تاریخ شیراز را اگر ورق بزنید در سطر به سطرش هویت و اصالت خواهید دید شهری که هر جاذبه تاریخی و هنری‌اش برای برند شدن یک کشور کافی است. تغییر الگوی سفر امروز موجب شده گردشگر در کنار دیدن جاذبه‌های شهر، هویت و اصالت را لمس کند و این بزرگ‌ترین دلیل برای ضرورت حفظ، احیا و معرفی همان اصالتی است که موجب ماندگاری شیراز در نقشه گردشگری شده است.
هفته گردشگری فرصتی است برای بازخوانی همین سرمایه‌ها و این بار، سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز با نقش یک هویت بر تار و پود فرش، یکی دیگر از اصالت‌های شیراز را از دل فراموشی بیرون کشیده است.
همزمان با آغاز هفته گردشگری، «قالی چهار نقش شیراز رونمایی و به عنوان اثری ماندگار در موزه شهر شیراز جای گرفت؛ قالی‌ای که چهار جریان تاریخی قالی‌بافی این شهر را در یک قاب نو کنار هم نشانده است تا بخشی از میراث نقش‌پردازی شیراز را برای مخاطب امروز بازتعریف کند.
رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز در آیین رونمایی از این اثر، با تبریک هفته گردشگری، از تلاش فعالان این حوزه در بخش خصوصی و دستگاه‌های متولی قدردانی کرد و گفت: شیراز شهری است که بسیاری در جهان، ایران را با نام آن می‌شناسند و این ظرفیت، مسئولیت همه ما را برای معرفی داشته‌های فرهنگی و تاریخی آن بیشتر می‌کند.
محمدعلی چوبینی با اشاره به جایگاه فرش در فرهنگ ایرانی اظهار کرد: قالی و قالی‌بافی را نمی‌توان با نگاه هنری تنها یا حتی کالای تزئینی دید؛ قالی در تار و پود زندگی، فرهنگ، هنر و حتی تاریخ اجتماعی مردم ایران تنیده است.
وی افزود: فرش در فرهنگ ما همزمان بخشی از صنعت، هنر و زندگی مردم بوده و از خانه‌ها گرفته تا مساجد و زیارتگاه‌ها، به بخشی از زیست فرهنگی جامعه ایرانی تبدیل شده است.
وی با بیان این که در مقاطع تاریخی وقف یا اهدای فرش به اماکن مذهبی، یکی از جلوه‌های ارزش‌گذاری بر این هنر بوده است افزود: هنر ایرانی در جهان بدون توجه به جایگاه فرش، روایت کاملی نخواهد داشت.
جای خالی فرش در سیمای شهری شیراز
رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز در ادامه با اشاره به ظرفیت قالی‌بافی شیراز گفت: جای المان‌های صنایع‌دستی در شیراز به عنوان شهر جهانی صنایع دستی خالی است و از «المان قالی شیراز» و نقش‌هایی مانند بولوردی به عنوان میراث قالی‌بافی این شهر می‌توان برای معرفی این بخش از هویت فرهنگی شیراز استفاده کرد.
چوبینی ادامه داد: در شهرهای مختلف نمونه‌هایی از این رویکرد را می‌بینیم؛ بنابراین شیراز نیز می‌تواند با طراحی المان‌های فاخر، بخشی از هنرهای سنتی و صنایع‌دستی خود را در فضای شهری به نمایش بگذارد.
چهار جریان تاریخی شیراز در یک قالی
چوبینی بافت «قالی چهار نقش شیراز» را حرکتی در راستای توجه به هنر و میراث قالی‌بافی این شهر دانست و گفت: در کنار حفظ اصالت و ریشه‌های هنرهای سنتی، باید بتوانیم نگاه تازه‌ای به این میراث داشته باشیم و آن را برای مخاطب امروز بازتعریف کنیم.
وی با قدردانی از سلمان گورنگی، طراح و پژوهشگر اثر، اظهار کرد: هدف سازمان فرهنگی در سفارش تولید این اثر، احترام به هنر شیراز و فرش ایرانی بوده و برای من ارزشمند است که در آغاز هفته گردشگری، چنین اثری در شهر معرفی و ماندگار می‌شود.
به گفته معاون فرهنگی شهردار شیراز، قالی چهار نقش حاصل پژوهشی در میراث نقش‌پردازی و قالی‌بافی شهر است که چهار نقش فیلی، ده‌بزرگی، بولوردی و اردوبادی را در یک ترکیب‌بندی جدید کنار هم قرار داده است.
سلمان گورنگی طراح این قالی توضیح داد: در دوره زندیه و تا حدودی دوره قاجار، جریان‌ها و کارگاه‌های شهری قالی‌بافی در شیراز با این چهار نام شناخته می‌شدند و هرکدام ویژگی‌های نقش و ساختار بصری خاص خود را داشتند.
وی با بیان این که ایده این اثر گرد هم آوری عناصر و به‌ویژه گوشه‌های اصیل این چهار جریان بوده است افزود: در اقدامی نو این عناصر در یک ترکیب تازه و منسجم کنار یکدیگر قرار داده شده‌اند.
این کارشناس فرش ادامه داد: در رنگ‌بندی اثر نیز تلاش شده از پیشینه و رنگ‌های قالی‌های کلاسیک شیراز الهام گرفته شود.
گورنگی درباره ترنج مرکزی این اثر گفت: در مرکز قالی از نماد شیرهای سنگی شیراز در دارالسلام الهام گرفته شده است. این شیرها در کنار درخت زندگی و مرغ حیات قرار گرفته‌اند و در ساختار اثر، نقش محافظ و نگهبان این عناصر را دارند.
به گزارش سینا پرس و به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز در روز شنبه ۱۱ مهرماه، وی اضافه کرد: در این ترکیب، شیرها نمادی از قدرت و پاسداری هستند و درخت زندگی و مرغ حیات نیز مفاهیمی همچون زندگی و تداوم را به مخاطب منتقل میکنند.