آتش برای بیشتر حیوانات نشانه خطر است؛ اما برای برخی پرندگان شکاری در شمال استرالیا، شعلههای آتش میتواند به معنای فرصتی کمنظیر برای شکار باشد. پژوهشگران مشاهده کردهاند که این پرندگان نهتنها از آتش فرار نمیکنند، بلکه همزمان با پیشروی شعلهها به مناطق سوخته نزدیک میشوند تا طعمههایی را که از پناهگاه خود بیرون آمدهاند، شکار کنند.
به گزارش سیناپرس، این رفتار در جریان بررسی آتشسوزیهای کنترلشده در ساواناهای شمال استرالیا ثبت شده است. پژوهشگران با همکاری محیطبانان بومی در منطقه آرنهملند مرکزی، حضور و رفتار پرندگان را پیش، هنگام و پس از سوختن بخشهایی از پوشش گیاهی بررسی کردند.
نتایج اولیه نشان داد: بادبادک سیاه و پرستوی جنگلی سفیدسینه بیش از سایر گونهها به آتش نزدیک میشوند. تعداد بادبادکهای سیاه در زمان حضور آتش حدود ۲۳ برابر و تعداد پرستوهای جنگلی سفیدسینه حدود ۲۰ برابر بیشتر از زمانهای بدون آتش بود.
اما چرا آتش برای این پرندگان جذاب است؟
پژوهشگران احتمال میدهند شعلهها با بیرون راندن حشرات و سایر جانوران از محل پناهشان، شکار را برای پرندگان قابل مشاهدهتر و گرفتن آن را آسانتر میکنند. بررسیها نیز همین الگو را نشان داد: پرندگان شکاری هنگام استفاده از آتش کنترلشده، بهطور میانگین ۱۰ برابر بیشتر از زمانهای بدون آتش موفق به شکار طعمه شدند.
بیشتر طعمههای ثبتشده حشرات، بهویژه ملخها، بودند. با این حال، برخی بادبادکهای سیاه قورباغه نیشکر و یک مار شکار کردند و یک دلیجه نانکین نیز یک مارمولک گرفت.
مشاهدات نشان داد پرندگان شکاری عمدتاً در قسمتهای نسوخته و درست در مسیر پیشروی آتش جستوجوی غذا میکردند؛ جایی که احتمالاً جانوران برای فرار از شعلهها بیرون رانده میشوند.
بادبادکهای سیاه که بیش از همه به آتش جذب شدند، هنگام آتشسوزیهای بزرگتر تعداد بیشتری داشتند و روی زمین نیز نسبت به هوا کارآمدتر شکار میکردند.
رابطه این پرندگان با آتش البته به شکار در نزدیکی شعلهها محدود نمیشود. در پژوهشهای پیشین، رفتار موسوم به «پرندگان آتشافروز» یا Firehawk در برخی گونهها گزارش شده است؛ رفتاری که طی آن پرندگان شکاری، از جمله بادبادکهای سیاه، ظاهراً چوبهای در حال سوختن را از نقطهای به نقطه دیگر منتقل میکنند و به گسترش آتش کمک میکنند.
این رفتار در سرزمینی مشاهده میشود که انسانهای بومی آن هزاران سال از آتش برای مدیریت هدفمند پوشش گیاهی استفاده کردهاند. امروزه نیز محیطبانان بومی در آرنهملند مرکزی، با اجرای آتشهای کوچک و کمشدت در آغاز فصل خشک، به مدیریت این چشمانداز ادامه میدهند.
پژوهشگران در مطالعه جدید، خودِ رفتار حمل چوبهای شعلهور را مشاهده نکردند، اما یافتههایشان تصویر دقیقتری از رابطه پیچیده این پرندگان با آتش ارائه میدهد؛ رابطهای که به نظر میرسد طی هزاران سال با زیستگاه آنها شکل گرفته است.
البته محققان تأکید میکنند که آتشهای کنترلشده با آتشسوزیهای طبیعی و گسترده تفاوتهای مهمی دارند. از سوی دیگر، با افزایش فراوانی و شدت آتشسوزیهای کنترلنشده در استرالیا در ارتباط با تغییرات اقلیمی، هنوز مشخص نیست این تغییرات چه اثری بر پرندگانی خواهد داشت که برای یافتن غذا به آتش وابستهاند.
این پژوهش فعلاً در پایگاه bioRxiv بهصورت پیشچاپ منتشر شده و هنوز داوری علمی نشده است.
مترجم:امیربابایی