علیاکبر صالحی، رئیس هیئتمدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) در حاشیه نشست این نهاد که به رونمایی از سامانه جدید حمایت مالی بنیاد به منظور تسهیل مشارکت حامیان در سراسر جهان اختصاص داشت، تاکید کرد: «همانطور که بنیاد طی سالهای گذشته برای شکلگیری شبکهای از دانشمندان جهان اسلام تلاش کرده است، اکنون باید در کنار این شبکه، شبکه جهانی بانیان علم نیز شکل گیرد.»
به گزارش سیناپرس به نقل از ستاد ترویج و ارتباطات بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص)، صالحی در این گفتگو، از ایجاد زیرساختی برای مشارکت فرامرزی، شفاف و هدفمند در تامین مالی علم خبر داد.
صالحی، رئیس کارگروه علمی جایزه مصطفی(ص) با اشاره به مرزپذیر نبودن علم بیان کرد: «بارها گفتهام که فکر و اندیشه را نمیتوان در یک جغرافیا محصور کرد و پیشرفت علمی نیز بدون تعامل و تبادل میان دانشمندان اتفاق نمیافتد. جایزه مصطفی(ص) هم از ابتدا با چنین نگاهی شکل گرفت؛ یعنی ایجاد ارتباط میان ظرفیتهای علمی جهان اسلام و جامعه علمی بینالمللی.»
وی گفتگوی خود را با یک پرسش محوری ادامه داد: «اگر تولید و تبادل علم میتواند جهانی باشد، چرا پشتیبانی از علم جهانی نباشد؟ در کنار شبکه دانشمندان، میتوان شبکهای از کسانی ایجاد کرد که مایلاند در پیشرفت علم سهم داشته باشند. سامانهای که امروز معرفی میشود، گامی برای تسهیل همین مشارکت فرامرزی است.»
صالحی با اشاره به روش جدید مشارکت در فعالیتهای علمی بنیاد از طریق انتقال رمزارزها بیان داشت: «رمزارز برای ما هدف نیست، ابزار است.
مسئله بنیاد این است که فردی در هر نقطه جهان اگر بخواهد در حمایت از علم، یک دانشمند جوان یا یک پروژه علمی مشارکت کند، چگونه میتوان این مشارکت را برای او آسانتر کرد.
فناوریهای مالی جدید و داراییهای دیجیتال میتوانند برخی محدودیتهای جغرافیایی در مشارکتهای بینالمللی را کاهش دهند. ما میخواهیم از این ظرفیت در خدمت علم استفاده کنیم.
بنابراین بهتر است این طرح را نه پروژه رمزارزی بنیاد، بلکه بخشی از تلاش بنیاد برای جهانیکردن مشارکت در تأمین مالی علم بدانیم.»
رئیس هیئت مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص)، با اشاره به ظرفیت وقف علمی در تمدن اسلامی، تاکید کرد که اصل وقف تغییر نکرده و آنچه میتواند متناسب با نیازهای امروز تغییر کند، ابزارها و سازوکارهای تحقق آن است. برای مثال: «واقف امروز ممکن است بخواهد در درمان یک بیماری، توسعه یک فناوری، حمایت از یک دانشمند جوان یا پیشبرد یک پروژه در مرزهای دانش مشارکت کند.»
او با اشاره به تجربه برخی برگزیدگان جایزه مصطفی(ص) در وقف منابع خود افزود که بخشی از منابع مدال دانشمند جوان نیز از همین موقوفات تأمین میشود. به گفته صالحی، «دانشمندی که دیروز مورد تکریم قرار گرفته، امروز بانی دانشمند فرداست.»
وی اهمیت مشارکت در طرحهای علمی از طریق این سامانه را اینگونه تشریح کرد: «فرض کنید یک پروژه معتبر در حوزه درمان سرطان، آب، انرژی، هوش مصنوعی یا یک فناوری در لبه دانش، نیازمند تأمین مالی باشد. به جای اینکه فرد صرفاً مبلغی را به یک مؤسسه پرداخت کند، میتواند بداند از چه مسئلهای، توسط چه گروهی و با چه هدفی حمایت میکند.»
صالحی همچنین تحقق یکی از اصول اساسی وقف، یعنی وفاداری به نیت واقف و امانتداری در مصرف منابع را به عنوان یکی از ارزشهای اصلی این طرح معرفی کرد.
علیاکبر صالحی، رئیس هیئت مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص)، ایجاد اعتماد به این سازوکار را یکی از اهداف بنیاد دانست. او در این رابطه افزود: «اگر فناوری بتواند این زنجیره را شفافتر و قابل پیگیریتر کند، آن وقت از یک درگاه پرداخت فراتر رفتهایم و یک زیرساخت اعتماد برای تأمین مالی علم ساختهایم.»
وی این موضوع را یک «مسئله ویژه» برای بنیاد توصیف کرد و با اشاره به سرمایه اصلی بنیاد، یعنی شبکه علمی و اعتبار آن، بیان داشت: «این ظرفیت میتواند برای ارزیابی پروژه، اطمینان از صلاحیت علمی و پایش مسیر اجرای آن به کار گرفته شود.»
رئیس کارگروه علمی جایزه مصطفی(ص) چشمانداز این سامانه را در چهار ضلع ترسیم کرد: «مسئله علمی، دانشمند، نهاد معتبر علمی و بانی علم.»
وی انگیزه آغاز این طرح را بسیار فراتر از صرفا خلق یک راه جدید برای کمک به بنیاد بیان کرد و یکی از اهداف آن را حمایت از پروژههای علمی تعریف شده بین کشورهای مسلمان از طریق مشارکت مالی افراد از نقاط مختلف جهان دانست. او در این باره افزود: «اگر چنین اتفاقی رخ دهد، خود تأمین مالی علم نیز به ابزاری برای شبکهسازی و دیپلماسی علمی تبدیل خواهد شد.»
رئیس هیئت مدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) در پاسخ به پرسشی در خصوص منابع تامین بودجه این نهاد، بر خصوصی بودن بنیاد مصطفی(ص) تاکید کرد و ضمن بیان این موضوع که بنیاد بودجه دولتی ندارد و بر ظرفیت موقوفات، خیرین و مشارکت نهادهای غیردولتی تکیه میکند، افزود: «طبعا پایداری منابع برای یک نهاد علمی اهمیت اساسی دارد؛ اما مسئله فقط تأمین هزینههای بنیاد نیست. ما باید به سمت ایجاد یک زیستبوم تأمین مالی علم حرکت کنیم.»وی به وقف علمی، مشارکت صنایع و بنگاهها، استفاده از ظرفیتهای قانونی و مشوقهای مالیاتی، تأمین مالی جمعی و مشارکت بینالمللی به عنوان برخی از اجزای این زیست بوم اشاره کرد و ادامه داد: «هرچه منابع علم متنوعتر، پایدارتر و مشارکت در آن گستردهتر باشد، امکان برنامهریزی بلندمدت و حمایت مستمر از دانشمندان نیز افزایش مییابد.»علیاکبر صالحی در پایان این گفتگو بر بهرهگیری از نقش فناوریهای نوین در کوتاه کردن فاصله میان خیرین حامی علم و دانشمندان پیشرو تاکید کرد و مقصود نهایی این طرح را اینطور بیان کرد: «همانطور که علم مرز نمیشناسد، مشارکت در ساختن آینده علم نیز نباید در مرزها متوقف شود.»