آغاز طرح «ایران دیجیتال» از مهرماه، معلمان سراسر کشور در دورهای ۳۲ ساعته با کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش و کلاس درس آشنا میشوند.
به گزارش سیناپرس، هوش مصنوعی دیگر فقط موضوعی برای شرکتهای فناوری، برنامهنویسان و کاربران حرفهای نیست؛ این فناوری حالا آرامآرام در حال ورود به یکی از سنتیترین بخشهای زندگی روزمره یعنی کلاس درس است. در همین راستا، برنامه ملی آموزش هوش مصنوعی به معلمان سراسر کشور در قالب طرح «ایران دیجیتال» از مهرماه آغاز میشود؛ دورهای که قرار است به جای آموزش صرف مفاهیم فنی، معلمان را با کاربردهای عملی هوش مصنوعی در فرایند آموزش آشنا کند.
بر اساس جزئیات اعلامشده، این دوره از ۱۶ مهرماه ۱۴۰۵ آغاز خواهد شد و در مدت هشت هفته ادامه پیدا میکند. مجموع زمان آموزش نیز ۳۲ ساعت در نظر گرفته شده است؛ یعنی بهطور میانگین چهار ساعت آموزش در هر هفته است.
قرار نیست معلمها برنامهنویس شوند یکی از نکات مهم در طراحی این طرح، تفاوت آن با دورههای تخصصی هوش مصنوعی است. هدف این برنامه تربیت متخصص هوش مصنوعی یا برنامهنویس نیست، بلکه قرار است معلم یاد بگیرد چگونه از ابزارهای این فناوری در کار روزمره خود استفاده کند.
در توضیحات ارائهشده درباره این طرح، استفاده از هوش مصنوعی در طراحی درس، تولید محتوای آموزشی، ارزیابی یادگیری و حل مسائل واقعی کلاس مورد توجه قرار گرفته است. به بیان سادهتر، قرار نیست هوش مصنوعی جای معلم را پشت میز کلاس بگیرد؛ بلکه قرار است بخشی از کارهایی را که معلم برای آمادهسازی و اجرای فرایند آموزشی انجام میدهد، سریعتر و هدفمندتر کند.
برای مثال، یک معلم میتواند از ابزارهای هوش مصنوعی برای ایده گرفتن درباره نحوه ارائه یک موضوع درسی، آمادهسازی محتوای متناسب با سطح دانشآموزان یا طراحی تمرین و پرسش استفاده کند. البته خروجی تولیدشده توسط هوش مصنوعی همچنان نیازمند بررسی و اصلاح انسانی است و قرار نیست پاسخ ماشین بدون ارزیابی وارد کلاس شود.
۳۲ ساعت آموزش در قالب محتوای کوتاه
ساختار این دوره نیز با کلاسهای آموزشی سنتی تفاوت دارد. محتوای «ایران دیجیتال» بر مبنای یادگیری خرد یا Microlearning طراحی شده است؛ یعنی مطالب به بخشهای کوتاهتر تقسیم میشوند تا شرکتکننده بتواند آموزش را در زمانهای کوتاه دنبال کند. در این مدل، آموزش صرفاً به تماشای ویدئو محدود نمیشود و تمرین و آزمون نیز بخشی از مسیر یادگیری است.
شرکتکنندگان برای عبور از بخشهای مختلف دوره باید ارزیابیهای مربوط به آن قسمت را پشت سر بگذارند. یکی از ویژگیهای این شیوه، امکان دسترسی آسانتر به آموزشهاست. طبق جزئیات اعلامشده، برای استفاده از محتوای دوره تجهیزات پیچیدهای مورد نیاز نیست و امکان بهرهگیری از آموزشها با تلفن همراه نیز در نظر گرفته شده است. برای پاسخگویی به برخی سؤالات آموزشی و فنی شرکتکنندگان نیز یک دستیار اختصاصی پیشبینی شده است.
دانشگاه صنعتی شریف در طراحی دوره چه نقشی دارد؟
این برنامه با همکاری معاونت علمی، وزارت آموزشوپرورش و دانشگاه صنعتی شریف طراحی شده و محتوای آموزشی آن با مشارکت شش نفر از اعضای هیئت علمی دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف تهیه شده است.
همین موضوع نشان میدهد که طرح صرفاً یک دوره عمومی برای آشنایی با چند ابزار هوش مصنوعی نیست و تلاش شده محتوای آن از سوی متخصصان حوزه فناوری و آموزش تدوین شود. طبق برنامه اعلامشده، ثبتنام این دوره از یکم تا دهم مهرماه انجام خواهد شد و آموزشها از ۱۶ مهرماه آغاز میشوند.
چرا آموزش AI به معلمها اهمیت دارد؟
ورود هوش مصنوعی به مدرسه، فقط به معنای اضافه شدن یک ابزار جدید به وسایل آموزشی نیست. دانشآموزان امروز در محیطی رشد میکنند که ابزارهای تولید متن، تصویر، صدا و پاسخگویی هوشمند در دسترس آنهاست؛ بنابراین معلم نیز برای مواجهه با این فضای جدید باید شناخت کافی از تواناییها و محدودیتهای این فناوری داشته باشد.
اگر دانشآموز از هوش مصنوعی برای انجام تکلیف، پیدا کردن پاسخ یک سؤال یا تولید محتوا استفاده کند، معلمی که شناختی از این ابزار ندارد، با مسئلهای جدید روبهرو خواهد شد؛ اما معلمی که نحوه کار با AI را میشناسد، میتواند استفاده از آن را به بخشی کنترلشده از فرایند یادگیری تبدیل کند. در چنین شرایطی، موضوع فقط استفاده از یک چتبات برای پاسخ دادن به سؤالها نیست؛ بلکه مسئله اصلی، تغییر شیوه استفاده از فناوری در فرایند آموزش است.
هوش مصنوعی جای معلم را میگیرد؟
یکی از پرسشهایی که همزمان با گسترش هوش مصنوعی در آموزش مطرح میشود، احتمال جایگزین شدن این فناوری با معلم است. اما در طراحی این طرح، چنین هدفی دنبال نمیشود. کارکردهایی مانند ارتباط انسانی با دانشآموز، درک شرایط روحی و اجتماعی او، تربیت، ایجاد انگیزه و هدایت فرایند یادگیری همچنان به حضور معلم وابسته است. در واقع، آنچه این طرح دنبال میکند، تغییر نقش معلم از یک ارائهدهنده صرف محتوا به فردی است که میتواند در کنار دانش تخصصی خود از ابزارهای هوشمند نیز استفاده کند.
معیار موفقیت فقط گرفتن گواهی نیست
به نقل از دانشجو، نکته قابل توجه دیگر درباره طرح «ایران دیجیتال» این است که موفقیت آن صرفاً با تعداد معلمانی که دوره را به پایان میرسانند یا گواهی دریافت میکنند سنجیده نمیشود. هدف اصلی، استفاده واقعی معلمان از آموختههای هوش مصنوعی در فرایند آموزش است. به همین دلیل، ارزش اصلی چنین دورهای زمانی مشخص میشود که آموزشهای ارائهشده از صفحه تلفن همراه یا رایانه خارج شده و به کلاس درس برسند.
از مهرماه، بنابراین قرار است یک تجربه گسترده آغاز شود؛ تجربهای که در آن معلمان سراسر کشور با یکی از مهمترین فناوریهای سالهای اخیر آشنا میشوند و باید دید این آموزش ۳۲ ساعته در نهایت چقدر میتواند شیوه طراحی درس، تولید محتوا و تعامل معلم و دانشآموز را تغییر دهد.