ستاره‌شناسان برای نخستین بار سیاره‌ای را شناسایی کرده‌اند که پس از مرگ ستاره مادرش و از موادی که این ستاره در واپسین مراحل زندگی به فضا پرتاب کرده، شکل گرفته است؛ کشفی نادر که می‌تواند تصویری تازه از سرنوشت منظومه شمسی ارائه دهد.
به گزارش سیناپرس،در یکی از شگفت‌انگیزترین نمونه‌های تولد و مرگ کیهانی، اخترشناسان سیاره‌ای را پیدا کرده‌اند که به نظر می‌رسد نه در دوران جوانی ستاره، بلکه پس از مرگ آن شکل گرفته است.این سیاره به دور یک کوتوله سفید با نام HS ۰۲۰۹+۰۸۳۲ می‌گردد؛ بقایای فشرده و داغ ستاره‌ای که زمانی شبیه خورشید بوده است.
دانشمندان چنین جهان‌هایی را «سیارات نسل دوم» می‌نامند؛ سیاراتی که از مواد به‌جامانده و پرتاب‌شده از یک ستاره در هنگام مرگ آن شکل می‌گیرند.پیش از این، دانشمندان احتمال وجود چنین سیاراتی را در اطراف اجرام بسیار چگالی مانند ستاره‌های نوترونی مطرح کرده بودند، اما این نخستین بار است که یک سیاره نسل دوم در اطراف کوتوله سفید شناسایی می‌شود.
سیاره‌ای که از خاکستر مادرش متولد شد
ماجرای این سیاره از میلیاردها سال پیش آغاز شده است؛ زمانی که ستاره مادر آن هنوز یک ستاره معمولی بود.ستاره‌هایی با جرمی نزدیک به خورشید، در پایان عمر خود سوخت هیدروژنی هسته‌شان را مصرف می‌کنند. با کاهش واکنش‌های هسته‌ای، تعادل میان فشار رو به بیرون و گرانش از بین می‌رود و ستاره وارد مرحله‌ای موسوم به غول سرخ می‌شود.
در این مرحله، لایه‌های بیرونی ستاره به‌شدت منبسط می‌شوند و حجم عظیمی از ماده را به فضای اطراف می‌فرستند.در نهایت، بخش مرکزی ستاره باقی می‌ماند و به یک کوتوله سفید تبدیل می‌شود؛ جرمی بسیار متراکم که دیگر در آن همجوشی هسته‌ای مانند یک ستاره عادی جریان ندارد.
اما داستان در همین‌جا تمام نمی‌شود.مواد پرتاب‌شده از ستاره می‌توانند در اطراف کوتوله سفید تجمع کنند و دیسکی از گاز و غبار بسازند؛ موادی که در شرایط مناسب دوباره می‌توانند کنار هم قرار بگیرند و یک سیاره تازه ایجاد کنند.به بیان ساده، این سیاره می‌تواند جهانی باشد که از بقایای ستاره‌ای شکل گرفته که زمانی مرکز منظومه خودش بوده است.
سرنوشت خورشید چه خواهد شد؟
اهمیت این کشف فقط به یک سیاره عجیب و نادر محدود نمی‌شود.خورشید نیز سرنوشتی مشابه خواهد داشت.البته هنوز حدود ۶ میلیارد سال تا پایان عمر خورشید باقی مانده است. اما زمانی که سوخت هیدروژنی آن در هسته به پایان برسد، خورشید متورم شده و وارد مرحله غول سرخ خواهد شد.
در آن زمان، خورشید آن‌قدر بزرگ می‌شود که می‌تواند سیارات داخلی منظومه شمسی، از جمله زمین، را در خود فرو ببرد. سپس لایه‌های بیرونی خود را از دست می‌دهد و هسته باقی‌مانده‌اش به یک کوتوله سفید تبدیل خواهد شد.
کشف سیاره نسل دوم در اطراف HS ۰۲۰۹+۰۸۳۲ به دانشمندان اجازه می‌دهد بررسی کنند که آیا پس از چنین تحول عظیمی، مواد به‌جامانده از یک ستاره می‌توانند دوباره به ساخت جهان‌های سیاره‌ای منجر شوند یا نه.
تولدی غیرمنتظره در دل مرگ
«جیمی ویلیامز» از دانشگاه وارویک، که در این پژوهش مشارکت داشته، می‌گوید سیارات نسل دوم بسیار نادر هستند و پیدا کردن نمونه‌ای در اطراف یک کوتوله سفید کاملاً غیرمنتظره بوده است.این کشف تصویری شگفت‌انگیز از چرخه زندگی در کیهان ارائه می‌کند: ستاره‌ای می‌میرد، اما مواد حاصل از مرگ آن می‌توانند زمینه تولد جهانی تازه را فراهم کنند.به این ترتیب، در مقیاس کیهانی، مرگ یک ستاره الزاماً پایان داستان نیست؛ گاهی می‌تواند آغاز داستان سیاره‌ای باشد که از «خاکستر» همان ستاره متولد شده است.
مترجم:امیر بابایی