دومین نشست از سلسله نشستهای مهارتافزایی فعالان سواد رسانهای ایران با موضوع «سواد رسانهای در عصر هوش مصنوعی؛ از تشخیص محتوای جعلی تا مواجهه مسئولانه با رسانههای هوشمند» برگزار شد.
به گزارش سیناپرس، روابط عمومی انجمن سواد رسانهای ایران، این نشست با حضور سیدمرتضی موسویان، رئیس هیأتمدیره انجمن سواد رسانهای ایران و حمید ضیاییپرور، فعال حوزه ارتباطات و پژوهشگر هوش مصنوعی و با دبیری علیرضا خرازی، عضو هیأت علمی مؤسسه آموزش عالی دانشپژوهان پیشرو برگزار شد و طی آن ابعاد مختلف تولید و انتشار محتوای جعلی، ضرورت تقویت مهارتهای راستیآزمایی و نحوه مواجهه مسئولانه با رسانههای هوشمند مورد بررسی قرار گرفت.
موسویان: سواد رسانهای در عصر هوش مصنوعی نیازمند بازتعریف مهارتهای مخاطب استسیدمرتضی موسویان، رئیس هیأتمدیره انجمن سواد رسانهای ایران، در این نشست با اشاره به سرعت تحولات فناوری و نقش روزافزون هوش مصنوعی در تولید و توزیع محتوا، بر ضرورت ارتقای مستمر مهارتهای سواد رسانهای تأکید کرد.
وی با بیان اینکه ورود هوش مصنوعی به فرایند تولید، پردازش و انتشار محتوا، بسیاری از قواعد پیشین فضای رسانهای را دستخوش تغییر کرده است، اظهار کرد: امروز مخاطب تنها با انبوهی از اطلاعات مواجه نیست، بلکه با محتوایی روبهروست که میتواند با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، بسیار واقعی، جذاب و باورپذیر تولید شود؛ از این رو توانایی تشخیص، تحلیل و ارزیابی محتوا بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است.
موسویان افزود: توسعه ابزارهای هوش مصنوعی از یک سو فرصتهای قابل توجهی برای تولید محتوا، آموزش و دسترسی به اطلاعات فراهم کرده و از سوی دیگر، زمینه تولید و انتشار گستردهتر محتوای جعلی و گمراهکننده را نیز ایجاد کرده است. در چنین شرایطی، تقویت سواد رسانهای باید همگام با تحولات فناوری پیش برود.
رئیس هیأتمدیره انجمن سواد رسانهای ایران با تأکید بر اینکه مقابله با اطلاعات نادرست صرفاً با حذف یا محدودسازی محتوا امکانپذیر نیست، گفت: بخش مهمی از این مسئله به توانمندی مخاطب بازمیگردد؛ مخاطبی که باید بتواند منبع را شناسایی کند، ادعا را مورد بررسی قرار دهد، میان واقعیت و تفسیر تفاوت بگذارد و پیش از بازنشر یک محتوا، درباره اعتبار آن اطمینان حاصل کند.
وی ادامه داد: آموزش مهارتهای راستیآزمایی و افزایش قدرت تحلیل مخاطبان، از الزامات سواد رسانهای در عصر هوش مصنوعی است و فعالان این حوزه نیز باید با شناخت ابزارها و فناوریهای جدید، خود را برای پاسخگویی به مسائل نوظهور رسانهای آماده کنند.
موسویان همچنین بر اهمیت برگزاری نشستهای تخصصی و مهارتافزایی برای فعالان حوزه سواد رسانهای تأکید کرد و گفت: استمرار چنین برنامههایی میتواند زمینه تبادل تجربه، ارتقای دانش تخصصی و ایجاد شبکهای فعال میان کنشگران و متخصصان این حوزه را فراهم کند.
ضیاییپرور: تولید اخبار جعلی یکی از تکنیکهای جنگ رسانهای در جهان است
در ادامه این نشست، حمید ضیاییپرور، فعال حوزه ارتباطات و پژوهشگر هوش مصنوعی، به تشریح مفهوم اخبار جعلی و تفاوت آن با خطاهای رسانهای پرداخت.
وی با تأکید بر اهمیت تفکیک مفهومی اخبار جعلی از اشتباهات رسانهای گفت: هر خبر اشتباهی، خبر جعلی محسوب نمیشود؛ اخبار جعلی محتوایی است که بهصورت عمدی و با هدف گمراهکردن، فریب، کلاهبرداری یا اعمال نفوذ تولید میشود.
ضیاییپرور با اشاره به گونههای مختلف اطلاعات نادرست و گمراهکننده، شایعات، شبهعلم و برخی روشهای انتشار سازمانیافته محتوا را از جمله مواردی دانست که میتوانند مخاطبان را با چالش مواجه کنند.
این فعال حوزه ارتباطات درباره تولیدکنندگان اخبار جعلی نیز اظهار کرد: تولیدکنندگان اخبار جعلی طیف گستردهای از افراد و گروهها را شامل میشوند و انگیزههای آنان یکسان نیست؛ گاهی هدف کسب سود اقتصادی است و گاهی انگیزههای سیاسی یا تبلیغاتی در میان است. در برخی موارد نیز تولید و انتشار اخبار جعلی به شکل سازمانیافته انجام میشود.
وی با اشاره به برخی نشانههای محتوای جعلی، تیترهای عجیب، جذاب و اغواکننده، ادعاهای غیرقابل باور، استفاده افراطی از عباراتی مانند «اولین»، «بزرگترین» و «عجیبترین»، خطاهای نگارشی و نبود منابع معتبر را از جمله مواردی عنوان کرد که باید حساسیت مخاطب را نسبت به صحت محتوا افزایش دهد.
ضیاییپرور شبکههای اجتماعی را یکی از بسترهای مهم انتشار اطلاعات نادرست دانست و افزود: برخی اخبار جعلی ممکن است حتی پس از گذشت چند سال دوباره بازنشر شوند و چرخه انتشار آنها در فضای عمومی تکرار شود.
وی در پایان با اشاره به نقش ابزارهای هوش مصنوعی در فرایند راستیآزمایی گفت: موتورهای جستوجو و ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند در بررسی منابع اولیه، تصاویر، آمار و صحت برخی ادعاها مورد استفاده قرار گیرند؛ با این حال، استفاده از این ابزارها باید همراه با بررسی منابع و راستیآزمایی مستقل باشد.
این نشست با دبیری علیرضا خرازی، عضو هیأت علمی مؤسسه آموزش عالی دانشپژوهان پیشرو برگزار شد و در چارچوب برنامههای مهارتافزایی انجمن سواد رسانهای ایران، با هدف ارتقای دانش و توانمندی فعالان این حوزه در مواجهه با تحولات رسانهای و فناوریهای نوین برگزار شد.