دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان هوافضا، حملونقل و شهرسازی با بیان اینکه کاهش مصرف سوخت خودرو نیازمند نگاهی فراتر از بهینهسازی موتور است، از پیگیری مجموعهای از فناوریها برای ارتقای بهرهوری خودروها و توسعه پلتفرم خودروی هیبریدی خبر داد و گفت: توسعه فناوری، تکمیل زنجیره تامین، سرمایهگذاری صنعتی و تجاریسازی از مهمترین چالشهای این مسیر است.
به گزارش سیناپرس، در پی تاکید رئیسجمهور بر ضرورت بهینهسازی مصرف سوخت و ارتقای بهرهوری موتور خودروها ظرف یک سال آینده، موضوع کاهش مصرف سوخت خودروهای داخلی بار دیگر به یکی از محورهای مهم سیاستگذاری در حوزه حملونقل و فناوری تبدیل شده است، در حالی که تحقق آن صرفا با تغییر یا بهینهسازی موتور امکانپذیر نیست و به مجموعهای از فناوریها، زیرسامانهها، اصلاح طراحی، ارتقای کیفیت تولید و توسعه خودروهای نسل جدید نیاز دارد. در این میان، استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان برای توسعه و بومیسازی فناوریهای راهبردی میتواند بخشی از مسیر ارتقای بهرهوری در صنعت خودرو را شکل دهد.
ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان هوافضا، حملونقل و شهرسازی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری نیز با تمرکز بر ایجاد پیوند میان نیازهای صنعت خودرو و توانمندی شرکتهای دانشبنیان، شناسایی فناوریها و اقلام راهبردی مورد نیاز این صنعت و هدایت ظرفیت فناورانه کشور به سمت حل این نیازها را دنبال میکند؛ رویکردی که در کنار بهینهسازی خودروهای موجود، توسعه فناوریهای کممصرف، خودروهای هیبریدی و پلتفرمهای جدید را نیز دربرمیگیرد.
از ECU تا هیبریدسازی؛ فناوریهای در دسترس برای کاهش مصرف سوخت خودرو
حسین شکری با اشاره به دستور رئیسجمهور برای بهینهسازی مصرف موتور خودروها ظرف یک سال، این دستور را ناظر بر یک ضرورت ملی در حوزه بهرهوری انرژی دانست و افزود: خوشبختانه ظرفیتهای فنی، صنعتی و فناورانه مناسبی در کشور برای حرکت در این مسیر وجود دارد، ضمن آنکه در صنعت خودرو و زیستبوم دانشبنیان کشور، فرصتهای متعددی برای کاهش مصرف سوخت از طریق ارتقای فناوریها، بهبود طراحی و توسعه راهکارهای نوآورانه وجود دارد که میتواند در بازه زمانی مورد نظر به نتایج ارزشمندی منجر شود.
شکری با بیان اینکه بهینهسازی مصرف سوخت یک فرآیند مستمر است، اظهار کرد: برخی اقدامات آثار کوتاه مدت و برخی دیگر آثار میان مدت و بلندمدت دارند، اما آنچه اهمیت دارد، این است که دستور رئیسجمهور موجب همافزایی ظرفیتهای دولت، صنعت و شرکتهای دانش بنیان برای تسریع روند ارتقای بهرهوری در صنعت خودروی کشور شود و میتواند نقطه عطف مهمی در این حوزه باشد.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان هوافضا، حملونقل و شهرسازی با بیان اینکه کاهش مصرف سوخت صرفا به موتور محدود نمیشود و در دنیا بهینهسازی مصرف انرژی با یک نگاه جامع به کل خودرو انجام میشود، ادامه داد: طراحی محصول، سامانههای کنترلی، کاهش وزن خودرو، ارتقای کیفیت تولید و استفاده از فناوریهای نوین، همگی در کاهش مصرف انرژی نقش دارند؛ بنابراین باید مجموعهای از اقدامات فناورانه و صنعتی به صورت همزمان دنبال شود.
شکری با اشاره به مهمترین فناوریهایی که میتوانند به کاهش مصرف سوخت در موتورهای فعلی خودروها کمک کنند، گفت: در شرایط فعلی صنعت خودروی کشور، مهمترین فناوریها در حوزه مواد، الکترونیک و مکانیک قرار دارند. در خودروهای امروزی، برای صرفهجویی در مصرف سوخت معمولا از ترکیب چند فناوری استفاده میشود. به عنوان مثال، در خودروهای مجهز به موتور احتراق داخلی، فناوریهایی همچون تزریق مستقیم سوخت، زمانبندی متغیر سوپاپها، توربوشارژر، سامانه توقف و حرکت خودکار و مدیریت الکترونیکی پیشرفته موتور از جمله فناوریهای مورد استفاده هستند.
وی خاطرنشان کرد: در خودروهای هیبریدی نیز ترکیب این فناوریها با موتور الکتریکی، مصرف سوخت را بیش از پیش کاهش میدهد.
فناوریهای جهانی برای کاهش مصرف سوخت
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان هوافضا، حملونقل و شهرسازی، درباره فناوریهای مورد استفاده در جهان برای بهینهسازی موتور خودروها، توضیح داد: فناوریهای بهینهسازی موتور خودرو مجموعهای از نوآوریها در طراحی مکانیکی، سیستم سوخترسانی، کنترل الکترونیکی و کاهش اتلاف انرژی هستند که هدف آنها افزایش راندمان، کاهش مصرف سوخت و کاهش آلایندگی است.
وی اضافه کرد: به طور کلی، برخی از مهمترین فناوریها در زمینه بهینه سازی موتور خودرو شامل «سامانه مدیریت موتور (ECU) و کنترل الکترونیکی»، «سیستم تزریق مستقیم سوخت»، «توربوشارژر و کوچکسازی موتور»، «چرخههای پیشرفته احتراق»، «غیرفعالسازی سیلندرها»، «سامانه Start-Stop»، «کاهش اصطکاک داخلی موتور»، «سامانه گردش مجدد گازهای اگزوز» و «گیربکسهای هوشمند» میشود.
شکری با اشاره به ظرفیتهای کشور برای توسعه و بومیسازی این فناوریها اظهار کرد: با توجه به میزان سرمایهگذاری و زیرساختهای موجود در کشور، بیشتر فناوریهای مذکور در کشور قابل پیادهسازی هستند و جزو اقلام راهبردی خودرو شناخته شدهاند.
وی ادامه داد: به طور معمول، فناوریهای دارای قابلیت بومیسازی در کشور شامل ECU و نرمافزار مدیریت موتور، سامانه گردش مجدد گازهای اگزوز، کاهش اصطکاک موتور، سامانه Start-Stop، بهینهسازی گیربکسهای موجود و بهینهسازی موتورهای موجود است.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان هوافضا، حملونقل و شهرسازی درباره نقش سیستمهای مدیریت هوشمند موتور، بهبود احتراق و فناوریهای جدید سوخترسانی در کاهش مصرف سوخت، توضیح داد: این فناوریها از ابزارهای مهم ارتقای بهرهوری خودرو محسوب میشوند و میتوانند نقش مؤثری در کاهش مصرف سوخت ایفا کنند. سیستمهای مدیریت هوشمند موتور با بهینهسازی زمانبندی احتراق و نسبت سوخت به هوا، بهبود احتراق با افزایش راندمان حرارتی و فناوریهای نوین سوخترسانی مانند تزریق مستقیم و پاشش الکترونیکی، همگی میتوانند مصرف سوخت را بهطور محسوسی کاهش دهند.
شکری تصریح کرد: با این حال، تجربه جهانی نشان میدهد که موفقیت در این حوزه زمانی حاصل میشود که مجموعهای از «فناوریها و راهکارهای طراحی»، «تولید» و «مدیریت انرژی» به صورت یکپارچه مورد استفاده قرار گیرند؛ چرا که نقش این فناوریها، افزایش بازده تبدیل انرژی سوخت به توان مفید، با حداقل اتلاف و آلایندگی است.
شناسایی فناوریهای راهبردی مورد نیاز صنعت خودرو
شکری به برنامه ستاد حملونقل معاونت علمی برای استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان در بهینهسازی مصرف سوخت خودروها اشاره و خاطر نشان کرد: یکی از ماموریتهای اصلی ستاد حملونقل، ایجاد پیوند میان نیازهای صنعت خودرو و توانمندیهای شرکتهای دانشبنیان است. در این راستا، اقلام و فناوریهای راهبردی مورد نیاز صنعت خودرو شناسایی و بهصورت عمومی اعلام شدهاند تا شرکتهای دانشبنیان بتوانند بر توسعه این فناوریها متمرکز شوند.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان هوافضا، حملونقل و شهرسازی اضافه کرد: همچنین پروژههای فناورانه در حوزه خودرو نیز در حال پیگیری است تا زمینه توسعه فناوریهای راهبردی در کشور فراهم شود.
شکری به نمونههای داخلی فناوریهای توسعهیافته برای کاهش مصرف سوخت خودروها اشاره کرد و گفت: طی سالهای اخیر شرکتهای دانشبنیان و مجموعههای فناور کشور دستاوردهای ارزشمندی در حوزه قطعات خودرو، سامانههای کنترلی، تجهیزات الکترونیکی خودرو و برخی زیرسامانههای قوای محرکه داشتهاند که بخشی از این فناوریها وارد صنعت شده و بخشی دیگر در مسیر توسعه و تجاریسازی قرار دارند.
وی با بیان اینکه در ایران نمونههایی از فناوریها و دستاوردهای داخلی برای بهینهسازی موتور و کاهش مصرف سوخت توسعه یافته است، تاکید کرد: از منظر دقیقتر باید گفت که این موفقیتها معمولا در سطح بهبودهای تدریجی بودهاند، نه جهشهای کاملا همتراز با فناوریهای پیشرفته جهانی. مواردی مانند طراحی و ساخت ECU، طراحی و ساخت موتور EF7، بهینهسازی موتور TU5، توسعه موتورهای دوگانهسوز (CNG) و بهینهسازی سامانههای سوخترسانی، از جمله این نمونههای موفق داخلی هستند.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان هوافضا، حملونقل و شهرسازی در پاسخ به این سوال که آیا تمرکز این ستاد بر طراحی موتورهای جدید است یا ارتقای خودروهای در حال تولید و خودروهای موجود در ناوگان، با تاکید بر اینکه رویکرد ما هر دو حوزه را شامل میشود، یادآور شد: از یک سو باید به سمت توسعه نسل جدید خودروها و پلتفرمهای پیشرفته حرکت کنیم و از سوی دیگر نباید از ظرفیت بهبود خودروهای موجود غافل شویم. با توجه به حجم ناوگان فعلی کشور، ارتقای بهرهوری خودروهای موجود با بهرهگیری از فناوریهای هوشمندسازی مانند اتصالپذیری، مدیریت هوشمند ناوگان و تعمیر و نگهداری هوشمند نیز میتواند آثار قابلتوجهی بر مصرف انرژی کشور داشته باشد.
کاهش مصرف سوخت بدون تغییر اساسی در پلتفرم خودرو
شکری به فناوریهایی اشاره کرد که میتوانند بدون تغییر اساسی در پلتفرم خودرو به کاهش مصرف سوخت کمک کنند و اظهار کرد: برخی قطعات و زیرسامانههای خودرو، مانند سیستمهای تزریق سوخت پیشرفته، توربوشارژرها و مدیریت الکترونیکی موتور میتوانند با هزینه و زمان کمتر نسبت به طراحی پلتفرمهای جدید، بخشی از اهداف بهینهسازی مصرف سوخت را محقق کنند.
وی افزود: همچنین استفاده از مواد سبکتر در بدنه و بهبود آیرودینامیک نیز از جمله راهکارهای مؤثر برای کاهش مصرف سوخت هستند.
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان هوافضا، حملونقل و شهرسازی، هدف اصلی این ستاد در زمینه میزان کاهش مصرف سوخت خودروهای داخلی را حرکت مستمر به سمت ارتقای بهرهوری انرژی و نزدیک شدن به استانداردهای روز دنیا نام برد و افزود: تعیین اهداف کمی نیازمند هماهنگی میان دستگاههای مختلف و خودروسازان است، اما جهتگیری کلی کشور، کاهش شدت مصرف انرژی در بخش حملونقل و ارتقای فناوری خودروها است.
شکری، مهمترین چالشهای فنی و صنعتی در مسیر بهینهسازی مصرف سوخت خودروها را موضوعاتی مانند توسعه فناوری، سرمایهگذاری صنعتی، مقیاس اقتصادی تولید، تکمیل زنجیره تأمین و تجاریسازی فناوریهای جدید مربوط دانست و ادامه داد: همچنین برای برخی فناوریهای نوین، شکلگیری بازار و ایجاد مشوقهای اقتصادی نیز اهمیت زیادی دارد. از سوی دیگر ارائه دقیق مساله توسط وزارت صمت برای تعیین سقف مصرف سوخت برای هر کلاس موتور بنزینی بسیار حائز اهمیت است.
وی بر لزوم همکاری میان خودروسازان با زیستبوم فناوری کشور تاکید کرد و یادآور شد: خوشبختانه طی سالهای اخیر تعامل میان خودروسازان و شرکتهای دانشبنیان روند رو به رشدی، هرچند محدود داشته است. البته همچنان ظرفیتهای زیادی برای توسعه این همکاریها وجود دارد و هرچه ارتباط صنعت خودرو با زیستبوم نوآوری و فناوری کشور عمیقتر شود، سرعت توسعه فناوری و حل مسائل صنعت نیز افزایش خواهد یافت.
توسعه خودروهای هیبریدی و برقی در کنار بهینهسازی خودروهای موجود
دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان هوافضا، حملونقل و شهرسازی با تاکید بر اینکه برنامه بهینه سازی مصرف سوخت صرفا به موتورهای بنزینی محدود نمیشود، خاطر نشان کرد: نگاه ما صرفا محدود به موتورهای بنزینی نیست و بهینهسازی خودروهای موجود یک ضرورت کوتاه مدت و میان مدت است. در کنار آن، توسعه خودروهای هیبریدی، برقی و سایر فناوریهای نوین حملونقل نیز بهطور جدی در دستور کار قرار دارد.
شکری به نقش فناوریهایی مانند هیبریدسازی و موتورهای کممصرف با سوختهای جایگزین در آینده صنعت خودروی کشور اشاره کرد و با تاکید بر اینکه این فناوریها بخش مهمی از آینده صنعت خودرو را شکل خواهند داد، اضافه کرد: در کشور نیز اقدامات خوبی در حوزه توسعه خودروهای هیبریدی و برقی آغاز شده و برخی پلتفرمهای هیبریدی نیز توسعه یافتهاند، با این حال، توسعه تولید انبوه این خودروها علاوه بر آمادگی فناوری، به شکلگیری شرایط اقتصادی مناسب نیز وابسته است.
وی اظهار کرد: به عنوان مثال، در شرایطی که قیمت سوخت در کشور پایین است، جذابیت اقتصادی خودروهای هیبریدی و برقی برای مصرفکنندگان محدود میشود. بنابراین در بسیاری از کشورها، توسعه این بازار از طریق سیاستهای حمایتی، مشوقهای اقتصادی و تنظیم مقررات مناسب پیگیری میشود.
به نقل از ایسنا دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان هوافضا، حملونقل و شهرسازی درباره پروژههای کلان معاونت علمی در حوزه خودرو، گفت: یکی از پروژههای مهمی که با همکاری بازیگران مختلف در حال پیگیری است، پروژه پلتفرم خودروی هیبریدی است. هدف این پروژه، ایجاد زیرساختی فناورانه برای توسعه نسل جدید خودروهای کشور و کاهش وابستگی به فناوریهای خارجی در بخشهای راهبردی است.
شکری تصریح کرد: در کنار این پروژه، شناسایی فناوریها و اقلام راهبردی صنعت خودرو و هدایت ظرفیت شرکتهای دانشبنیان به سمت توسعه این فناوریها نیز در دستور کار قرار دارد تا بتوانیم به تدریج سهم فناوریهای بومی را در صنعت خودرو افزایش دهیم.