دبیر ستاد توسعه زیستفناوری معاونت علمی ریاستجمهوری با اشاره به دستاوردهای کشور در حوزه واکسنسازی، گفت: پیش از این واکسن روتاویروس را نداشتیم، اما اکنون این واکسن در حال ورود به بازار است. همچنین پنوموکوک نداشتیم که هم اکنون وارد بازار شده است، ولی در حوزه واکسن مننگوکوک شرکتی برای تولید آن پیدا نشد؛ از این رو تمرکز ما بر تقویت شرکتهای دانشبنیان و تکمیل سبد واکسیناسیون است.
به گزارش سیناپرس، واکسنها یکی از مهمترین ابزارهای پیشگیری از بیماریهای عفونی و از ارکان اساسی نظامهای سلامت به شمار میروند؛ از این رو توسعه این حوزه علاوه بر کاهش بار بیماریها، به زیرساختهای پژوهشی، فناورانه، تولیدی و اقتصادی وابسته است. دستیابی به سبد متنوعی از واکسنهای مورد نیاز، از مرحله تحقیقات و توسعه فناوری تا تولید، ارزیابی و ورود محصول به بازار، نیازمند شکلگیری زنجیرهای پیوسته میان مراکز پژوهشی، دانشگاهها، مؤسسات تولیدکننده و شرکتهای دانشبنیان است.
در ایران نیز توسعه ظرفیتهای واکسنسازی و افزایش توان تولید داخلی، در سالهای اخیر در کنار حمایت از شرکتهای دانشبنیان و توسعه فناوریهای زیستپزشکی دنبال شده است. در همین چارچوب، طرح ساماندهی اکوسیستم واکسن کشور و ایده ایجاد «برج فناوری اکوسیستم واکسن» با هدف ایجاد بستری برای استقرار و تعامل مجموعههای فعال این حوزه مطرح شده است؛ طرحی که قرار است با مشارکت مؤسسات پژوهشی و تولیدی، شرکتهای دانشبنیان و ظرفیتهای تخصصی کشور، زمینه توسعه پژوهش و فناوری در حوزه واکسن را فراهم کند.
با این حال، توسعه صنعت واکسن صرفاً به ایجاد یک زیرساخت فیزیکی محدود نمیشود و تحقق اهداف این حوزه به عواملی همچون تقویت شرکتهای دانشبنیان، تکمیل سبد واکسنهای مورد نیاز، ایجاد بازار پایدار برای محصولات داخلی، تأمین زیرساختهای پژوهشی و تولیدی و بهرهگیری از نیروی انسانی متخصص وابسته است. از این منظر، نسبت میان «برج فناوری اکوسیستم واکسن» و برنامههای حمایت از تولید و توسعه واکسنهای انسانی، موضوعی است که نیازمند تبیین دقیق است.
رویکرد ما در حوزه واکسن، تقویت شرکتهای دانشبنیان و رفع نیازهای کشور است
دبیر ستاد توسعه زیستفناوری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری با تشریح برنامههای این ستاد در حوزه واکسن، گفت: رویکرد ما در حوزه واکسن، احداث برج نیست، بلکه تقویت شرکتهای دانشبنیان و رفع نیازهای اصلی کشور است و بر اساس قانون باید سطح واکسیناسیون ایران به سطح کشورهای پیشرفته برسد.
مصطفی قانعی درباره مشارکت ستاد توسعه زیستفناوری در برنامه توسعه واکسنها، اظهار کرد: موضوع برج فناوری واکسن در جریان حضور رئیسجمهور در مؤسسه تحقیقات واکسن و سرمسازی رازی مطرح شد. رئیسجمهور پیش از ریاستجمهوری عضو هیئت امنای این مؤسسه بودند و پس از آغاز ریاستجمهوری نیز پیشنهاد کردند که مؤسسه رازی بخشی از زمینهای خود را برای احداث یک برج واکسن اختصاص دهد تا شرکتهای فعال در این حوزه در آن مستقر شوند.
وی با اشاره به برنامههای معاونت علمی ریاستجمهوری برای توسعه اکوسیستم توسعه فناوریهای مرتبط با واکسنسازی، افزود: البته برنامه ما پیش از ریاستجمهوری ایشان شکل گرفته بود و رویکرد ما اساساً احداث برج نیست، بلکه تقویت شرکتهای دانشبنیان و رفع برخی نیازهای اصلی کشور در حوزه واکسن است.
قانعی با اشاره به ضرورت ارتقای سطح واکسیناسیون در کشور خاطر نشان کرد: در قانون بر این موضوع تاکید شده است که سطح واکسیناسیون ایران باید به سطح کشورهای پیشرفته برسد. ما نیز بر همین اساس از سبد واکسنهای مورد نیاز کشور حمایت کرده و برای توسعه آنها فراخوان دادهایم.
دبیر ستاد توسعه زیست فناوری ادامه داد: در حال حاضر برخی از این واکسنها وارد بازار شدهاند. برای مثال، پیش از این واکسن روتاویروس را نداشتیم، اما اکنون این واکسن در حال ورود به بازار است. همچنین در پنوموکوک نداشتیم که هم اکنون وارد بازار شده است، ولی در حوزه واکسن مننگوکوک شرکتی برای تولید آن پیدا نشد.
دبیر ستاد توسعه زیستفناوری معاونت علمی با تاکید بر اینکه اگر بتوانیم این واکسنها را تولید کنیم، میتوانیم به سطح مورد نظر در واکسیناسیون عمومی نزدیک شویم، اضافه کرد: برای مثال، در حال حاضر واکسن مرتبط با سرطان دهانه رحم در کشور وجود دارد، اما استفاده از آن هنوز به صورت عمومی انجام نمیشود.
وی با تأکید بر اینکه حمایت از تولید واکسن بر مبنای نیاز کشور و ظرفیت شرکتهای دانشبنیان انجام میشود، یادآور شد: رویکرد ما حمایت از شرکتهای دانشبنیان است و حمایتها به صورت موردی انجام میشود؛ به این معنا که هر شرکتی که برای تولید واکسن مورد نیاز کشور وارد این حوزه شود، مورد حمایت قرار میگیرد.
قانعی در ادامه با اشاره به واکسنهای دامی اظهار کرد: در حوزه واکسنهای دامی نیز در گذشته حمایتهایی انجام شده است، اما این حوزه با واکسنهای انسانی متفاوت است و حمایت از آن پشتوانه قانونی مشابه برنامه واکسنهای انسانی ندارد.
وی با بیان اینکه برنامه توسعه واکسنهای انسانی مستقل از طرح احداث برج فناوری واکسن دنبال میشود، تصریح کرد: اقداماتی که ما در حوزه واکسن انجام دادهایم، به دستور رئیسجمهور برای استقرار در برج فناوری محدود نمیشود. برج فناوری یک زیرساخت فیزیکی است، در حالی که هدف اصلی ما اجرای قانونی است که بر اساس آن باید سطح واکسیناسیون کشور به سطح کشورهای پیشرفته برسد و این هدف را در حوزه واکسنهای انسانی دنبال میکنیم.
دبیر ستاد توسعه زیستفناوری معاونت علمی در ادامه با اشاره به وضعیت شرکتهای خصوصی فعال در حوزه تولید واکسن، گفت: در حال حاضر حدود چهار تا پنج شرکت خصوصی در حوزه واکسن داریم که البته این تعداد در مقایسه با ظرفیت کلی زیستفناوری کشور پایین است.
به نقل از ایسنا، وی یکی از موانع توسعه تولید داخلی واکسن را سیاست خرید محصولات خارجی دانست و افزود: ما از دولت خواستهایم محصولی که از خارج خریداری میشود، در صورت امکان از تولیدکننده داخلی و با قیمتی که برای محصول خارجی پرداخت میشود، خریداری شود تا زمینه برای توسعه تولید داخلی فراهم شود. برای نمونه، در حال حاضر یک واکسن روتاویروس را از خارج با قیمتی در حدود یک یورو خریداری میکنیم. اگر همین مبلغ با نرخ بازار آزاد محاسبه شود و به تولیدکننده داخلی پرداخت شود، میتوان زمینه تأمین این واکسن از داخل کشور را فراهم کرد.
قانعی تاکید کرد: ایجاد بازار برای محصولات تولید داخل، در کنار حمایتهای فناورانه میتواند به حل بخشی از مسائل پیش روی توسعه صنعت واکسن کشور کمک کند.