موج بازگشت دانشمندان و دانشگاهیان چینی از آمریکا در سالهای اخیر شتاب گرفته است؛ روندی که به گفته کارشناسان، حاصل ترکیبی از افزایش فشارها و محدودیتهای علمی در آمریکا از یک سو و رشد بودجههای پژوهشی و فرصتهای فناوری در چین از سوی دیگر است.
به گزارش سیناپرس، بررسی مرکز اقتصاد و نهادهای چین در دانشگاه استنفورد نشان میدهد تعداد دانشمندان چینی که از موسسات خارج از کشور به چین بازگشتهاند، از تنها ۳۱ نفر در سال ۲۰۰۴ به ۱۴۰۹ نفر در سال ۲۰۲۲ رسیده است. نکته مهمتر اینکه بسیاری از بازگشتکنندگان از چهرههای برجسته علمی هستند. تنها در سال ۲۰۲۶، بیش از یک دوجین دانشمند سرشناس چینی، موقعیتهای معتبر خود در آمریکا را ترک کرده و برای تصدی سمتهای مهم دانشگاهی و پژوهشی راهی چین شدهاند.
یکی از تازهترین نمونهها «چن یه»، متخصص کنترل کیفیت نیمهرساناهاست که پس از نزدیک به دو دهه فعالیت در صنعت، به عنوان استاد ممتاز دانشگاه ژجیانگ منصوب شده است.
کارشناسان یکی از نگرانیهای اصلی آمریکا را انتقال «دانش ضمنی» همراه با پژوهشگران میدانند؛ دانشی که شامل تجربه، تشخیص مسائل مهم پژوهشی و توانایی هدایت پروژههای علمی است. نگرانی دیگر، کاهش جریان ورود استعدادهای جدید به آمریکاست. اگر دانشجویان کمتری از چین برای تحصیل در مقاطع دکتری و پسادکتری به آمریکا بیایند، این کشور در بلندمدت بخشی از مسیر تامین نیروی انسانی علمی خود را نیز از دست خواهد داد.
به نقل از ایسنا، در مقابل، چین با افزایش بودجههای پژوهشی و سیاستهای جذب استعداد، جذابیت بیشتری پیدا کرده است. حوزههایی مانند هوش مصنوعی، خودروهای برقی، انرژیهای نو، رباتیک، تولید پیشرفته و زیستفناوری، اکنون در چین فرصتهای تحقیقاتی پیشرفتهای ایجاد کردهاند.
البته بازگشت به چین بدون هزینه نیست. محدودیتهای بوروکراتیک و سیاسی در دانشگاهها و احتمال از دست دادن برخی همکاریهای بینالمللی همچنان از چالشهای پژوهشگران بازگشته محسوب میشود. با این حال، تغییر معادله بهوضوح قابل مشاهده است: چین دیگر صرفا کشوری برای جذب استعدادهای علمی نیست؛ بلکه به یکی از مقصدهای جدی برای پژوهشگران چینی تبدیل شده است.