پرسش این است که برای مثال در حوزه مهمی مانند سلامت، این محصولات با چه شاخص‌ها و استانداردهایی باید ارزیابی شوند.
زاهدی افزود: این موضوع قرار است در آزمایشگاه‌هایی مورد توجه قرار گیرد که در ادامه به آزمایشگاه‌های مرجع تبدیل خواهند شد.
وی با اشاره به توسعه رشته‌های بین‌رشته‌ای در حوزه هوش مصنوعی گفت: از سال آینده، رشته‌های بین‌رشته‌ای در حوزه هوش مصنوعی در کشور افزایش خواهد یافت. در وزارت علوم و مرکز گسترش، دوره‌های جدیدی تعریف شده که دانشگاه علم و فرهنگ نیز می‌تواند در میان این دوره‌های بین‌رشته‌ای، که ترکیبی از چهار یا پنج حوزه تخصصی هستند، فعالیت داشته باشد و ما نیز در این مسیر در کنار دانشگاه خواهیم بود.
مدیرکل آمار، فناوری اطلاعات و امنیت فضای مجازی وزارت علوم با اشاره به برنامه مشترک انجمن ملی هوش مصنوعی و همراه اول برای حمایت از رساله‌های برتر دکتری در حوزه هوش مصنوعی گفت: با همکاری همراه اول، جایزه رساله برتر هوش مصنوعی برای پایان‌نامه‌های مقطع دکتری برگزار می‌شود و هدایای ارزشمندی نیز برای آن در نظر گرفته شده است. اگر فارغ‌التحصیلان مقطع دکتری در دانشگاه علم و فرهنگ حضور دارند، فرصت شرکت در این رویداد تا دو سه روز آینده وجود دارد و می‌توانند برای دریافت جایزه رساله برتر کشور در حوزه هوش مصنوعی شرکت کنند.
زاهدی در پایان با قدردانی از حاضران اظهار کرد: امیدواریم در سال‌های آینده رویدادهای مشترکی با دانشگاه علم و فرهنگ برگزار کنیم. دانشگاه علم و فرهنگ همواره در نظام حل مسائل کشور پیشگام بوده و امیدواریم در حوزه هوش مصنوعی نیز در سپهر علم و فناوری کشور بدرخشد و پایدار باشد.
از گروه کامپیوتر تا دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر
دکتر محمدجواد شایگان فرد، استاد دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر دانشگاه علم و فرهنگ نیز در این مراسم با اشاره به سابقه فعالیت گروه کامپیوتر این دانشگاه گفت: سابقه این دانشکده به گروه کامپیوتر بازمی‌گردد که همزمان با آغاز فعالیت دانشگاه علم و فرهنگ شکل گرفت و رشته کامپیوتر از سال ۱۳۷۲ در این دانشگاه راه‌اندازی شد. به این ترتیب، یک روند ۳۳ ساله را طی کرده‌ایم تا امروز به دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر برسیم.
وی افزود: فعالیت این مجموعه با رشته کاردانی کامپیوتر آغاز شد و به تدریج رشته‌های کارشناسی کامپیوتر، کارشناسی ارشد نرم‌افزار، تجارت الکترونیک، علوم داده و هوش مصنوعی و در نهایت دوره دکتری کامپیوتر به مجموعه اضافه شدند.
شایگان فرد ادامه داد: رویکرد گروه کامپیوتر و دانشکده جدید، با توجه به اعضای هیئت علمی، به سمت هوش مصنوعی و داده‌محوری حرکت کرده است. حتی در رشته تجارت الکترونیک نیز رویکرد ما داده‌محور شده و پایان‌نامه‌ها در حوزه علوم داده و تجارت الکترونیک تعریف می‌شوند. می‌توان گفت دانشگاه علم و فرهنگ نخستین مجموعه‌ای در ایران بوده که مهندسی تجارت الکترونیک را با رویکرد داده و هوش مصنوعی دنبال کرده است.
وی با اشاره به نقش استادان، مدیران گروه‌های پیشین، پیشکسوتان و دانشجویان در شکل‌گیری این مجموعه اظهار کرد: افراد زیادی در این مسیر نقش داشته‌اند و من خودم کوچک‌ترین عضو این مجموعه هستم. استادان و پیشکسوتانی که در این حوزه تدریس کرده‌اند و امروز برخی از آنها در کنار ما هستند، سهم مهمی در این مسیر داشته‌اند. همچنین فعالیت‌ها و موفقیت‌های دانشجویان باعث شده رشته کامپیوتر دانشگاه علم و فرهنگ شناخته شود.
استاد دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر دانشگاه علم و فرهنگ افزود: شاید این تصور وجود داشته باشد که دانشجویانی که در چند دانشگاه اصلی کشور پذیرفته نمی‌شوند، دانشگاه علم و فرهنگ را به عنوان انتخاب بعدی خود برمی‌گزینند، اما نمی‌توان توانمندی یک دانشجو را صرفاً با تعداد تست‌هایی که در کنکور زده است ارزیابی کرد. در این گروه دانشجویان بسیار توانمندی داشته‌ایم که بسیاری از آنها اکنون در جایگاه‌های مختلف مشغول فعالیت هستند.
وی با اشاره به مهاجرت برخی دانشجویان و فارغ‌التحصیلان ممتاز گفت: تعدادی از دانشجویان ممتاز ادوار گذشته را برای حضور در این مراسم دعوت کرده بودیم، اما بسیاری از آنها در دسترس نبودند و بعد متوجه شدیم که مهاجرت کرده‌اند. موفقیت افراد خوشحال‌کننده است، اما اینکه بخش قابل توجهی از نیروهای توانمند از کشور خارج می‌شوند، تا حدی جای تاسف دارد.
شایگان فرد با تاکید بر اینکه فعالیت گروه کامپیوتر صرفا مقاله‌محور نبوده است، گفت: تلاش کرده‌ایم در این گروه صرفا بر مقاله تمرکز نکنیم، زیرا از یک رشته کامپیوتر انتظار می‌رود در حوزه اجرا و کاربرد نیز فعال باشد. یکی از اقدامات مهمی که در دانشگاه علم و فرهنگ انجام شد، راه‌اندازی کنفرانس بین‌المللی پژوهشی بود که این رویداد ۱۲ سال پیاپی در پایگاه IEEE نمایه شد و اکنون یکی از کنفرانس‌های معتبر داخل کشور محسوب می‌شود.
وی ادامه داد: پس از آن، مجله «پژوهی» نیز تاسیس شد و ادبیات جدیدی در حوزه وب در کشور شکل گرفت. این کنفرانس تاکنون حدود ۳۵۰۰ ارجاع در Google Scholar داشته و مجله نیز موفق به کسب رتبه «الف» وزارت علوم شده است.
شایگان فرد با اشاره به جایزه‌ای که به نام یکی از استادان برجسته این حوزه تعریف شده است، اظهار کرد: پس از درگذشت ناگهانی پروفسور بدی، از چهره‌های شناخته‌شده این رشته و از نخستین افرادی که هوش مصنوعی و شبکه‌های عصبی را در ایران تدریس کردند، تصمیم گرفتیم جایزه‌ای به نام ایشان تعریف کنیم تا ضمن انجام یک کار فرهنگی، یاد و نام این شخصیت علمی برجسته نیز گرامی داشته شود.
وی با اشاره به برنامه‌های آینده دانشکده گفت: یکی از برنامه‌های ما تعریف پایان‌نامه‌های کاربردی است و تعدادی از دانشجویان در رشته‌های مختلف در حال دفاع از این پایان‌نامه‌ها هستند که نمونه‌هایی از آنها نیز در این مراسم ارائه خواهد شد.
استاد دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر دانشگاه علم و فرهنگ درباره رویکرد این دانشکده پس از تغییر ساختار گفت: موضوع مهم این است که دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر چه ماموریتی خواهد داشت. برنامه ما این است که سه ضلع نوآوری، پژوهش و آموزش را با یکدیگر تلفیق کنیم، زیرا اگر این سه بخش در کنار هم قرار نگیرند، به موفقیت مورد نظر دست پیدا نخواهیم کرد.
وی افزود: یکی از ماموریت‌های مهم این دانشکده باید اتصال ظرفیت هوش مصنوعی به سایر دانشکده‌های دانشگاه باشد. دانشگاه علم و فرهنگ در دانشکده‌های علوم انسانی، هنر و دیگر حوزه‌ها رشته‌های خوب و ممتازی دارد و ظرفیت هوش مصنوعی می‌تواند برای این دانشکده‌ها ظرفیت‌سازی کند و زمینه استفاده آنها از این فناوری را فراهم آورد.
شایگان فرد با اشاره به ظرفیت‌های جهاد دانشگاهی اظهار کرد: دانشگاه علم و فرهنگ به مجموعه‌ای دانشگاهی و پژوهشی متصل است و جهاد دانشگاهی نیز پژوهشگاه‌ها و پژوهشکده‌های متعددی در حوزه‌های مختلف دارد؛ از پژوهشگاه رویان و پژوهشگاه سرطان معتمد گرفته تا دیگر مراکز پژوهشی که در حوزه‌های تخصصی فعالیت می‌کنند.
وی ادامه داد: دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر می‌تواند قطب پرورش افرادی باشد که در آینده در این پژوهشگاه‌ها فعالیت می‌کنند. اگر بتوانیم نسل توانمندی را تربیت و آنها را به پژوهشگاه‌ها متصل کنیم، اتفاق مهمی رقم خواهد خورد.
استاد دانشگاه علم و فرهنگ افزود: از همان ابتدای تاسیس دانشکده، رشته‌های آمار و بیوانفورماتیک را نیز در این مجموعه ادغام کردیم، زیرا هر دو رشته ماهیتی داده‌محور دارند. یکی از ماموریت‌های ما این است که با همکاری پژوهشگاه‌ها، سایر دانشکده‌های دانشگاه و ظرفیت‌های بیرونی، رشته‌های جدید و بین‌رشته‌ای ایجاد کنیم.
شایگان فرد با تاکید بر ضرورت چابکی دانشگاه گفت: به عنوان یک دانشگاه خصوصی مایل هستیم چابک‌تر عمل کنیم و گرفتار کلیشه‌ها نشویم. آمادگی داریم با سازمان‌ها و شرکت‌هایی که در این مراسم حضور دارند و همچنین مجموعه‌هایی که در آینده با آنها ارتباط خواهیم داشت، پایان‌نامه‌هایی را در راستای نیازهای کشور تعریف کنیم.
وی گفت: این همکاری می‌تواند در قالب پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد، دکتری و حتی کارشناسی شکل بگیرد. دانشجویان این مقطع بسیار توانمند هستند و می‌توان از ظرفیت آنها استفاده کرد. دانشگاه آماده است از این ظرفیت برای انجام فعالیت‌های کاربردی بهره بگیرد.
امضای تفاهم نامه های همکاری علمی و پژوهشی
در ادامه مراسم افتتاحیه دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر دانشگاه علم و فرهنگ، چند تفاهم نامه با هدف توسعه همکاری های علمی و پژوهشی میان دانشگاه علم و فرهنگ، مراکز جهاد دانشگاهی و شرکت های فعال در این حوزه به امضا رسید.
نخستین تفاهم نامه به صورت سه جانبه میان دانشگاه علم و فرهنگ، شرکت ایزیران و شرکت ایسانو به امضا رسید. این تفاهم نامه با هدف توسعه همکاری‌های علمی و پژوهشی و در راستای فعالیت‌های دانشگاه و شرکت‌های مرتبط با این حوزه منعقد شد.
در ادامه، تفاهم نامه همکاری میان دانشگاه علم و فرهنگ و پژوهشگاه فناوری اطلاعات و ارتباطات جهاد دانشگاهی نیز به امضا رسید. این مرکز از مراکز علمی و پژوهشی جهاد دانشگاهی است و همکاری با آن می تواند زمینه اجرای پروژه ها و فعالیت‌های مشترک علمی و پژوهشی در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات را فراهم کند.
همچنین تفاهم نامه همکاری میان دانشگاه علم و فرهنگ و مرکز راهبری، پژوهش و پیشرفت هوش مصنوعی جهاد دانشگاهی به امضا رسید. هدف از این همکاری، توسعه فعالیت های پژوهشی و بهره گیری از ظرفیت های مشترک در حوزه هوش مصنوعی و حمایت از پژوهش ها و دستاوردهای جدید در این حوزه عنوان شد.
در بخش دیگری از این مراسم، تفاهم نامه همکاری میان دانشگاه علم و فرهنگ و پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی (SID) به امضا رسید. این پایگاه یکی از منابع شناخته شده اطلاعات علمی برای دانشجویان و پژوهشگران است و اطلاعات مربوط به مقالات، دستاوردها و فعالیت های علمی در حوزه های مختلف را در اختیار جامعه دانشگاهی قرار می دهد.
در پایان این مراسم نیز از سامانه auchat.usc.ac.ir/chat رونمایی شد؛ سامانه‌ای که توسط چند دانشجوی خلاق و فعال دانشکده کامپیوتر راه‌اندازی شده است.
گزارش: فرزانه صدقی