معاون علمی رئیسجمهور در حاشیه بازدید از بیستمین دوره ربوکاپ آزاد ایران در جمع اصحاب رسانه، این رقابتها را نمونهای از آموزش مبتنی بر مهارت و حل مسئله دانست و گفت: دانشآموز و دانشجو باید بتواند آموختههای خود را به مهارت، حل مسئله و در نهایت خلق ارزش تبدیل کند.
به گزارش سیناپرس، مرکز ارتباطات و اطلاعرسانی معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری اعلام کرد بیستمین دوره مسابقات ربوکاپ آزاد ایران با حضور بیش از ۴۰۰ تیم و حدود ۲ هزار شرکتکننده از سراسر کشور، از ۲۵ تا ۲۷ شهریورماه در مصلای تهران برگزار میشود. در این دوره ۳۵۰ تیم دانشآموزی و ۵۰ تیم در بخش بزرگسالان در ۳۰ لیگ با یکدیگر رقابت میکنند.
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، در نخستین روز برگزاری این رویداد، ربوکاپ را بستری برای بروز خلاقیت و نوآوری نسل جوان دانست و گفت: این رقابتها میتواند دانشآموزان و دانشجویان را برای مواجهه با مسائل واقعی کشور آماده کند.
او با اشاره به مفهوم «نسل چهارم آموزش» توضیح داد: در این الگو، آموزش صرفاً به انتقال دانش محدود نمیشود؛ فرد باید بتواند آموختههای خود را به مهارت تبدیل کند، با استفاده از آن مهارت مسئلهای را حل کند و در مرحله بعد از این حل مسئله به خلق ارزش برسد.
به گفته افشین، نمونههایی از این روند را میتوان در طرحهای ارائهشده در ربوکاپ مشاهده کرد. او به طرح یک دانشآموز برای طراحی سیستم خودکار نانوایی اشاره کرد و گفت: چنین پروژههایی نشان میدهد چگونه دانستههای آموزشی میتواند به راهکاری برای یک مسئله واقعی تبدیل شود.
معاون علمی رئیسجمهور همچنین بر اهمیت برگزاری چنین رویدادهایی در شرایطی که کشور دورهای از اختلالات و محدودیتهای ناشی از جنگ را تجربه کرده است، تأکید و بیان کرد: استمرار این رقابتها میتواند بهعنوان بخشی از آموزش تکمیلی، زمینه رشد خلاقیت و مهارتهای فناورانه را فراهم کند.
مسئله هوش مصنوعی فقط قانونگذاری نیست
افشین در پاسخ به پرسشی درباره قانون هوش مصنوعی و ساختارهای مرتبط با این حوزه گفت: اجرای قانون مصوب مجلس برای دولت الزامی است، اما مسئله اصلی هوش مصنوعی در کشور را نمیتوان صرفاً در قانون یا ایجاد یک سازمان خلاصه کرد.
او سه محور زیرساخت، نیروی انسانی و دیپلماسی بینالمللی را از عوامل مهم توسعه هوش مصنوعی دانست و نسبت به گسترش بروکراسی در این حوزه هشدار داد.
به گفته معاون علمی رئیسجمهور، هوش مصنوعی ماهیتی شبکهای دارد و نمیتوان برای توسعه آن صرفاً ساختاری سلسلهمراتبی و متمرکز در نظر گرفت. امیدواریم ساختار سازمانی مرتبط با این حوزه، در صورت تشکیل، چابک باشد و بیشتر نقش سیاستگذار و تنظیمگر را ایفا کند.
افشین همچنین تشکیل یک سازمان جدید را در تعارض با فعالیت ستادهای تخصصی معاونت علمی ندانست و توضیح داد: ستادهای توسعه فناوری در کنار دستگاههای اجرایی فعالیت میکنند و وظیفه آنها رصد و پیگیری روندهای فناورانه است.
از رباتیک دانشآموزی تا ورود فناوری به صنعت
معاون علمی رئیسجمهور، رباتیک و هوش مصنوعی را از حوزههایی دانست که باید از دوره دانشآموزی مورد توجه قرار گیرند و سپس مسیر آنها به سمت دانشگاه و صنعت ادامه پیدا کند.
این مقام مسئول افزود: زمانی میتوان از ورود واقعی یک فناوری به کشور سخن گفت که آثار آن در زندگی مردم، اقتصاد و محیط کار دیده شود؛ برای مثال، زمانی که استفاده از سامانههای رباتیک و هوش مصنوعی به افزایش بهرهوری یا سادهتر شدن بخشی از فعالیتهای روزمره منجر شود.
افشین درباره آینده تیمهای حاضر در ربوکاپ نیز اظهار کرد: معاونت علمی در این دوره حضور جدیتری در این رویداد داشته و یکی از اهداف آن، شناسایی و حمایت از استعدادهای برتر است. به گفته او، قرار است این حمایت به برگزاری مسابقات محدود نشود و سازوکاری برای حفظ ارتباط با تیمها و هدایت آنها به سمت حل مسائل واقعی ایجاد شود.
او با اشاره به تجربه برخی کشورها در حوزه رباتیک و هوش مصنوعی گفت: سرمایهگذاری روی نیروی انسانی در این کشورها معمولاً در بازههای چندساله انجام میشود، در حالی که در ایران گاهی پس از پایان یک مسابقه، تیمها و استعدادهای شناساییشده بدون حمایت مستمر رها میشوند.
«زیرساخت» یکی از چالشهای اصلی توسعه فناوری
معاون علمی رییسجمهور در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت علمی و فناورانه کشور، نیروی انسانی و ظرفیت آموزشی ایران را از نقاط قابل اتکا دانست، اما زیرساخت را یکی از چالشهای اصلی عنوان کرد.
او با اشاره به رتبه ایران در شاخصهای بینالمللی علم و فناوری گفت: بخشی از این شاخصها به زیرساخت مربوط است و ضعف در این بخش میتواند بر جایگاه کشور اثر بگذارد همچنین تجهیز آزمایشگاههای دانشگاهی و توسعه زیرساختهای فناوری در برنامه معاونت علمی قرار دارد. بخشی از تجهیزات آزمایشگاهی دانشگاهها از نظر فناوری و روزآمدی نیازمند نوسازی است.
افشین همچنین از شکلگیری نوعی «محرومیت فناوری» در برخی مناطق کشور سخن گفت؛ وضعیتی که الزاماً به معنای نبود منابع مالی نیست، بلکه ممکن است یک شرکت یا مجموعه اقتصادی با وجود برخورداری از منابع کافی، از فناوریهای جدید استفاده نکند.
او استفاده گستردهتر از فناوری در شرکتها، شهرها و مناطق مختلف کشور را یکی از پیششرطهای افزایش بهرهوری و رشد تولید دانست.
حمایت از مدالآوران و استعدادهای برتر
معاون علمی رئیسجمهور درباره حمایت از مدالآوران المپیادهای علمی نیز گفت: حمایتها صرفاً به برگزاری مراسم تقدیر محدود نمیشود و بنیاد ملی نخبگان برای برگزیدگان، سازوکارهای حمایتی مختلفی در نظر گرفته است.
به گفته این مقام مسئول، پس از برگزاری آخرین المپیادهای سال، مراسم تقدیر از برگزیدگان برگزار خواهد شد و برندگان المپیادها پس از کسب موفقیت، در چارچوب سازوکارهای بنیاد ملی نخبگان از بستههای حمایتی برخوردار میشوند.
افشین تأکید کرد: سرمایهگذاری روی نخبگان ماهیتی بلندمدت دارد و آثار آن ممکن است سالها بعد در اقتصاد و فناوری کشور نمایان شود. از این منظر، حمایت از نیروی انسانی متخصص را نمیتوان صرفاً با نتایج کوتاهمدت ارزیابی کرد.
او درباره طرح مرتبط با محدودیتهای ارتباطات علمی و بینالمللی نیز اعلام کرد: معاونت علمی درباره مواد مربوط به این موضوع با مجلس در حال مذاکره است و پیشنهادهای اصلاحی خود را ارائه کرده است.
به گفته افشین، هدف از این اصلاحات، کاهش دغدغههای اعضای هیئت علمی، نخبگان و افرادی است که در حوزه دیپلماسی علمی و ارتباطات بینالمللی فعالیت میکنند.
برنامه معاونت علمی برای بازگشت نخبگان ایرانی خارج از کشور
معاون علمی رئیسجمهور همچنین از اجرای طرحی برای تعامل با نخبگان ایرانی خارج از کشور خبر داد و گفت: در قالب این برنامه، حمایتهایی برای فعالیت علمی و پژوهشی این افراد در داخل کشور پیشبینی شده است.
به گفته او، این حمایتها میتواند حوزههایی مانند حضور بهعنوان استاد مدعو، برگزاری کارگاههای تخصصی، دورههای پسادکتری و برخی تسهیلات مرتبط با بازگشت به کشور را دربر بگیرد. همچنین برای جذب افراد واجد شرایط در دستگاههای اجرایی و دانشگاهها، مسیرهایی در نظر گرفته شده است.
افشین در عین حال میان «ماندگاری نخبگان در داخل کشور» و «نرخ بازگشت نخبگان مهاجرتکرده» تفاوت قائل شد. او اذعان کرد: بررسیهای انجامشده درباره بخشی از رتبههای برتر کنکور طی یک دوره ۱۰ ساله نشان میدهد بخش قابل توجهی از این افراد همچنان در کشور حضور دارند، اما نرخ بازگشت افرادی که از کشور خارج شدهاند، پایین است.
او این نرخ را حدود یک تا دو درصد اعلام کرد و گفت: نرخ مورد اشاره در برخی برآوردهای بینالمللی حدود هفت درصد و در کشورهای حوزه خلیج فارس حدود ۱۰ درصد است.
افشین تأکید کرد: بازگشت نخبگان تنها با حمایت مالی محقق نمیشود و مجموعهای از عوامل اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، شرایط محیط کار و سطح فناوری صنعت بر این تصمیم اثر میگذارد.
اعتبار مالیاتی برای نوسازی زیرساختهای دانشگاهی
معاون علمی رئیسجمهور در بخش دیگری از سخنان خود از برنامه استفاده از اعتبار مالیاتی برای بازسازی و توسعه زیرساختهای فناورانه دانشگاهها خبر داد و بیان کرد: فرآیندهای اداری این طرح در حال نهایی شدن است و قرار است توافق مربوط به اجرای آن با وزارت امور اقتصادی و دارایی و دانشگاههای مشمول انجام شود. به گفته افشین، تاکنون چهار دانشگاه نیازهای خود را اعلام کردهاند و بانکهای مرتبط با این طرح نیز مشخص شدهاند.
افشین در پایان خاطرنشان کرد: امیدواریم پس از نهایی شدن مراحل اداری، اجرای این برنامه برای تقویت زیرساختهای دانشگاهی آغاز شود.