یک ایده علمی معمولاً با یک سؤال شروع میشود؛ سؤالی که شاید مدتها ذهن یک دانشجو یا پژوهشگر جوان را درگیر کرده باشد. بعد آزمایشها شروع میشوند، مقاله نوشته میشود و کمکم ایده شکل میگیرد. اما درست از همینجا، بخش سخت ماجرا آغاز میشود.
به گزارش سیناپرس، اینکه یک ایده خوب باشد، لزوماً به این معنی نیست که راه تبدیلشدنش به یک محصول یا کسبوکار هموار است. خیلی از جوانانی که وارد فضای پژوهش و فناوری میشوند، در ادامه مسیر به چیزهایی نیاز پیدا میکنند که در دانشگاه کمتر دربارهشان صحبت شده است؛ از پیدا کردن یک مشاور باتجربه گرفته تا شناخت بازار، ارتباط با صنعت، تأمین هزینههای اولیه و حتی اینکه بدانند قدم بعدی دقیقاً چیست.
فاصله میان ایده و اجرا گاهی از چیزی که تصور میکنیم بیشتر است. برای همین، حمایت از جوانان در حوزه علم و فناوری را نمیتوان فقط در پرداخت یک کمکهزینه خلاصه کرد. گاهی یک ارتباط درست، یک جلسه مشاوره یا آشنایی با کسی که قبلاً همین مسیر را طی کرده، میتواند به اندازه یک حمایت مالی اهمیت داشته باشد.
این نگاه را میتوان در بخشی از فعالیتهای دکتر شادی جمیلی و بنیاد علم و فناوری جمیلی دنبال کرد؛ جایی که موضوع حمایت از جوانان با علم، پژوهش، فناوری و کارآفرینی گره خورده است.
بنیاد در کنار حمایت از فعالیتهای علمی و پژوهشی، توانمندسازی پژوهشگران و فناوران، حمایت از ایدههای کارآفرینانه و نزدیکتر کردن جامعه علمی و صنعت را نیز دنبال میکند. بخشی از این فعالیتها در قالب همکاری با نهادهای علمی، حمایت از پروژههای تحقیقاتی، برگزاری نشستها و کارگاهها و ایجاد زمینه برای شکلگیری ایدههای فناورانه انجام شده است.
اما شاید یکی از روشنترین نمونهها، جایی باشد که یک ایده جوان فرصت پیدا میکند از روی کاغذ فاصله بگیرد.
از ایده شروع میشود
جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان از سال ۱۳۹۶ با حمایت بنیاد علم و فناوری جمیلی برگزار میشود. در نگاه اول، میتوان آن را یک جشنواره علمی برای ارائه ایدههای جوانان دانست؛ اما ماجرا در همین نقطه تمام نمیشود.
برای کسی که ایدهای دارد، انتخاب شدن شاید مهم باشد، اما بعد از آن سؤال اصلی تازه مطرح میشود: با این ایده چه باید کرد؟قرار نیست همه ایدهها به محصول یا شرکت تبدیل شوند. اما اگر ایدهای ظرفیت ادامه دادن داشته باشد، داشتن فرصت برای توسعه آن میتواند مسیر متفاوتی پیش روی صاحب ایده بگذارد.
جشنواره در همین فاصله تلاش کرده است امکانهایی برای ادامه مسیر ایجاد کند؛ از گرنت توسعه محصول گرفته تا آموزش و مشاوره و ارتباط با مراکز نوآوری و شتابدهندهها. ارتباط با سرمایهگذاران و شبکههای علمی و فناورانه هم بخش دیگری از این مسیر است.در واقع، حمایت زمانی معنا پیدا میکند که بعد از معرفی ایده، کسی از صاحب آن بپرسد: حالا برای قدم بعدی چه چیزی لازم داری؟
علم، وقتی از آزمایشگاه بیرون میآید
بخش قابل توجهی از تمرکز جشنواره بر علوم پایه است؛ شیمی، فیزیک، علوم زیستی، زمینشناسی، ریاضی و آمار و علوم کامپیوتر.علوم پایه معمولاً با نتیجه فوری شناخته نمیشوند. ممکن است سالها بین یک پژوهش و کاربرد نهایی آن فاصله باشد. با این حال، بسیاری از فناوریهایی که امروز بخشی از زندگی ما هستند، زمانی از یک مسئله علمی و یک پژوهش بنیادی شروع شدهاند.
برای همین، توجه به پژوهشگران جوان این حوزهها فقط به معنای حمایت از یک پروژه دانشگاهی نیست. مسئله این است که ایدهها و توان علمی آنها فرصت پیدا کنند مسیر خود را ادامه دهند.این مسیر البته بدون ارتباط با بیرون از دانشگاه کامل نمیشود. پژوهشگر باید بتواند مسئلهای را که روی آن کار میکند در نسبت با نیازهای واقعی جامعه و صنعت هم ببیند. صنعت هم باید بتواند به ظرفیتهایی که در دانشگاهها شکل میگیرد دسترسی داشته باشد.
همکاری با دانشگاهها، مراکز نوآوری، شتابدهندهها و مجموعههای تخصصی در همین نقطه اهمیت پیدا میکند؛ جایی که قرار است فاصله میان پژوهش و کاربرد کمتر شود.
شاید اگر بخواهیم فعالیتهایی از این جنس را فقط با عنوان «حمایت از ایدههای جوانان» توضیح دهیم، بخش مهمی از ماجرا را از دست بدهیم.یک جوان برای ادامه دادن مسیر علمی یا فناورانهاش به پول نیاز دارد، اما فقط به پول نه بلکه به کسی نیاز دارد که تجربهاش را با او در میان بگذارد. به فرصتی برای یادگرفتن مهارتهایی که در دانشگاه یاد نگرفته است. به ارتباط با آدمهایی خارج از دایره دانشگاه. و گاهی به این اطمینان که ایدهای که ماهها برایش وقت گذاشته، ارزش آن را دارد که یک قدم دیگر هم برایش برداشته شود.
شاید اهمیت جشنواره اندیشمندان و دانشمندان جوان و فعالیتهای بنیاد علم و فناوری جمیلی را بتوان از همین زاویه دید؛ نه صرفاً در قالب یک جشنواره، یک گرنت یا یک برنامه حمایتی، بلکه بهعنوان تلاشی برای ایجاد ارتباط میان چند مرحلهای که معمولاً از هم جدا میمانند: دانشگاه و صنعت، پژوهش و بازار، ایده و اجرا.
در نهایت، داستان از یک جوان و یک ایده شروع میشود. اینکه این ایده به کجا برسد، همیشه قابل پیشبینی نیست. ممکن است به یک محصول تبدیل شود، یک کسبوکار شکل بگیرد، یک مسئله واقعی حل شود یا حتی بعد از مدتی کنار گذاشته شود.اما میان همه این احتمالها، یک چیز اهمیت دارد: جوان صاحب ایده فرصت پیدا کند مسیرش را امتحان کند.
و شاید حمایت واقعی از علم و جوانان، از همینجا شروع شود؛ از فراهم کردن فرصتی برای اینکه یک ایده، قبل از آنکه به دلیل نبود امکان کنار گذاشته شود، شانس خودش را داشته باشد.