چین در حال توسعه نسل تازهای از پهپادهای گروهی است که سامانههای بدونسرنشین هوایی، زمینی و دریایی را در قالب یک شبکه هوشمند و هماهنگ به یکدیگر متصل کند.
به گزارش سیناپرس، چین در حال ترسیم مسیر تازهای برای توسعه پهپادهای گروهی است؛ مسیری که دیگر صرفاً بر پرواز همزمان صدها پهپاد مشابه تکیه ندارد و هدف نهایی آن ایجاد شبکهای از سامانههای بدونسرنشین در هوا، زمین و دریا است.
مؤسسه تحقیقات فناوری هوشمند وابسته به گروه فناوری الکترونیک چین، این شبکهها را سامانههایی توزیعشده توصیف کرده که اعضای آن میتوانند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند، اطلاعات به اشتراک بگذارند، تصمیمهای محلی بگیرند و در نهایت توانایی مشترکی ایجاد کنند.این ارزیابی تصویری نسبتاً کمسابقه از نگاه پژوهشگران چینی به آینده فناوری ازدحام پهپادی ارائه میدهد. چین تاکنون در توسعه گروههایی متشکل از پهپادهای مشابه پیشرفت قابلتوجهی داشته است. طبق ارزیابی این مؤسسه، چنین سامانههایی میتوانند شبکه ارتباطی خود را بهصورت غیرمتمرکز مدیریت کنند، پس از از دست دادن برخی اعضا آرایش خود را تغییر دهند و در شرایط اختلال ارتباطی یا جنگ الکترونیک به فعالیت ادامه دهند.
پژوهشگران چینی برای ارزیابی توانایی یک سامانه گروهی در میدان نبرد، پنج قابلیت اصلی را تعیین کردهاند: بقاپذیری، آگاهی موقعیتی، برنامهریزی و تصمیمگیری، اجرای مأموریت و یادگیری و تکامل خودکار. به گفته آنها، چین در برخی از این حوزهها به قابلیتهای نسبتاً بالغی دست یافته، اما رسیدن به یک شبکه کاملاً خودمختار همچنان با موانع فنی روبهروست.
یکی از مزیتهای اصلی شبکههای گروهی، امکان ترکیب اطلاعاتی است که هیچ پهپاد بهتنهایی قادر به مشاهده آن نیست. در یک شبکه توزیعشده، دادههای حسگرهای چندین سامانه میتواند با یکدیگر ترکیب شود تا تصویری گستردهتر از محیط شکل بگیرد. پژوهشگران چینی میگویند این سامانهها قادرند اهداف را بهصورت خودکار غربال کنند، استتار را شناسایی کنند و موقعیت اهداف را مشخص کنند.
با این حال، همین قابلیت در محیطهای پیچیده با محدودیت روبهرو میشود. شناسایی اهداف کوچک یا پنهان که نشانههای ضعیفی دارند، در محیطهای شلوغ و تحت اختلال شدید الکترونیکی دشوارتر است. بنابراین، افزایش تعداد پهپادها بهتنهایی تضمینکننده افزایش توانایی شبکه نیست و کیفیت ارتباط، حسگرها و پردازش داده نیز اهمیت زیادی دارد.
در حوزه تصمیمگیری نیز سامانههای چینی تاکنون تواناییهایی مانند تغییر خودکار آرایش، برنامهریزی مسیر، جلوگیری از برخورد و تخصیص پویای مأموریتها را نشان دادهاند. اما توانایی ایجاد تاکتیکهای کاملاً جدید در محیطهای ناشناخته و در برابر رقیبی توانمند، هنوز در مرحله توسعه قرار دارد.چالش اصلی زمانی آغاز میشود که پهپادهای متفاوت، خودروهای زمینی و سامانههای دریایی باید به یک شبکه مشترک متصل شوند.
هرکدام از این تجهیزات شرایط حرکتی، حسگرها، نیازهای ارتباطی و محیط عملیاتی متفاوتی دارند. علاوه بر آن، هماهنگی میان نیروهای مختلف نظامی نیز باید در این شبکه لحاظ شود.گروه فناوری الکترونیک چین هدف نهایی را ایجاد یک شبکه ناهمگون و چنددامنهای توصیف میکند؛ شبکهای که در آن پهپادهای هوایی، خودروهای زمینی و سامانههای دریایی بتوانند در یک چرخه عملیاتی مشترک مشارکت کنند. چنین ساختاری در صورت تحقق میتواند به هر نوع سامانه اجازه دهد بر اساس قابلیتهای خاص خود، بخشی از اطلاعات، جابهجایی یا تجهیزات موردنیاز شبکه را تأمین کند.
پژوهشگران چینی میگویند سامانههای فعلی میتوانند طیف گستردهای از فعالیتها، از شناسایی و سرکوب الکترونیکی تا عملیات دقیق و ارزیابی نتایج مأموریت را پشتیبانی کنند؛ اما هماهنگی واقعی میان هوا، زمین و دریا و سازگاری میان واحدهای مختلف نظامی همچنان از نقاط ضعف محسوب میشود.
هوش مصنوعی نیز بخش مهمی از این نقشه راه است. به گفته مؤسسه چینی، سامانههای گروهی از برنامهریزیهای ثابت به سمت بهینهسازی تطبیقی و یادگیری از تجربه حرکت کردهاند. روشهایی مانند یادگیری تقویتی و تکرار رقابتی میتوانند به سامانهها در بهبود عملکرد کمک کنند، اما تکامل کاملاً خودکار و لحظهای و شکلهای پیشرفتهتر هوش جمعی هنوز اهداف آینده هستند.
این مؤسسه در عین حال نسبت به رشد پراکنده این حوزه هشدار داده است. به اعتقاد پژوهشگران، تعدد پروژههای مشابه، توسعههای تکراری و تمرکز بیش از حد بر نمایشهای فناورانه میتواند مانع تبدیل نمونههای آزمایشی به قابلیتهای واقعی شود. از نگاه آنها، پیشرفت آینده علاوه بر الگوریتمهای بهتر به استانداردهای مشترک، رابطهای سازگار، آزمایشهای واقعگرایانه و مقاومت بیشتر در برابر اختلالات الکترونیکی نیاز دارد.
به نقل از فارس، در حال حاضر، به نظر میرسد توانایی بالغتر چین در زمینه هماهنگی تعداد زیادی پهپاد مشابه قرار دارد؛ اما هدف دشوارتر، تبدیل این گروهها به شبکهای متشکل از ماشینهای خودران متفاوت است که بتوانند بهطور همزمان در هوا، زمین و دریا فعالیت کنند.
چین طی سالهای اخیر آزمایشهای متعددی در زمینه سامانههای گروهی بدونسرنشین انجام داده است. نمونههایی مانند سامانه «اطلس» نشان میدهند تمرکز این کشور تنها بر خود پهپاد نیست و خودروهای زمینی، خودروهای فرماندهی و تجهیزات پشتیبانی نیز میتوانند در ساختارهای گروهی وارد شوند. پژوهشگران چینی همچنین از پهپادهای گروهی برای مشاهده چندبعدی فرود یک توفان استفاده کردهاند.