آیین اختتامیه ایران دیجیتال ۱۴۰۵، صحنه ارائه پروژههایی بود که دانشآموزان با تکیه بر آموختههای خود در برنامهنویسی و هوش مصنوعی طراحی کردهاند؛ پروژههایی در حوزههای کشاورزی، آموزش، آلودگی هوا، بازار کار و پیشبینی قیمت خودرو که نشان میدهد آموزش این مهارتها در این طرح از یادگیری مفاهیم به تجربه عملی و حل مسئله رسیده است.
به گزارش سیناپرس، مرکز ارتباطات و اطلاعرسانی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری اعلام کرد آموزش برنامهنویسی و هوش مصنوعی به دانشآموزان، در سالهای اخیر به یکی از محورهای مورد توجه در برنامههای آموزشی کشور تبدیل شده است. در همین چارچوب، طرح «ایران دیجیتال» با استفاده از پلتفرم «جونیورا» تلاش کرده است آموزش این مهارتها را برای دانشآموزان در نقاط مختلف کشور، از شهرهای بزرگ تا مناطق روستایی و مرزی، در دسترس قرار دهد.
در آیین اختتامیه ایران دیجیتال ۱۴۰۵ که با حضور دانشآموزان، خانوادهها، مسئولان آموزشی و اعضای تیم اجرایی این طرح برگزار شد، بخشی از دستاوردهای ایران دیجیتال و تجربه دانشآموزان شرکتکننده در این برنامه تشریح شد.
آموزش در دوران جنگ نیز متوقف نشد
یکی از بخشهای مورد اشاره در این نشست، عملکرد پلتفرم در دوره جنگ بود؛ دورهای که به گفته برگزارکنندگان، تعطیلی مدارس و دورکاری بسیاری از مجموعهها، فعالیتهای آموزشی کشور را با محدودیت مواجه کرد.
بر اساس آمار اعلامشده، در همان دوره ۴۸ هزار دانشآموز در ایران دیجیتال ثبتنام کردند و بیش از ۲۹ هزار پروژه نیز از سوی دانشآموزان دریافت شد.
مجریان طرح، تداوم فعالیت آموزشی در این دوره را تا حدی به بومی بودن زیرساخت جونیورا و نداشتن وابستگی به سرویسهای خارجی نسبت دادند.
پروژههایی که از دغدغههای واقعی دانشآموزان شکل گرفتند
بخش دیگری از این برنامه به ارائه پروژههای دانشآموزان اختصاص داشت. نمونههای ارائهشده نشان داد که برخی از دانشآموزان تلاش کردهاند مفاهیم یادگرفتهشده را برای حل مسائل واقعی به کار بگیرند.
علی حسینی از استان اصفهان، پروژهای با عنوان «چتبات سقراطی» ارائه کرد. ایده این پروژه از این پرسش شکل گرفته بود که با گسترش ابزارهای هوش مصنوعی و چتباتهایی که پاسخ مستقیم ارائه میکنند، چگونه میتوان کاربر را به جای دریافت فوری پاسخ، به سمت فکر کردن و رسیدن مستقل به جواب هدایت کرد.
در این پروژه، چتبات با طرح پرسشهای مرحلهای تلاش میکند کاربر را در مسیر حل مسئله راهنمایی کند، بدون اینکه پاسخ نهایی را مستقیماً در اختیار او بگذارد.
سما رحیمپور از بابل نیز پروژهای با عنوان «مشاور هوشمند» ارائه کرد. این سامانه با استفاده از اطلاعات مربوط به وضعیت تحصیلی دانشآموزان، امکان پیشبینی معدل و ارائه پیشنهادهایی برای بهبود عملکرد تحصیلی را دنبال میکند.
او همچنین توضیح داد که تجربه حاصل از این پروژه را در پروژه دیگری با موضوع پیشبینی ریسک سبک زندگی به کار گرفته است؛ سامانهای که با استفاده از اطلاعات مربوط به برخی عادات روزمره، میزان ریسک مرتبط با سبک زندگی را تخمین میزند.
مانی کوهزادی، دانشآموز پایه هفتم از سنندج، نیز پروژهای در حوزه بینایی ماشین با تمرکز بر کشاورزی ارائه کرد. ایده او استفاده از تصاویر گیاهان و محصولات کشاورزی برای شناسایی بیماریها و آفات در مراحل اولیه است. در این طرح، تصاویر برگها یا میوهها میتوانند در اختیار یک مدل هوش مصنوعی قرار بگیرند تا سالم یا بیمار بودن محصول را تشخیص دهد.
او در پروژه دیگری در حوزه پردازش زبان طبیعی، سامانهای برای تطبیق رزومه افراد با فرصتهای شغلی طراحی کرده است. این سامانه با دریافت اطلاعاتی مانند مهارتها، علایق و سوابق فرد، مشاغل متناسب را پیشنهاد میکند و سپس فرصتهای شغلی مرتبط را نمایش میدهد.
آنالیا طباطبایی از تهران نیز پروژهای درباره آلودگی هوای پایتخت ارائه کرد. او در این پروژه عواملی مانند ساعات فعالیت کارخانههای صنعتی، استفاده از وسایل نقلیه عمومی و شخصی، مصرف سوختهای فسیلی و میزان ترافیک را بررسی کرده و برای نمایش رابطه میان دادهها و آلودگی هوا، نمودارهای تعاملی طراحی کرده است.
یکی دیگر از دانشآموزان حاضر در این برنامه نیز پروژهای برای پیشبینی قیمت خودرو معرفی کرد. در این پروژه، مشخصاتی مانند رنگ، نوع بدنه، نوع موتور، تعداد سرنشین، حجم موتور و سایر ویژگیهای خودرو به مدل داده میشود تا قیمت تخمینی خودرو محاسبه شود.
تأکید بر تبدیل یادگیری به محصول
نمونه پروژههای ارائهشده، وجه مشترکی داشتند: دانشآموزان تلاش کرده بودند مفاهیم برنامهنویسی و هوش مصنوعی را از سطح تمرینهای آموزشی فراتر ببرند و آنها را در قالب یک مسئله مشخص به کار بگیرند.
برگزارکنندگان ایران دیجیتال نیز پروژهمحوری را یکی از پایههای اصلی این برنامه عنوان کردند. بر اساس توضیحات ارائهشده، دانشآموز پس از پایان هر سطح آموزشی، پروژهای متناسب با آموختههای خود طراحی میکند و میتواند ایده یا مسئلهای را که برایش اهمیت دارد به یک نمونه عملی تبدیل کند.
در همین چارچوب، هزاران ویدیوی ارائه پروژه از سوی دانشآموزان دریافت شده است؛ پروژههایی که موضوع آنها از آموزش و مشاوره تحصیلی تا کشاورزی، بازار کار، آلودگی هوا و تحلیل داده را دربرمیگیرد.
نقش حمایت نهادی در توسعه آموزش هوش مصنوعی
در این برنامه، از همکاری معاونت علمی ریاستجمهوری، وزارت آموزش و پرورش، دفتر آموزش دوره اول متوسطه و مجموعههای مرتبط به عنوان بخشی از زیرساخت شکلگیری و توسعه ایران دیجیتال یاد شد.
پیام مشترک دانشآموزانی که در این نشست پروژههای خود را ارائه کردند نیز روشن بود: دسترسی به آموزش و زیرساخت مناسب میتواند به آنها فرصت دهد ایدههای خود را در قالب محصولات و پروژههای واقعی آزمایش کنند.
توسعه چنین برنامههایی، علاوه بر افزایش آشنایی دانشآموزان با برنامهنویسی و هوش مصنوعی، این امکان را فراهم میکند که بخشی از آموزش از چارچوب حفظ مفاهیم خارج شود و به تجربه عملی، حل مسئله و ساخت محصول برسد؛ مسیری که در پروژههای ارائهشده از سوی دانشآموزان نیز قابل مشاهده بود.