کشف دندان فسیلشده یک جونده باستانی در بیابان آتاکامای شیلی نشان میدهد خشکترین بیابان زمین در حدود ۹ میلیون سال پیش احتمالاً آب و پوشش گیاهی بیشتری داشته و بخشهایی از آن میتوانسته زیستگاه جانوران وابسته به منابع آب باشد.
به گزارش سیناپرس، بیابان آتاکاما در شمال شیلی امروزه یکی از خشکترین محیطهای زمین است؛ منطقهای که در برخی نقاط آن بارندگی بسیار اندک است. بااینحال، یک فسیل کوچک از یک جونده بزرگ باستانی اکنون تصویری متفاوت از گذشته این منطقه ارائه کرده است.
پژوهشگران با بررسی یک دندان فسیلشده که قدمت آن حدود ۹ میلیون سال برآورد شده، تشخیص دادهاند که این دندان به گروه Hydrochoerinae تعلق دارد؛ گروهی از جوندگان بزرگ که کپیباراهای امروزی نیز در آن جای میگیرند.
کپیباراها بزرگترین جوندگان زنده جهان هستند و بهطور معمول در نزدیکی رودخانهها، تالابها و دیگر منابع آب زندگی میکنند. از این رو، پیدا شدن بقایای یکی از خویشاوندان باستانی آنها در آتاکاما، سرنخی مهم درباره شرایط محیطی این منطقه در اواخر دوره میوسن به شمار میرود.
آتاکاما همیشه چنین خشک نبوده است
ویژگیهای دندان کشفشده و محیط زمینشناسی محل فسیل نشان میدهد دستکم بخشهایی از آتاکاما در حدود ۹ میلیون سال پیش احتمالاً آب کافی و پوشش گیاهی لازم برای پشتیبانی از جانوران وابسته به آب را داشتهاند.
پژوهشگران تأکید میکنند این یافته به معنای آن نیست که کل آتاکاما در آن زمان سرزمینی سرسبز و پوشیده از جنگل بوده است. شواهد موجود بیشتر نشان میدهند که این منطقه در دورههایی از گذشته، شرایط مرطوبتری نسبت به امروز داشته و احتمالاً رودخانهها، تالابها و زیستبومهای گیاهی در بخشهایی از آن شکل گرفته بودند.
دندان فسیلشده نیز از این نظر اهمیت دارد که دندانها معمولاً در مقایسه با بسیاری از بخشهای بدن جانوران، مقاومت بیشتری در برابر فرسایش دارند. شکل و ساختار آنها همچنین میتواند اطلاعاتی درباره رژیم غذایی و جایگاه جانور در محیط زیست گذشته ارائه کند.
چرا آتاکاما به یکی از خشکترین نقاط زمین تبدیل شد؟
خشکی شدید امروزی آتاکاما حاصل مجموعهای از عوامل جغرافیایی و اقلیمی است. رشتهکوه آند مانع ورود بخش قابلتوجهی از رطوبت از سمت شرق میشود و جریان سرد اقیانوسی در امتداد سواحل شیلی نیز بر شکلگیری ابرها و بارش اثر میگذارد. الگوهای جوی منطقه نیز در تداوم شرایط خشک آتاکاما نقش دارند.
بااینحال، این شرایط در مقیاس میلیونها سال ثابت نمانده است. تغییرات اقلیمی و زمینشناختی میتوانند مسیر رودخانهها، میزان بارندگی و پوشش گیاهی را دگرگون کنند.
فسیلهای گیاهی و جانوری و رسوبات باستانی پیشتر نیز شواهدی از دورههای مرطوبتر آتاکاما ارائه کرده بودند و دندان این جونده باستانی، سرنخ دیگری به این مجموعه شواهد افزوده است.
یافته جدید نشان میدهد حتی یکی از خشکترین مناطق امروزی زمین نیز در گذشتههای دور میتوانسته محیطهایی متفاوت با منابع آب و پوشش گیاهی بیشتر داشته باشد. همین دندان کوچک ۹ میلیون ساله اکنون به شواهدی ارزشمند برای بازسازی تاریخ اقلیمی و زیستمحیطی آتاکاما تبدیل شده است.
پژوهش برای انتشار در ژورنال Nature’s Scientific Reports پذیرفته شده است.