یک داروی ضدالتهاب که برای درمان بیماریهایی مانند روماتیسم مفصلی استفاده میشود، در دو کارآزمایی بالینی فاز ۳ نتایج امیدوارکنندهای برای درمان آلوپسی آرهآتا یا طاسی منطقهای نشان داده است. اوپاداسیتینیب توانست در بخشی قابلتوجه از بزرگسالان و نوجوانان مبتلا به نوع شدید این بیماری، رشد دوباره موهای سر را به میزان چشمگیری افزایش دهد و امیدها برای یافتن گزینه درمانی مؤثرتر را بیشتر کند.
به گزارش سیناپرس، حدود ۲ درصد از جمعیت جهان با پیامدهای ریزش موی شدید و فشارهای روانی ناشی از بیماری خودایمنی آلوپسی آرهآتا (یا طاسی منطقهای که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به فولیکولهای مو حمله میکند) دستوپنجه نرم میکنند. در این عارضه، فولیکولهای مو دچار آسیب دائمی نمیشوند و وضعیت قابل بازگشت است، اما چالش اصلی به متوقفکردن این پاسخ ایمنی مربوط میشود. درحالحاضر، گزینههای درمانی محدودی بهویژه برای نوجوانان در دسترس است که همیشه هم مؤثر واقع نمیشوند اما حالا تحقیق جدیدی نتایج امیدوارکنندهای به همراه دارد.
بهدلیل شباهتهایی که این بیماری با سایر شرایط خودایمنی دارد، داروی ضدالتهاب و درمان آرتریت یا روماتیسم مفصلی به نام «اوپاداسیتینیب» (Upadacitinib) در پژوهشی تازه بهعنوان درمان بالقوه مورد آزمایش قرار گرفته است. تیمی بینالمللی از پژوهشگران بر این باورند که نتایج حاصل میتواند این دارو را به گزینهای واقعی برای درمان آلوپسی آرهآتا تبدیل کرده و کیفیت زندگی میلیونها نفر را بهبود دهد.
محققان اعلام کردهاند که در این دو کارآزمایی تصادفیسازیشده، اوپاداسیتینیب توازن مثبتی میان فواید و خطرات احتمالی را در بزرگسالان و نوجوانان مبتلا به آلوپسی آرهآتای شدید نشان داده و میتواند گزینهای مؤثر برای این گروه از بیماران باشد.
درمجموع، ۱٬۳۹۹ شرکتکننده در رده سنی ۱۲ تا ۶۴ سال، ازجمله ۱۱۸ نوجوان، در این مطالعه شرکت کردند. تمام افراد حاضر حداقل نمره ۵۰ درصد را در ابزار استاندارد SALT ثبت کرده بودند؛ به این معنی که حداقل ۵۰ درصد از موهای سر خود را از دست داده بودند.
اثرگذاری داروی اوپاداسیتینیب بر بازیابی موهای ازدسترفته
داوطلبان در یک دوره ۲۴ هفتهای، روزانه یک قرص حاوی ۳۰ میلیگرم اوپاداسیتینیب، ۱۵ میلیگرم از همین دارو یا دارونما را دریافت کردند. برای ارزیابی میزان موفقیت درمان از شاخص SALT استفاده شده و آستانه موفقیت، رسیدن به امتیاز ۲۰ یا کمتر (یعنی پوشش حداقل ۸۰ درصدی موهای سر) تعیین شده است. این هدف توسط ۴۵.۲ درصد و ۴۴.۶ درصد از مصرفکنندگان دوز ۱۵ میلیگرمی و ۵۵ درصد و ۵۴.۳ درصد از افراد دریافتکننده دوز ۳۰ میلیگرمی در دو مطالعه محقق شده، درحالیکه این رقم برای گروه دارونما تنها ۱.۵ درصد و ۳.۴ درصد گزارش شده است.
شواهد نشان میدهد این دارو دقیقاً مطابق هدف عمل کرده و با مسدودکردن سیگنالهای سیستم ایمنی، مانع از حمله به فولیکولهای مو میشود. این تمایز نسبت به دارونما بسیار زودهنگام ظاهر شده و هر دو دوز از هفته هشتم به نقطه پایانی اولیه رسیدهاند. علاوهبراین، بین ۱۳ درصد تا ۲۲.۵ درصد از شرکتکنندگان تحت درمان، تمامی موهای سر خود را بهطور کامل بازیابی کردند.
به نقل از دیجیاتو، میزان ایمنی کوتاهمدت دارو رضایتبخش ارزیابی شده و عوارض جانبی جدی تنها در بخش کوچکی از افراد مشاهده شده است. همچنین شرکتکنندگان بهبودهای قابلتوجهی را در کیفیت زندگی و دیدگاه عمومی خود نسبت به روند تغییر بیماری گزارش کردند. محققان میگویند از آنجایی که این عارضه بار روانی و عاطفی زیادی به همراه دارد، تبدیل نشانههای بالینی مانند رشد مجدد مو به احساس رضایت بیمار، امری حیاتی برای اثربخش دانستن درمان تلقی میشود.
البته نکات مهمی نیز وجود دارد؛ از آنجایی که طول دوره کارآزمایی تنها ۲۴ هفته بوده، پیامدهای بلندمدت دارو بر سلامت هنوز مشخص نیست. همچنین بودجه این مطالعات توسط شرکت داروسازی AbbVie، سازنده داروی اوپاداسیتینیب، تأمین و طراحی شده و برخی محققان از کارکنان آن هستند. هرچند این پژوهش توسط داوران مستقل بررسی و بازبینی شده است، اما برای تأیید نهایی قابلیتهای دارو، بهویژه در مقایسه با سایر درمانهای موجود، به بررسیهای بیشتری نیاز خواهد بود.