سالها به بیماران توصیه میشد حتی پس از بهبود علائم، دوره آنتیبیوتیک را کامل کنند؛ اما شواهد جدید نشان میدهد این قاعده برای همه عفونتهای باکتریایی و همه بیماران یکسان نیست. پژوهشها حاکی از آن است که در برخی عفونتهای شایع، دورههای کوتاهتر آنتیبیوتیک میتوانند به اندازه درمانهای طولانیتر مؤثر و ایمن باشند.
به گزارش سیناپرس، توصیه قدیمی آنتیبیوتیک را تا آخر مصرف کنید، برای همه عفونتها یک قاعده قطعی نیست؛ پژوهشهای جدید از درمانهای کوتاهتر در برخی موارد حمایت میکند.
برای چند دهه، یکی از ثابتترین توصیهها درباره مصرف آنتیبیوتیک این بوده است: «دوره درمان را تا آخر ادامه دهید، حتی اگر حالتان بهتر شد.» این توصیه تا حد زیادی با این تصور شکل گرفت که قطع زودهنگام دارو میتواند بخشی از باکتریها را زنده نگه دارد و زمینه را برای مقاومت آنتیبیوتیکی فراهم کند. اکنون شواهد جدید نشان میدهد این قاعده برای همه عفونتها و همه بیماران یکسان صدق نمیکند.
مطالعهای جدید نشان میدهد دورههای کوتاهتر درمان برای برخی عفونتهای باکتریایی رایج میتوانند بهاندازه دورههای طولانیتر مؤثر باشند. بااینحال، باور قدیمی «هرچه طولانیتر، بهتر» همچنان در میان بسیاری از بیماران ریشه دارد.
برای بسیاری از عفونتهای باکتریایی رایج، دورههای کوتاهتر آنتیبیوتیک به اندازهی دورههای طولانیتر مؤثر و ایمن هستند
آلیستر تورپ، پژوهشگر سلامت جمعیت در دانشگاه یوتا، میگوید سازمانهای بهداشتی و پزشکان در گذشته با تأکید زیادی از بیماران میخواستند همیشه دوره تجویزشده را کامل کنند. بهگفته او، شواهد جدید نشان میدهند چنین توصیهای همیشه درست نیست و در بسیاری از موارد، درمان کوتاهتر میتواند به همان اندازه ایمن و مؤثر باشد.
در چند دهه گذشته، بیش از ۱۲۰ کارآزمایی تصادفی کنترلشده، مدتزمان مناسب مصرف آنتیبیوتیک را در عفونتهای مختلف بررسی کردهاند. نتایج بسیاری از این پژوهشها نشان میدهد که برای بعضی از عفونتهای رایج، دورههای کوتاهتر نهتنها از نظر درمان بیماری تفاوت معناداری با دورههای طولانی ندارند، بلکه میتوانند میزان مواجهه غیرضروری بدن با آنتیبیوتیک را نیز کاهش دهند.
موضوع مورد بحث اهمیت زیادی دارد، زیرا مصرف بیشازحد آنتیبیوتیک یکی از عوامل مؤثر در گسترش مقاومت دارویی است. باکتریهای مقاوم به دارو در سراسر جهان سالانه با بیش از یک میلیون مرگ ارتباط مستقیم دارند.
در مقابل، شواهد محکمی وجود ندارد که نشان دهد صرفاً کاملنکردن یک دوره طولانی آنتیبیوتیک، در همه شرایط باعث افزایش مقاومت میشود. حتی نگرانی معکوسی مطرح است: ادامه مصرف دارو پس از زمانی که دیگر فایدهای برای بیمار ندارد، جمعیت بیشتری از باکتریها را در معرض آنتیبیوتیک قرار میدهد و ممکن است فشار انتخابی برای شکلگیری باکتریهای مقاوم را افزایش دهد. برای نمونه، در برخی انواع ذاتالریه، مطالعات نشان دادهاند دورههای کوتاهتر درمان میتوانند بدون افزایش خطر بازگشت عفونت، نتیجهای مشابه درمان طولانیتر داشته باشند.
پژوهشگران برای بررسی نگرش عمومی، از ۱٬۴۷۵ نفر در ایالات متحده پرسیدند که برای درمان یک عفونت باکتریایی تنفسی مانند ذاتالریه، دوره کوتاه ۳ تا ۵ روزه را ترجیح میدهند یا دورهای ۷ روزه یا طولانیتر. ۸۹۲ نفر از شرکتکنندگان دوره طولانیتر را انتخاب کردند. پژوهشگران میگویند این ترجیح احتمالاً تا حدی حاصل توصیهای است که بیماران سالها شنیدهاند: آنتیبیوتیک را باید تا آخر مصرف کرد. تصور عمومی دیگری نیز وجود دارد که درمان طولانیتر را بهطور خودکار قویتر یا مؤثرتر میداند.
فقط ۱۷٫۵ درصد قبلاً شنیده بودند که در برخی موارد میتوان با بهبود علائم مصرف دارو را متوقف کرد، اما ۵۸٫۴ درصد گفتند در صورت توصیه پزشک با این کار راحت خواهند بود. بیش از ۹۰ درصد نیز به نظر پزشک درباره مدت درمان اعتماد داشتند.
گرچه شواهد جدید از دورههای کوتاهتر حمایت میکنند، بیماران هرگز نباید خودسرانه مصرف آنتیبیوتیک را قطع کنند
نتایج مطالعه جدید به این معنا نیست که بیماران باید به محض بهترشدن حالشان، مصرف آنتیبیوتیک را خودسرانه قطع کنند. مدت مناسب درمان به نوع عفونت، شدت بیماری، داروی مورد استفاده، وضعیت جسمی بیمار و عوامل متعدد دیگری بستگی دارد.
برخی عفونتها، ازجمله سل و شماری از عفونتهای جدی ناشی از استافیلوکوک، همچنان به دورههای طولانی درمان نیاز دارند و قطع زودهنگام دارو در چنین شرایطی میتواند خطرناک باشد.
به نقل از زومیت، تورپ تأکید میکند که تصمیم درباره زمان قطع آنتیبیوتیک باید با نظر پزشک گرفته شود. بهبیان ساده، پیام شواهد جدید این نیست که «دوره آنتیبیوتیک را کامل نکنید»، بلکه این است که طول دوره درمان نباید براساس یک قانون ثابت و یکسان برای همه تعیین شود. در مواردی که شواهد از درمان کوتاهتر حمایت میکنند، مصرف چند روز اضافه آنتیبیوتیک لزوماً فایده بیشتری برای بیمار ندارد.
پژوهش در ژورنال Open Forum Infectious Diseases منتشر شده است.